Σε άρθρο του στην «Καθημερινή της Κυριακής», στις 30 Αυγούστου 2026, ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος αποτιμά την πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης και του εθνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», ο κύκλος του οποίου ολοκληρώνεται για την Ελλάδα στις 31 Αυγούστου.
Πέρα από την απορρόφηση των ευρωπαϊκών πόρων, επικεντρώνεται στις μεταρρυθμίσεις που προχώρησαν, στις αλλαγές που καταγράφηκαν στην οικονομία και στο κράτος, αλλά και στα διδάγματα που, όπως επισημαίνει, μπορούν να αποτελέσουν οδηγό για την Ελλάδα του 2030.
Άκης Σκέρτσος: Τι μάθαμε από το Ταμείο Ανάκαμψης;
Στις 31 Μαρτίου 2021 παρουσιάσαμε το «Ελλάδα 2.0», ένα φιλόδοξο εθνικό σχέδιο επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων με κορμό τις συστάσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη. Πέντε χρόνια και πέντε μήνες μετά, στις 31 Αυγούστου 2026, ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης κλείνει για την Ελλάδα, στην ώρα του και χωρίς απώλεια πόρων.
Αξίζει, λοιπόν, να δούμε πέρα από τους αριθμούς απορρόφησης. Τι μάθαμε; Και κυρίως, τι άλλαξε χάρη στο Ταμείο Ανάκαμψης και τι αφήνει πίσω του ως υλική και άυλη παρακαταθήκη;
Οι φιλόδοξοι στόχοι μπορούν να γίνουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Το 2021 πήραμε το ρίσκο να προβλέψουμε τη θετική επίδραση του ελληνικού σχεδίου στην οικονομία, τις επενδύσεις και την απασχόληση. Εκτιμήσαμε ότι θα αύξανε το πραγματικό ΑΕΠ κατά 7 μονάδες, την απασχόληση κατά 180.000 θέσεις εργασίας και τις επενδύσεις κατά 20%. Οι εξελίξεις μας διέψευσαν προς το καλύτερο: πετύχαμε 11 μονάδες αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ έως το 2025, πάνω από 550.000 νέες θέσεις εργασίας και 60% αύξηση επενδύσεων ως μερίδιο του ΑΕΠ. Δεν ήταν μόνο το Ταμείο που τα προκάλεσε. Ήταν όμως κρίσιμος καταλύτης ενός ευρύτερου προγράμματος οικονομικού μετασχηματισμού.
Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν ένα νέο ΕΣΠΑ. Είναι ένα ευρωπαϊκό «πρόγραμμα επιδόσεων», όπου οι εκταμιεύσεις συνδέονται με ορόσημα, μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, με εξαρχής αυστηρή και αδιαπραγμάτευτη ημερομηνία λήξης. Η χρηματοδότηση συνδέθηκε έτσι με το «τι άλλαξε;» και όχι μόνο με το «πόσα απορροφήσαμε;».
Οι μεταρρυθμίσεις αυξάνουν την αξία των επενδύσεων. Το «Ελλάδα 2.0» δεν χρηματοδότησε μόνο έργα. Συνέδεσε τις επενδύσεις με 74 μεταρρυθμίσεις, εκ των οποίων τουλάχιστον 8 στις 10 «πατούσαν» στις προτάσεις του Σχεδίου Πισσαρίδη: στη φορολογία, τη δικαιοσύνη, τη χωροταξία, την αγορά εργασίας, την ψηφιοποίηση και την ενέργεια, την εκπαίδευση και την υγεία.
Το κράτος μπορεί να βελτιωθεί μόνο όταν μετρά την απόδοσή του. Στη φορολογική διοίκηση, 489.370 ταμειακές μηχανές και POS διασυνδέθηκαν με την ΑΑΔΕ. Το κενό ΦΠΑ μειώθηκε από 25% το 2019 σε περίπου 9%, κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην αγορά εργασίας, η Ψηφιακή Κάρτα καταγράφει πλέον εκατομμύρια ώρες υπερωρίας που έως το 2022 έμεναν αόρατες.
