Η τελευταία παρέμβαση του Χάρη Δούκα στο Delphi Economic Forum δεν ήταν απλώς μια ακόμη πολιτική τοποθέτηση.
Ήταν μια δήλωση που επιβεβαιώνει ότι ο δήμαρχος Αθηναίων έχει επιλέξει να κινείται σε μια θολή ζώνη πολιτικής τακτικής, όπου η στρατηγική υποχωρεί μπροστά στις προσωπικές φιλοδοξίες και τα επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Η αναφορά του σε «προοδευτική διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς» –πλην της Νέας Δημοκρατίας– μπορεί να ακούγεται ελκυστική σε ένα ακροατήριο που διψά για συνθέσεις. Όμως, στην πράξη, λειτουργεί ως ένα βολικό πολιτικό τέχνασμα: αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, χωρίς να δεσμεύεται σε τίποτα. Και κυρίως, χωρίς να απαντά στο βασικό ερώτημα: ποια είναι η πραγματική στρατηγική του ΠΑΣΟΚ και ποιος τη χαράσσει;
Διότι εδώ βρίσκεται η ουσία. Ο Δούκας δεν μιλά ως απλός σχολιαστής των εξελίξεων. Μιλά ως κορυφαίο στέλεχος που επιχειρεί, συστηματικά, να προδιαγράψει το πολιτικό στίγμα του κόμματός του, πριν καν ανοίξει τα χαρτιά του ο πρόεδρος, Νίκος Ανδρουλάκης. Αυτή η πρόωρη «πρωτοβουλία» δεν είναι ένδειξη τόλμης. Είναι ένδειξη πολιτικής απειθαρχίας – και, σε τελική ανάλυση, πολιτικής ανωριμότητας.
Το πιο προβληματικό, όμως, δεν είναι η χρονική συγκυρία. Είναι το περιεχόμενο. Όταν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με τον Αλέξη Τσίπρα και το πολιτικό του εγχείρημα, ο Δούκας δεν κάνει απλώς μια θεωρητική άσκηση. Επαναφέρει, με έμμεσο τρόπο, το σενάριο μετατροπής του ΠΑΣΟΚ σε συμπληρωματικό παίκτη ενός ευρύτερου «προοδευτικού μετώπου» με κέντρο βάρους αλλού. Και αυτό δεν είναι απλώς μια πολιτική επιλογή. Είναι μια επιλογή που ακουμπά την ίδια την ταυτότητα του κόμματος.
Στο παρασκήνιο, ήδη πληθαίνουν οι φωνές που τον κατηγορούν ότι λειτουργεί ως «δεκανίκι» της Αριστεράς. Ότι επιχειρεί, βήμα βήμα, να μετατοπίσει το ΠΑΣΟΚ από τον αυτόνομο ρόλο του σε μια θέση δευτερεύουσας σημασίας. Και όσο κι αν αυτές οι αιτιάσεις μπορεί να φαίνονται υπερβολικές, ο ίδιος ο Δούκας κάνει ελάχιστα για να τις διαψεύσει. Αντιθέτως, με κάθε νέα του τοποθέτηση, τις τροφοδοτεί.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη ανάγνωση – ίσως πιο σκληρή, αλλά όχι λιγότερο ρεαλιστική. Ο Δούκας δεν κινείται από ιδεολογική συνέπεια, αλλά από πολιτικό υπολογισμό. Ανιχνεύει τις ισορροπίες, «πατά» σε περισσότερες από μία βάρκες και αφήνει σκόπιμα ασαφές το στίγμα του, ώστε να διατηρεί ανοιχτές όλες τις προσωπικές του προοπτικές. Σήμερα «προοδευτική διακυβέρνηση», αύριο «αυτόνομη πορεία», μεθαύριο «συνεργασίες με όρους». Ένα πολιτικό εκκρεμές που ταλαντώνεται ανάλογα με το ακροατήριο.
