Νέα επιλογή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό επιτρέπει σε δανειολήπτες με περισσότερα από ένα ακίνητα να διατηρήσουν την κύρια κατοικία τους, συναινώντας στη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας τους.
Έτσι, η οφειλή που απομένει προς ρύθμιση μπορεί να είναι μικρότερη, όπως και οι μηνιαίες δόσεις. Η προστασία του σπιτιού ισχύει όσο τηρούνται οι όροι της συμφωνίας.
Η δυνατότητα λειτουργεί από τις 21 Σεπτεμβρίου στην πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Η αίτηση υποβάλλεται μέσω του keyd.gov.gr ή του gov.gr, στη διαδρομή «Περιουσία και φορολογία – Διαχείριση οφειλών – Εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών».
Με τη νέα επιλογή, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αποκτά και ρόλο στην προστασία της κατοικίας για όσους διαθέτουν, εκτός από το σπίτι όπου μένουν, ένα εξοχικό, οικόπεδο ή άλλο ακίνητο. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανέφερε στη Βουλή ότι «ο εξωδικαστικός μηχανισμός μετατρέπεται σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας». Η ρύθμιση μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μεγαλύτερη μείωση του χρέους και σε δόσεις χαμηλότερες από εκείνες της συνήθους πρότασης.
Διατηρεί το σπίτι, συναινεί στη ρευστοποίηση άλλων ακινήτων
Ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει να υπολογιστεί η ρύθμιση με βάση την αξία της κύριας κατοικίας που θέλει να κρατήσει, διαχωρίζοντάς την από τα υπόλοιπα ακίνητά του. Ως μέρος της συμφωνίας, συναινεί στη ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων μέσω απλοποιημένης διαδικασίας πλειστηριασμού.
Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται το ποσό που θα χρειαστεί να εξυπηρετεί σε δόσεις. Παράλληλα, εφόσον ολοκληρωθεί η συμφωνία και τηρείται η αποπληρωμή της, η κατοικία που έχει δηλωθεί ως κύρια προστατεύεται από τους πιστωτές που δεσμεύονται από τη ρύθμιση. Πρόκειται, επομένως, για επιλογή που προϋποθέτει την εκποίηση άλλης περιουσίας και χρειάζεται να αξιολογηθεί με βάση τα οικονομικά δεδομένα κάθε οφειλέτη.
Ποια από τις δύο λύσεις συμφέρει
Όποιος έχει περισσότερα ακίνητα μπορεί να συγκρίνει δύο εναλλακτικές προτάσεις στην πλατφόρμα. Η πρώτη αφορά τη συνήθη ρύθμιση, με διατήρηση της περιουσίας του. Η δεύτερη προβλέπει διατήρηση της κύριας κατοικίας και ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων.
Το παράδειγμα οφειλέτη με χρέος 500.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και άλλα ακίνητα αξίας επίσης 200.000 ευρώ δείχνει τη διαφορά:
Στη συνήθη πρόταση, το χρέος μειώνεται ενδεικτικά κατά 100.000 ευρώ και η προς αποπληρωμή οφειλή διαμορφώνεται στα 400.000 ευρώ, όσο η συνολική αξία των ακινήτων. Ο οφειλέτης κρατά και την κατοικία και τα υπόλοιπα ακίνητα. Για οφειλές προς τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς, η αποπληρωμή μπορεί να φτάσει έως τις 420 δόσεις, ανάλογα με τα στοιχεία της αίτησης.
Η λύση αυτή ταιριάζει περισσότερο σε κάποιον που μπορεί να ανταποκριθεί στις δόσεις σε βάθος χρόνου και θέλει να διατηρήσει όλη την περιουσία του. Αν όμως αθετήσει τη ρύθμιση, τα ακίνητά του μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Με τη νέα επιλογή, ο ίδιος οφειλέτης συναινεί στη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων, αξίας 200.000 ευρώ, και διατηρεί την κύρια κατοικία. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η οφειλή που απομένει προς ρύθμιση περιορίζεται στα 200.000 ευρώ. Από τη διαφορά των 300.000 ευρώ σε σχέση με το αρχικό χρέος, τα 100.000 ευρώ αντιστοιχούν στο «κούρεμα», ενώ τα 200.000 ευρώ καλύπτονται από τη ρευστοποίηση.
