Το Ιράν προχώρησε τις τελευταίες εβδομάδες σε εκτεταμένη οχύρωση των εγκαταστάσεων όπου φυλάσσεται το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, αυξάνοντας κατακόρυφα τον βαθμό δυσκολίας για οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκτησης ή μεταφοράς του.
Σύμφωνα με πληροφορίες του CNN, η Τεχεράνη φέρεται να κατέστρεψε σήραγγες πρόσβασης και να τοποθέτησε νάρκες στις εισόδους εγκαταστάσεων όπου πιστεύεται ότι βρίσκεται περίπου μισός τόνος εμπλουτισμένου ουρανίου, σχεδόν οπλικού βαθμού.
Οι κινήσεις αυτές έγιναν σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιχείρησης για την κατάσχεση του πυρηνικού υλικού. Πλέον, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η πρόσβαση στο απόθεμα θεωρείται πολύ πιο δύσκολη και επικίνδυνη σε σχέση με έναν μήνα πριν.
Το ζήτημα έχει μετατραπεί σε βασικό σημείο πίεσης στις διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη. Μάλιστα, αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία που θα προέβλεπε την παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ, ώστε να καταστραφεί και να απομακρυνθεί από το ιρανικό έδαφος.
Ωστόσο, οι δημόσιες τοποθετήσεις από αμερικανικής και ιρανικής πλευράς παραμένουν αντικρουόμενες, ενώ το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει αποσαφηνιστεί.
Το θέμα συνδέεται άμεσα και με την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά μπλοκάρει, προκαλώντας ανησυχία στις διεθνείς αγορές και νέα ένταση στη Μέση Ανατολή.
Το Ισφαχάν στο επίκεντρο
Η διεθνής κοινότητα εκτιμά ότι το βασικό απόθεμα βρίσκεται σε κατεστραμμένες ή σφραγισμένες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν. Πρόκειται για μία από τις πιο κρίσιμες εγκαταστάσεις του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και εδώ και χρόνια βρίσκεται στο στόχαστρο των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι μικρότερες ποσότητες ουρανίου φυλάσσονται και σε άλλες εγκαταστάσεις της χώρας.
Η νέα κατάσταση δυσκολεύει όχι μόνο ένα πιθανό αμερικανικό σχέδιο επέμβασης, αλλά ακόμη και μια συναινετική απομάκρυνση του υλικού. Σύμφωνα με ειδικούς, η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις θα απαιτούσε βαριά μηχανήματα εκσκαφής και διαδικασίες αποναρκοθέτησης.
Ο πρώην επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικού Υλικού της National Nuclear Security Administration, Σκοτ Ρέκερ, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι πληροφορίες αυτές «σίγουρα θα περιέπλεκαν» την ανάκτηση του ουρανίου.
Οι φόβοι για «κρυφό» απόθεμα
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να αποκτήσει μεγαλύτερο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, δημιουργώντας αβεβαιότητα γύρω από την πραγματική κατάσταση του αποθέματος.
Ο Σκοτ Ρέκερ προειδοποίησε ότι, αν ζητηθεί από το Ιράν να παρουσιάσει πλήρη καταγραφή του υλικού για επαλήθευση, η ιρανική πλευρά θα μπορούσε να ισχυριστεί πως μέρος του ουρανίου είναι πλέον μη προσβάσιμο.
«Θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι ένα τμήμα του αποθέματος δεν είναι ανακτήσιμο», σημείωσε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραμένει άγνωστο αν το υλικό θα μπορούσε να επανέλθει στο μέλλον σε χρήση.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο αμερικανικός στρατός είχε εξετάσει ήδη από τα μέσα Μαΐου σενάρια επιχείρησης για την κατάσχεση του πυρηνικού υλικού. Τελικά, το σχέδιο δεν προχώρησε, καθώς κρίθηκε υπερβολικά υψηλού κινδύνου.
Η απομάκρυνση του ουρανίου, εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία, αναμένεται να απαιτήσει ειδική κινητή εγκατάσταση επεξεργασίας υπό την National Nuclear Security Administration στο εργαστήριο Oak Ridge στο Τενεσί.
Ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση, πάντως, η διαδικασία δεν θα είναι γρήγορη. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έχει παραδεχθεί ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να ολοκληρωθεί μια τέτοια αποστολή.
