Στην τελική φάση περνά η «Ασπίδα του Αχιλλέα», καθώς αύριο (30/8) αναμένεται να υπογραφούν οι συμφωνίες μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ για τη δημιουργία ενός ενιαίου και πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας.
Το πρόγραμμα, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 3,1 δισ. ευρώ, συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα εξοπλιστικά σχέδια της χώρας. Η υλοποίησή του αναμένεται να μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις εντοπίζουν, αξιολογούν και αντιμετωπίζουν αεροπορικές, πυραυλικές και υβριδικές απειλές.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» εγκρίθηκε από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ) στις 23 Ιουλίου 2026 και εντάσσεται στη στρατηγική αμυντική συνεργασία Αθήνας και Τελ Αβίβ.
Τις συμφωνίες πρόκειται να υπογράψουν η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και η Διεύθυνση Αμυντικής Συνεργασίας του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ (SIBAT). Στη διαδικασία θα συμμετάσχουν ακόμη ισραηλινοί αμυντικοί οργανισμοί και εταιρείες που έχουν αναλάβει μέρος του προγράμματος.
Πέντε επίπεδα άμυνας με τη συνδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αφορά την προμήθεια ενός μόνο οπλικού συστήματος. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο δίκτυο, το οποίο θα συνδέει διαφορετικές και αλληλοσυμπληρούμενες αμυντικές δυνατότητες.
Στη νέα αρχιτεκτονική θα ενσωματωθούν υφιστάμενα ελληνικά μέσα, μεταξύ των οποίων τα συστήματα Patriot και μη επανδρωμένα μέσα, μαζί με ισραηλινές πλατφόρμες διαφορετικού βεληνεκούς.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει πέντε επίπεδα προστασίας, ώστε να καλύπτεται ένα μεγάλο εύρος πιθανών απειλών. Το σύστημα θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί απέναντι σε αεροσκάφη, πυραύλους και drones, αλλά και σε κινδύνους που προέρχονται από πλοία ή υποθαλάσσια μέσα.
Καθοριστική θα είναι η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το κεντρικό λογισμικό θα συγκεντρώνει πληροφορίες από διαφορετικούς αισθητήρες, θα αναγνωρίζει τις πιθανές απειλές και θα τις ταξινομεί ανάλογα με το είδος και την επικινδυνότητά τους. Στη συνέχεια θα προτείνει το καταλληλότερο διαθέσιμο μέσο για την αντιμετώπισή τους.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει χαρακτηρίσει την «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως «ένα ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου», το οποίο θα εντάξει τις υφιστάμενες και τις νέες αμυντικές δυνατότητες της χώρας σε μια κοινή αρχιτεκτονική.
Σε 35 μήνες η ολοκλήρωση του αμυντικού θόλου
Με βάση το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, ο νέος αμυντικός θόλος αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέσα σε 35 μήνες. Παράλληλα, η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα εκτιμάται ότι θα ανέλθει περίπου στα 700 εκατ. ευρώ.
Ο Νίκος Δένδιας έχει εξηγήσει ότι η λειτουργία του εν λόγω συστήματος θα βασίζεται στη συνεχή συγκέντρωση και επεξεργασία πληροφοριών. Όπως ανέφερε ο θόλος θα «προσλαμβάνει εικόνα από το σύνολο των αισθητήρων», αντλώντας δεδομένα ακόμη και «από τη διόπτρα στο κράνος των στελεχών του Στρατού Ξηράς».
Οι πληροφορίες θα αναλύονται σε πραγματικό χρόνο, ώστε να καθορίζεται η προτεραιότητα κάθε απειλής και να επιλέγεται η κατάλληλη απάντηση. Με αυτόν τον τρόπο, οι Ένοπλες Δυνάμεις επιδιώκουν να απομακρυνθούν από το μοντέλο των οπλικών συστημάτων που λειτουργούν ως ξεχωριστές μονάδες και να περάσουν σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Η νέα δομή δεν θα περιορίζεται στην αντιαεροπορική προστασία. Στο δίκτυο θα ενταχθούν τα μαχητικά αεροσκάφη, οι νέες φρεγάτες, τα υποβρύχια και τα υπόλοιπα διαθέσιμα μέσα των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ιδιαίτερος ρόλος προβλέπεται για τα Rafale και τα F-35, τα οποία θα μπορούν να δρουν ως αυτόνομοι φορείς αποτροπής. Η αποστολή τους δεν θα εξαντλείται στην αεράμυνα, καθώς θα αξιοποιούνται και οι ευρύτερες στρατηγικές επιχειρησιακές δυνατότητές τους.
Ο συμβολισμός της ονομασίας
Η επιλογή του ονόματος «Ασπίδα του Αχιλλέα» παραπέμπει στην ασπίδα του ομηρικού ήρωα, όπως περιγράφεται στην Ιλιάδα. Η ονομασία αποτυπώνει συμβολικά τον στόχο για τη δημιουργία μιας συνολικής προστατευτικής ομπρέλας πάνω από την ελληνική επικράτεια.
Η αντίδραση της Άγκυρας
Η εξέλιξη του προγράμματος παρακολουθείται στενά από την Άγκυρα. Ο συνδυασμός της αναβάθμισης της ελληνικής αεράμυνας με την ισραηλινή τεχνολογία και τεχνογνωσία προκαλεί έντονη ενόχληση στην τουρκική πλευρά.
Η Τουρκία εμφανίζεται αντίθετη στο ενδεχόμενο εγκατάστασης ισραηλινών αμυντικών συστημάτων στα ελληνικά νησιά. Η στάση της συνδέεται με τις τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης, τις οποίες η Αθήνα απορρίπτει.
Επιπλέον ανησυχία προκαλεί στην Άγκυρα και η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Η τουρκική πλευρά εκτιμά ότι οι συγκεκριμένες συμμαχίες διαμορφώνουν ένα νέο στρατηγικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο, το οποίο περιορίζει το δικό της περιθώριο κινήσεων.
Την ίδια περίοδο, η Ελλάδα έχει αποστείλει ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία σχετικά με τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, ενώ προαναγγέλλονται πρόσθετες πρωτοβουλίες ως απάντηση στην τουρκική προκλητικότητα.
Οι ευρωπαϊκές αρχές έχουν ενημερωθεί από την πρώτη στιγμή για την αύξηση της έντασης, καθώς και για την πρόθεση της ελληνικής πλευράς να προχωρήσει σε περαιτέρω ενέργειες.
Η Αθήνα επισημαίνει ότι παραμένει προσηλωμένη στην πολιτική των «ήρεμων νερών», χωρίς όμως να παραιτείται από την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.
Μέσω της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η Αθήνα επιδιώκει να αφήσει πίσω το μοντέλο της αποσπασματικής ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων. Στόχος είναι η συγκρότηση ενός κοινού, ψηφιακά διασυνδεδεμένου μηχανισμού άμυνας και αποτροπής, εξέλιξη την οποία η Τουρκία εξετάζει με ιδιαίτερη προσοχή.