Έτσι, το ποσό που θα πληρώνει σε δόσεις είναι ενδεικτικά το μισό από εκείνο της πρώτης επιλογής. Η τελική μηνιαία επιβάρυνση, πάντως, εξαρτάται και από τους συγκεκριμένους όρους αποπληρωμής. Η λογική της ρύθμισης θυμίζει ως προς τον διαχωρισμό της κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία λύσεις που εφαρμόζονταν μέσω του νόμου Κατσέλη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρόκειται για την ίδια διαδικασία.
Πώς γίνεται η επιλογή στην πλατφόρμα
Κατά την υποβολή της αίτησης, ο οφειλέτης δηλώνει ότι θέλει να διατηρήσει την κύρια κατοικία του. Η πλατφόρμα τη διαχωρίζει από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία και διαμορφώνει την εναλλακτική πρόταση ρύθμισης.
Αν, για παράδειγμα, κάποιος έχει το σπίτι όπου κατοικεί, ένα εξοχικό και ένα οικόπεδο, μπορεί να επιλέξει την προστασία του σπιτιού του και να αποδεχθεί τη ρευστοποίηση των άλλων ακινήτων, στην έκταση που απαιτείται για την ικανοποίηση των πιστωτών. Η επιλογή είναι οικειοθελής και αφορά φυσικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων αυτοαπασχολουμένων και επαγγελματιών με οφειλές από επιχειρηματική δραστηριότητα.
Πότε προστατεύεται η κατοικία
Η προστασία συνδέεται με την αποδοχή της πρότασης και την υπογραφή σύμβασης αναδιάρθρωσης. Η σύμβαση προβλέπει τη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων και δεσμεύει τους πιστωτές που συμμετέχουν να μην επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση ή πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας, όσο ο οφειλέτης τηρεί τη συμφωνία.
Συνεπώς, η υποβολή της αίτησης από μόνη της δεν σημαίνει ότι το σπίτι έχει εξαιρεθεί οριστικά από κάθε κίνδυνο. Καθοριστικοί είναι οι όροι της σύμβασης και η συνεπής καταβολή των δόσεων.
Ποιοι μπορούν να επωφεληθούν και τι πρέπει να προσέξουν
Δυνατότητα νέας αίτησης προβλέπεται για οφειλέτες που είχαν ενταχθεί στον Εξωδικαστικό, αλλά αθέτησαν προηγούμενη σύμβαση επειδή δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στις δόσεις. Η προθεσμία είναι έξι μήνες από την έναρξη ισχύος της νέας ρύθμισης και, σύμφωνα με το αναφερόμενο χρονοδιάγραμμα, λήγει στις 20 Μαρτίου 2027. Η δυνατότητα επεκτείνεται και σε όσους είχαν ζητήσει υπαγωγή στον νόμο 3869/2010, εφόσον δεν υπάρχει πλέον εκκρεμοδικία.
Η επιλογή διαχωρισμού έχει νόημα όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα ακίνητα. Για όποιον διαθέτει μόνο την κύρια κατοικία του, παραμένει η συνήθης διαδικασία του Εξωδικαστικού, δηλαδή έως 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις για οφειλές προς τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς.
Η πρόσβαση στον μηχανισμό έχει διευρυνθεί και για μικρότερα χρέη. Το ελάχιστο ύψος οφειλής μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ώστε να μπορεί να ζητηθεί συνολική ρύθμιση και για οφειλές, για παράδειγμα, 6.000, 7.500 ή 9.500 ευρώ προς την ΑΑΔΕ, τον e-ΕΦΚΑ, τράπεζες ή servicers.
Η διαγραφή χρέους δεν είναι άνευ όρων. Αν ο οφειλέτης πάψει να τηρεί τη σύμβαση, η προστασία της κατοικίας παύει. Επίσης, η απαγόρευση πλειστηριασμού δεσμεύει τους πιστωτές που μετέχουν στη συμφωνία, όχι αυτομάτως τρίτους στους οποίους μπορεί να οφείλονται άλλα ποσά, όπως κοινόχρηστα. Αν ένας τέτοιος πιστωτής κινηθεί νόμιμα κατά της κατοικίας και ο πλειστηριασμός προχωρήσει, οι πιστωτές της ρύθμισης μπορούν επίσης να ζητήσουν ικανοποίηση από το προϊόν της εκποίησης.