Αυτή η τακτική μπορεί να εξυπηρετεί τον ίδιο. Αποδυναμώνει, όμως, το κόμμα που υποτίθεται ότι υπηρετεί. Διότι το ΠΑΣΟΚ δεν βρίσκεται σε περίοδο πολιτικής άνεσης. Βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, όπου καλείται να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του στο πολιτικό σύστημα. Και σε τέτοιες στιγμές, η ασάφεια δεν είναι προτέρημα. Είναι αδυναμία.
Την ίδια στιγμή, δεν μπορεί να αγνοηθεί και το εξής: ο δήμαρχος Αθηναίων φαίνεται να αντιμετωπίζει τα δημαρχιακά του καθήκοντα ως δευτερεύουσα προτεραιότητα. Η πόλη αντιμετωπίζει καθημερινά προβλήματα – από την καθαριότητα μέχρι την ασφάλεια και τις υποδομές. Κι όμως, ο Δούκας επιλέγει να επενδύει πολιτικό χρόνο και κεφάλαιο σε εθνικές ισορροπίες και μετεκλογικά σενάρια. Σαν να έχει ήδη ενδυθεί, πολιτικά, ένα άλλο κοστούμι.
Αυτό δεν είναι απλώς πολιτικό λάθος. Είναι θεσμική υποτίμηση. Ο δήμαρχος της πρωτεύουσας δεν είναι σχολιαστής εξελίξεων. Είναι διαχειριστής ευθύνης. Και όταν η δεύτερη υποχωρεί μπροστά στην πρώτη, το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα διοίκησης που λειτουργεί στον αυτόματο πιλότο.
Τελικά, το πρόβλημα με τον Χάρη Δούκα δεν είναι ότι παίρνει θέση. Είναι ότι δεν παίρνει καθαρή θέση. Κρύβεται πίσω από γενικόλογες διατυπώσεις, ισορροπεί ανάμεσα σε αντιφατικά ακροατήρια και επενδύει σε μια πολιτική «ευελιξία» που στην πράξη μεταφράζεται σε έλλειψη πυξίδας.
Και αυτό, σε μια περίοδο όπου η πολιτική σκηνή απαιτεί καθαρές γραμμές, δεν είναι απλώς αδυναμία. Είναι επιλογή. Μια επιλογή που, αν συνεχιστεί, δεν θα πλήξει μόνο την προσωπική αξιοπιστία του. Θα πλήξει και το ίδιο το ΠΑΣΟΚ, το οποίο κινδυνεύει να μετατραπεί από πρωταγωνιστή σε κομπάρσο ενός σεναρίου που γράφουν άλλοι.
Ο Χάρης Δούκας παίζει ένα επικίνδυνο παιχνίδι: εμφανίζεται ως εκφραστής μιας «προοδευτικής προοπτικής», αλλά στην πράξη λειτουργεί ως πολιτικός καιροσκόπος χωρίς σαφή γραμμή και χωρίς βάθος. Δεν είναι απλώς ότι μπερδεύει ρόλους – είναι ότι τους χρησιμοποιεί κατά το δοκούν. Δήμαρχος όταν τον βολεύει, επίδοξος ρυθμιστής της Κεντροαριστεράς όταν μυρίζεται ευκαιρία.
Αν νομίζει ότι μπορεί να πατά σε δύο βάρκες χωρίς κόστος, κάνει λάθος. Η ιστορία δεν συγχωρεί όσους αντιμετωπίζουν κόμματα με διαδρομή όπως το ΠΑΣΟΚ ως προσωπικό όχημα. Και η κοινωνία δεν εμπιστεύεται πολιτικούς που αλλάζουν αφήγημα πιο γρήγορα απ’ ό,τι αλλάζουν ακροατήριο.
Στο τέλος της ημέρας, δεν θα κριθεί από τις ατάκες σε φόρουμ και τηλεοπτικά πάνελ.
