Η κυβέρνηση του Σάντσεθ απέτυχε να δημιουργήσει υποδομές, να εγγυηθεί την ασφάλεια των μονίμων κατοίκων της Θέουτα και να εμπνεύσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.
Γράφει η Έρση Παπαδάκη
Η Θέουτα είναι ένας μικρός ισπανικός θύλακας στη βόρεια ακτή της Αφρικής, αλλά τις τελευταίες εβδομάδες έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία όπου η Ευρώπη συναντά, με τον πιο σκληρό τρόπο, το μεταναστευτικό πρόβλημα.
Μια μικρή πόλη που για χρόνια προσπαθούσε να χτίσει την οικονομία της πάνω στον τουρισμό, στο εμπόριο και στη διασυνοριακή δραστηριότητα, ως πύλη της Ευρώπης στην Αφρική και αντίστροφα, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με μια διαρκή μεταναστευτική πίεση, η οποία δοκιμάζει τις υποδομές, την κοινωνική συνοχή και την αντοχή των κατοίκων της. Παράλληλα, τα δραματικά γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων αναδεικνύουν και ένα πολιτικά κρίσιμο ερώτημα: τι έκανε η κυβέρνηση των Σοσιαλιστών και του Πέδρο Σάντσεθ για να προστατεύσει τη Θέουτα;
Η απάντηση των επικριτών της κυβέρνησης είναι σκληρή: πολύ λιγότερα απ’ όσα απαιτούσε η κατάσταση. Ο Ισπανός πρωθυπουργός γνώριζε και γνωρίζει πάρα πολύ καλά ότι η Θέουτα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μεταναστευτικής κρίσης λόγω της γεωγραφικής της θέσης.
Γνώριζε και γνωρίζει επίσης ότι μια μικρή πόλη με περιορισμένη έκταση και υποδομές δεν μπορεί να σηκώσει μόνη της το βάρος μιας μεταναστευτικής πίεσης που αφορά ουσιαστικά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση. Μολαταύτα, η κυβέρνηση της Ισπανίας αντιμετώπισε το ζήτημα περισσότερο ως ένα πρόβλημα διαχείρισης κρίσης παρά ως ζήτημα στρατηγικής και εθνικής πολιτικής.
Παράδειγμα προς αποφυγή
Σήμερα, λοιπόν, η Θέουτα έχει μετατραπεί σε ένα παράδειγμα προς αποφυγή για το Μεταναστευτικό. Δομές φιλοξενίας, ασυνόδευτοι ανήλικοι, αυξημένες ανάγκες κοινωνικών υπηρεσιών και διαρκής πίεση στα σύνορα της Ισπανίας με το Μαρόκο συνθέτουν μια πραγματικότητα που απέχει πολύ από την εικόνα μιας ήρεμης μεσογειακής, τουριστικής πόλης.
Βεβαίως, το επιχείρημα της σοσιαλιστικής κυβέρνησης είναι ότι η μεταναστευτική πίεση δεν δημιουργήθηκε από τον Σάντσεθ, καθώς οι διεθνείς μεταναστευτικές διαδρομές υπήρχαν και στο παρελθόν. Τούτο, ωστόσο, δεν απαλλάσσει τον Ισπανό πρωθυπουργό από την πολιτική ευθύνη για τη διαχείριση μιας κατάστασης που, αντιθέτως, ήταν απολύτως προβλέψιμη.
Με άλλα λόγια, έπρεπε όχι απλώς να διαπιστώσει το πρόβλημα, αλλά να το αντιμετωπίσει και μάλιστα προληπτικά. Από την άλλη πλευρά, η Θέουτα δεν μπορεί να μετατραπεί σε μόνιμη «αίθουσα αναμονής» μιας Ευρώπης που αδυνατεί να αποφασίσει τι μεταναστευτική πολιτική θέλει. Ούτε οι κάτοικοι της πόλης μπορούν να θεωρούνται κάτι σαν πειραματόζωα για την αντιμετώπιση ενός ζητήματος που αφορά ολόκληρη την Ισπανία και κατ’ επέκταση την ΕΕ. Ο Σάντσεθ έχει κατ’ επανάληψη επιλέξει να παρουσιάζει την Ισπανία ως μια χώρα που μπορεί να διαχειριστεί το Μεταναστευτικό, εκφράζοντας μάλιστα και ανθρωπιστική διάθεση, εξαιτίας της ιδεολογίας που κουβαλά ο ίδιος και το κόμμα του.
Το ελληνικό παράδειγμα
Η πολιτική, ωστόσο, των ανοιχτών συνόρων και της χαλαρής αντιμετώπισης του Μεταναστευτικού έδειξε με τον χειρότερο τρόπο στη δική μας χώρα, την περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, κυρίως το 2015, στην Ειδομένη και στο Αιγαίο, ότι δεν είναι δυνατό να εφαρμοστεί στην πράξη.
Τα σύνορα δεν μπορούν να είναι ανοιχτά ή η θάλασσα να μην έχει καν σύνορα, όπως είχε πει τότε ως πρωθυπουργός ο Αλέξης Τσίπρας. Ούτε να μην υπάρχουν αυστηροί κανόνες για το άσυλο και διαδικασίες απέλασης για όσους δεν το δικαιούνται. Στην ισπανική πραγματικότητα, η Θέουτα δεν έγινε αιφνιδιαστικά και από σύμπτωση «παραγκούπολη».
Και το μεγάλο πρόβλημα είναι μήπως οι προσωρινές λύσεις για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών κυμάτων και τη φιλοξενία των μεταναστών θα γίνουν μόνιμη πραγματικότητα. Κάτι τέτοιο προφανώς θα είναι η μεγαλύτερη αποτυχία της κυβέρνησης Σάντσεθ: ναι μεν δεν δημιούργησε τη μεταναστευτική κρίση, αλλά είναι ξεκάθαρο πως δεν κατάφερε να πείσει ότι έχει ένα σχέδιο για να την ελέγξει αποτελεσματικά.
Να δημιουργήσει υποδομές, να εγγυηθεί την ασφάλεια των μονίμων κατοίκων της Θέουτα και να εμπνεύσει την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, στην οποία υποστηρίζει ότι επαφίεται για να διαχειριστεί τις μεταναστευτικές ροές. Η λογική του κατευνασμού μιας κρίσης αντί για την οριστική επίλυσή της το μόνο στο οποίο μπορεί να οδηγήσει είναι η μονιμοποίηση της κατάστασης.
Και αυτό, έχουν δίκιο, όχι απλώς να το σκέφτονται, αλλά να το φοβούνται οι κάτοικοι της Θέουτα.
