Σε διαρκή αναβρασμό βρίσκεται το ΠΑΣΟΚ ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης βρίσκεται υπό το καθεστώς ιδότυπης ασυλίας και ανοχής μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Μπορεί ο Νίκος Ανδρουλάκης να εξακολουθεί να κρατά το τιμόνι του ΠΑΣΟΚ, όμως πίσω από τις κλειστές πόρτες και στους διαδρόμους της Χαριλάου Τρικούπη η συζήτηση για την επόμενη ημέρα όχι μόνο δεν έχει σταματήσει, αλλά αποκτά όλο και μεγαλύτερη ένταση.
Οι δημοσκοπήσεις, που επιμένουν να κρατούν το κόμμα μακριά από τη δεύτερη θέση, έχουν ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά κορυφαίων στελεχών, τα οποία προετοιμάζονται για κάθε πιθανό πολιτικό σενάριο.
Ο Σεπτέμβριος αντιμετωπίζεται από πολλούς ως το πρώτο μεγάλο ορόσημο. Εάν τότε το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να βρίσκεται στην τρίτη θέση, αρκετοί εκτιμούν ότι θα ανοίξει, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, η συζήτηση για την αποτελεσματικότητα της σημερινής ηγεσίας. Κανείς δεν το λέει ευθέως. Σχεδόν όλοι, όμως, αφήνουν ανοιχτά παράθυρα.
Οι μπηχτές συνεχίζονται
Τον τόνο έδωσε ο Παύλος Γερουλάνος, ο οποίος με προσεκτικά ζυγισμένη δήλωση ξεκαθάρισε πως, εφόσον το κόμμα εξακολουθεί να βρίσκεται τρίτο, «θα πούμε τη γνώμη μας στα όργανα», υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι «όλοι κρινόμαστε από τα αποτελέσματα».
Η φράση αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη. Αντιθέτως, πολλοί τη διάβασαν ως σαφές μήνυμα ότι η ανοχή απέναντι στις συνεχείς δημοσκοπικές απογοητεύσεις δεν είναι απεριόριστη. Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η αναφορά του ότι «το καταστατικό ισχύει για όλους», όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο επιστροφής της Θεοδώρας Τζάκρη.
Μια φαινομενικά τυπική επισήμανση, που όμως ερμηνεύθηκε από πολλούς ως υπενθύμιση ότι οι κανόνες δεν μπορούν να προσαρμόζονται ανάλογα με τις πολιτικές σκοπιμότητες. Στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ δεν ήταν λίγοι εκείνοι που θεώρησαν πως ο Γερουλάνος επέλεξε να εμφανιστεί ως θεματοφύλακας της θεσμικής λειτουργίας, ενισχύοντας παράλληλα το πολιτικό του προφίλ.
Το αβαντάζ της εμπειρίας
Την ίδια στιγμή, η Αννα Διαμαντοπούλου δείχνει να ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική στρατηγική. Δεν επιδιώκει καθημερινές εσωκομματικές συγκρούσεις ούτε δημόσιες αντιπαραθέσεις. Αντίθετα, επενδύει σε στοχευμένες παρεμβάσεις με πολιτικό βάθος, επιλέγοντας ζητήματα που ενισχύουν την εικόνα της ως στελέχους με κυβερνητική εμπειρία και ευρωπαϊκή αξιοπιστία.
Στελέχη που παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις εκτιμούν ότι η πρώην υπουργός εφαρμόζει τακτική πολιτικής υπομονής. Δεν σπαταλάει δυνάμεις σε καθημερινές εσωκομματικές αντιπαραθέσεις, αλλά φροντίζει να διατηρεί ισχυρή δημόσια παρουσία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο εάν οι εξελίξεις επιταχυνθούν. Στην πολιτική, άλλωστε, πολλές φορές κερδίζει όχι εκείνος που μιλά περισσότερο, αλλά εκείνος που επιλέγει σωστά πότε θα μιλήσει.
Διαφωνεί σε όλα
Ακόμη πιο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση του Χάρη Δούκα. Ο δήμαρχος Αθηναίων δείχνει ολοένα και περισσότερο να χαράζει διακριτή πορεία από την κεντρική γραμμή της ηγεσίας. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του έχουν επανειλημμένα διαφοροποιηθεί από τις επιλογές της Χαριλάου Τρικούπη, δημιουργώντας την εικόνα ενός στελέχους που επιθυμεί να εκπέμπει αυτόνομο πολιτικό στίγμα.
