Η Ελλάδα και τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται να διασφαλίσουν ότι τα σχέδια επιστροφής τηρούν το διεθνές δίκαιο.
Στο επίκεντρο της νέας ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης για τη μεταναστευτική πολιτική βρίσκεται η Ελλάδα, καθώς το Συμβούλιο της Ευρώπης απευθύνει αυστηρή προειδοποίηση για τα σχέδια δημιουργίας «κέντρων επιστροφών» μεταναστών σε τρίτες χώρες, ζητώντας πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και τις εγγυήσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η πρωτοβουλία, που προωθείται από ομάδα κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με στόχο την επιτάχυνση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται άσυλο ή νόμιμη παραμονή, προκαλεί έντονες αντιδράσεις από οργανισμούς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίοι προειδοποιούν για κινδύνους αυθαίρετης κράτησης, κακομεταχείρισης και περιορισμού των δικαιωμάτων των μεταναστών. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται πλέον να αποδείξουν ότι οι νέες δομές και οι συμφωνίες με τρίτες χώρες θα συνοδεύονται από αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου, νομικές δικλίδες και διαφάνεια, την ώρα που το μεταναστευτικό εξελίσσεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα πολιτικά ζητήματα στην ΕΕ.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης κάλεσε την Ελλάδα και άλλες τέσσερις χώρες της ΕΕ να διασφαλίσουν ότι τα σχέδια για τη δημιουργία «κέντρων επιστροφών» μεταναστών σε τρίτες χώρες θα είναι πλήρως συμβατά με το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα, σύμφωνα με το Reuters.
Το χρονικό
Τον περασμένο μήνα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής με στόχο την επιτάχυνση των επιστροφών και τη δυνατότητα των κρατών-μελών να δημιουργούν κέντρα κράτησης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα σύστημα που οι επικριτές του χαρακτηρίζουν σκληρό και υποστηρίζουν ότι αποδυναμώνει τις εγγυήσεις προστασίας των αιτούντων άσυλο.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο οργανισμός των 46 κρατών που προάγει τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου στην ευρωπαϊκή ήπειρο, προειδοποίησε ότι τα κέντρα επιστροφών και άλλες συμφωνίες μεταφοράς αλλοδαπών σε τρίτες χώρες ενέχουν «σημαντικούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα», όπως κακομεταχείριση και αυθαίρετη κράτηση.
Σε επιστολές που απέστειλε προς την Αυστρία, τη Δανία, τη Γερμανία, την Ελλάδα και την Ολλανδία, ο επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο'Φλάχερτι, πρότεινε τέσσερις βασικές δικλίδες ασφαλείας.
Η αξιολόγηση
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πλήρης αξιολόγηση των κινδύνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα πριν από οποιαδήποτε μεταφορά, η αυστηρή παρακολούθηση της εφαρμογής των σχεδίων, η σύναψη νομικά δεσμευτικών συμφωνιών με τις τρίτες χώρες που θα προβλέπουν εγγυήσεις προστασίας των δικαιωμάτων, καθώς και η κοινοβουλευτική, δικαστική και δημόσια εποπτεία.
Η ολλανδική κυβέρνηση ανέφερε ότι συνεργάζεται με την Ελλάδα, την Αυστρία, τη Γερμανία και τη Δανία για τη δημιουργία κοινών κέντρων επιστροφής και διαμετακόμισης σε τρίτες χώρες, όπου θα μεταφέρονται μετανάστες που η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί και άλλοι που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ.
Η κυβέρνηση της Ολλανδίας έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να έχουν γίνει συγκεκριμένα βήματα έως το τέλος του έτους, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτό που ο πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν χαρακτηρίζει «κρίση ασύλου».
Σε κοινή επιστολή τον περασμένο μήνα, 19 κράτη-μέλη της ΕΕ κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει ταχύτερα στην εφαρμογή μέτρων που προβλέπουν τη μεταφορά μεταναστών σε τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων επιστροφών, ζητώντας παράλληλα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να στηρίξει οικονομικά τις σχετικές πρωτοβουλίες.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο κλίμα αυξανόμενης αντιμεταναστευτικής διάθεσης που έχει αναπτυχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία δεκαετία και έχει ενισχύσει τη λαϊκή στήριξη προς ακροδεξιά κόμματα.
