Θετική η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο κοινό αίτημα Αθήνας και Ρώμης για αυξημένη δημοσιονομική ευελιξία και προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης των νοικοκυριών απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη και κομβική καμπή για τη διαμόρφωση της μελλοντικής δημοσιονομικής και ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα λάβει χώρα η Σύνοδος Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το οξύ και σύνθετο πρόβλημα του αυξημένου ενεργειακού κόστους, το οποίο δοκιμάζει καθημερινά και με τρόπο πρωτοφανή τις αντοχές των νοικοκυριών, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και της βαριάς βιομηχανίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσιάστηκε ιδιαίτερα θετική στο αίτημα του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Τζόρτζια Μελόνι για αυξημένη δημοσιονομική ευελιξία και προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης.
Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί
Η παραπάνω εξέλιξη επιβεβαιώνει με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τις συστηματικές, ουσιαστικές και αποτελεσματικές παρεμβάσεις του Ελληνα πρωθυπουργού στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων, ειδικά σε περιόδους κρίσεων.
Για παράδειγμα, αξίζει να θυμηθούμε ότι τον Μάρτιο του 2020 ήταν συνυπογράφων της περίφημης επιστολής των ηγετών εννέα χωρών που ζητούσαν την έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους —ομολόγων— για την αντιμετώπιση της κρίσης, κάτι που οδήγησε στη δημιουργία του ιστορικού Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), με «κουμπαρά» 750 δισ. ευρώ.
Στη συνέχεια, η ενεργοποίηση της «γενικής ρήτρας διαφυγής» (General Escape Clause) τον Μάρτιο του 2020 επέτρεψε στα κράτη-μέλη να εξαιρεθούν από τους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες και τα ελλείμματα. Η Ελλάδα, μαζί με τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, στήριξε σθεναρά αυτή την απόφαση, την οποία εισηγήθηκε η Κομισιόν.
Επίσης, η ιδέα για το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πιστοποιητικό COVID ήταν πρόταση που υπέβαλε επίσημα ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2021, διευκολύνοντας την επανεκκίνηση των μετακινήσεων και του τουρισμού κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Οικονομικοί αναλυτές αναφέρουν ότι οι ελληνικές προτάσεις διαθέτουν τη σοβαρότητα και τη δομική επάρκεια που απαιτούνται για να διαμορφώνουν μια κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική. Για του λόγου το αληθές, επισημαίνεται ότι πρόεδρος του Eurogroup είναι ο Ελληνας υπουργός Εθνικής Οικονομίας.
Τώρα, αναλαμβάνοντας ακόμη μία φορά πρωταγωνιστικό ρόλο και σε στενή συνεργασία με τη Ρώμη, η Αθήνα θέτει εκ νέου τη σφραγίδα της στην προσπάθεια θωράκισης των εθνικών οικονομιών απέναντι στις οξείες εισαγόμενες πληθωριστικές και ενεργειακές αναταράξεις.
Εξάλλου, η επιτακτική ανάγκη για άμεση και συντονισμένη δράση περιγράφηκε με ιδιαίτερα μελανά χρώματα από την ίδια την πρόεδρο της Κομισιόν κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οπως επισήμανε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από τα τέλη Φεβρουαρίου οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν καταγράψει αλματώδη αύξηση 140%, ενώ εκείνες του πετρελαίου κίνησης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, επιβαρύνοντας τη συνολική ευρωπαϊκή οικονομία με ένα επιπλέον δυσβάσταχτο κόστος που αγγίζει τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ.
Τονίζοντας εμφαντικά ότι οι επιχειρήσεις βρίσκονται υπό πρωτοφανή πίεση και οι πολίτες δυσκολεύονται καθημερινά να αντεπεξέλθουν στην εξόφληση των λογαριασμών τους, η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε την αδήριτη ανάγκη για άμεση, βραχυπρόθεσμη στήριξη των κρατών-μελών. Ωστόσο, αναγνώρισε ανοιχτά ότι κάθε χώρα διαθέτει ένα εντελώς διαφορετικό ενεργειακό μείγμα, γεγονός που καθιστά αδύνατη την εφαρμογή μιας οριζόντιας, ενιαίας λύσης για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που παρέθεσε, σημειώνοντας πως η ίδια ακριβώς μεγαβατώρα μπορεί να κοστίζει 145 ευρώ σε μια χώρα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, ενώ σε κράτος-μέλος με αυξημένη συμμετοχή της πυρηνικής ενέργειας και των ΑΠΕ το κόστος διαμορφώνεται σε μόλις 70 ευρώ. Γι’ αυτό η Κομισιόν ενθαρρύνει τη χρήση στοχευμένων μέτρων κοινωνικής προστασίας, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τα ενεργειακά κουπόνια που εφαρμόζονται ήδη με επιτυχία στη Γαλλία και τη Ρουμανία.
Ενίσχυση της προσφοράς
Παράλληλα με τα δημοσιονομικά μέτρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σειρά από συγκεκριμένα βήματα για την ενίσχυση της προσφοράς ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η πλήρης αξιοποίηση της συμφωνίας της ομάδας των G7 για τη διάθεση 100 εκατομμυρίων βαρελιών ντίζελ και αργού πετρελαίου, η παράταση για έναν ακόμη χρόνο της ευελιξίας που παρέχεται στους εξαγωγείς σχετικά με τις εκπομπές μεθανίου, καθώς και η έναρξη ενός δομημένου στρατηγικού διαλόγου για την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων.
Ιδιαίτερα κομβική θεωρείται επίσης η απόφαση για τη δημιουργία task force με αντικείμενο τη συγκέντρωση της συνολικής ενεργειακής ζήτησης, ενώ το φιλόδοξο Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση στοχεύει στον διπλασιασμό του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση έως το 2040.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Κομισιόν, ο δομικός αυτός μετασχηματισμός μπορεί να εξοικονομήσει στην Ευρώπη έως και 260 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως από τη δραστική μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.