Οι αποκλίσεις αυτές δεν περνούν απαρατήρητες. Αντίθετα, σε αρκετές περιπτώσεις έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό στο εσωτερικό του κόμματος. Υπάρχουν στελέχη που θεωρούν ότι ο Δούκας επιχειρεί να διαμορφώσει το δικό του ακροατήριο, επενδύοντας σε μια διαφορετική αντίληψη για την πορεία της παράταξης.
Αλλοι, πάλι, εκτιμούν πως πρόκειται απλώς για προσπάθεια ανάδειξης της αυτονομίας του ως αυτοδιοικητικού παράγοντα. Οποια κι αν είναι η ερμηνεία, το αποτέλεσμα είναι ότι η απόσταση ανάμεσα στον ίδιο και στην ηγεσία καταγράφεται πλέον δημόσια.
Υπόσχεται ανανέωση
Στο ίδιο εσωκομματικό χρηματιστήριο καταγράφεται και το όνομα του Μανώλη Χριστοδουλάκη. Ανήκει στη νεότερη γενιά στελεχών και αρκετοί θεωρούν ότι αυτό αποτελεί το ισχυρότερο του πλεονέκτημα. Επιδιώκει να εκπροσωπήσει την ανανέωση προσώπων και πολιτικού λόγου, ενώ ταυτόχρονα έχει εργαστεί συστηματικά για τη δημιουργία δικτύων στελεχών σε ολόκληρη τη χώρα.
Σύμφωνα με πληροφορίες και εκτιμήσεις που κυκλοφορούν στους εσωκομματικούς κύκλους, οι σχέσεις του με τον Χάρη Δούκα δεν θυμίζουν σε τίποτα την περίοδο της στενής συνεργασίας που είχαν στο παρελθόν.
Το κλίμα φέρεται να έχει επιβαρυνθεί σημαντικά, με αποτέλεσμα οι δύο πλευρές να κινούνται πλέον σε διαφορετικές πολιτικές τροχιές. Η εξέλιξη αυτή αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στο εσωτερικό του κόμματος, καθώς παλαιότερες συμμαχίες φαίνεται να έχουν υποχωρήσει, δίνοντας τη θέση τους σε νέες.
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των κινήσεων είναι ότι, προς το παρόν, κανείς δεν ανοίγει ευθέως θέμα ηγεσίας. Ολοι, όμως, φροντίζουν να διατηρούν κινητικότητα, να ενισχύουν τα ερείσματά τους και να παρακολουθούν στενά τις δημοσκοπήσεις. Κανείς δεν επιθυμεί να εμφανιστεί ως υπονομευτής. Ταυτόχρονα, όμως, κανείς δεν θέλει να βρεθεί απροετοίμαστος εάν οι πολιτικές εξελίξεις επιταχυνθούν.
Η εικόνα θυμίζει περισσότερο παρατεταμένη περίοδο αναμονής, όπου κάθε δημόσια δήλωση, κάθε διαφοροποίηση και κάθε πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι φιλοδοξίες δεν εκφράζονται με συνθήματα αλλά με κινήσεις χαμηλής έντασης, οι οποίες όμως γίνονται αντιληπτές απ’ όσους γνωρίζουν καλά τους εσωκομματικούς συσχετισμούς.
Η συζήτηση ξεκίνησε
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν ο Νίκος Ανδρουλάκης θα καταφέρει να αντιστρέψει το κλίμα πριν ο χρόνος λειτουργήσει εις βάρος του. Διότι η εξουσία δεν αμφισβητείται μόνο όταν εμφανίζεται ένας ισχυρός αντίπαλος. Αμφισβητείται κυρίως όταν αρχίζει να διαμορφώνεται η πεποίθηση ότι ο αρχηγός δεν μπορεί πλέον να οδηγήσει την παράταξή του εκεί όπου προσδοκούσε.
Και αυτή ακριβώς η συζήτηση φαίνεται πως έχει ήδη ξεκινήσει, έστω κι αν προς το παρόν διεξάγεται χαμηλόφωνα. Οι δελφίνοι μπορεί να μην έχουν βγει ακόμη στο προσκήνιο με ανοικτές διεκδικήσεις, όμως κινούνται, οργανώνονται και χτίζουν πολιτικά ερείσματα.
Αν οι δημοσκοπήσεις συνεχίσουν να κρατούν το ΠΑΣΟΚ καθηλωμένο στην τρίτη θέση, οι ισορροπίες ενδέχεται να αλλάξουν πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο σήμερα παραδέχονται ακόμη και οι πιο ψύχραιμοι συνομιλητές της Χαριλάου Τρικούπη.