Η ψηφιακή μετάβαση μπορεί να γίνει καθημερινή εμπειρία του πολίτη. Από την 26η θέση μεταξύ 27 χωρών το 2019, η Ελλάδα ξεπέρασε τον μέσο όρο της ΕΕ και του ΟΟΣΑ σε κρίσιμους δείκτες ψηφιοποίησης. Οι δημοφιλέστερες υπηρεσίες του gov.gr αυξάνουν την παραγωγικότητα, διευκολύνουν πολίτες και επιχειρήσεις και εξοικονομούν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, εκατομμύρια μετακινήσεις και φύλλα χαρτιού.
Η ενεργειακή και πράσινη μετάβαση δεν κάνει μόνο καλό στο περιβάλλον. Βοηθάει την τσέπη μας και ενισχύει την εθνική μας ισχύ. Επενδύσεις σε εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δίκτυα και διασυνδέσεις ενίσχυσαν την ενεργειακή ασφάλεια, μείωσαν τις τιμές χονδρικής και λιανικής κάτω του μέσου όρου της ΕΕ και συνέβαλαν ώστε η Ελλάδα να μετατραπεί από καθαρός εισαγωγέας ενέργειας έως το 2024 σε έναν από τους 5 μεγαλύτερους εξαγωγείς στην ΕΕ.
Μεταρρυθμίσεις που καθυστέρησαν δεκαετίες μπορούν να προχωρήσουν αποτελεσματικότερα ως μέρος ενός εθνικού σχεδίου με κοινοτική χρηματοδότηση. Το Κτηματολόγιο από 39% το 2019 βρίσκεται πλέον στο 99%. Η δικαστική μεταρρύθμιση και η ψηφιοποίηση συνέβαλαν σε σημαντική επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, με μείωση χρόνου έκδοσης αποφάσεων κατά 50%.
«Απένταξη» έργου δεν σημαίνει «ακύρωση». Ο ΒΟΑΚ δεν ακυρώθηκε επειδή ένα μέρος του δεν παρέμεινε στο Ταμείο. Χρηματοδοτείται και υλοποιείται με άλλα εργαλεία. Τα 7 νέα Canadair θα παραληφθούν το 2028 μέσω άλλης ευρωπαϊκής χρηματοδοτικής λύσης. Το Ταμείο είχε ημερομηνία λήξης, όμως τα έργα που απεντάχθηκαν για τεχνικούς λόγους δεν απέκτησαν ημερομηνία λήξης μαζί του.
Η δυναμική προσαρμογή στα δεδομένα της πραγματικότητας δεν είναι αποτυχία. Όλες οι χώρες αναθεώρησαν τα εθνικά τους σχέδια, όπως προέβλεπε εξαρχής ο ευρωπαϊκός κανονισμός. Το να παρουσιάζεται αυτή η ευρωπαϊκή κανονικότητα ως ελληνική εξαίρεση μπορεί να εξυπηρετεί την πολιτική αντιπαράθεση αλλά δεν υπηρετεί την αλήθεια.
Το ελληνικό κράτος μπορεί να ανταποκρίνεται σε αυστηρά χρονοδιαγράμματα όταν υπάρχει επιτελική λειτουργία της κυβέρνησης: με φιλόδοξους στόχους, ορόσημα και διαρκή μέτρηση της προόδου, ώστε να ολοκληρώνει ένα από τα πιο σύνθετα ευρωπαϊκά προγράμματα στην ώρα του.
Αυτό είναι ίσως η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του «Ελλάδα 2.0». Όχι τα 36 δισ. ευρώ από μόνα τους, αλλά η απόδειξη ότι οι πόροι αυτοί μπορούν να γίνουν μοχλός αλλαγής και σύγκλισης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Για όσους δουλέψαμε για αυτό το σχέδιο από την πρώτη έως την τελευταία ημέρα, ίσως το σημαντικότερο μάθημα ήταν ότι η διοίκηση μπορεί να κινηθεί με διαφορετικές ταχύτητες όταν υπάρχει καθαρός στόχος, πολιτική επιμονή και καθημερινή μέτρηση του αποτελέσματος.
Τώρα που σε κρίσιμα πεδία της δημόσιας πολιτικής η σύγκλιση με την ΕΕ επιτεύχθηκε, ήρθε η ώρα να θέσουμε ακόμη πιο φιλόδοξους στόχους για την Ελλάδα του 2030. Διότι το Ταμείο μπορεί να τελειώνει σε δυο μέρες, αλλά η προσπάθεια για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας, της οικονομίας και του κράτους παραμένει διαρκές ζητούμενο.
Το άρθρο του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου δημοσιεύθηκε στην «Καθημερινή της Κυριακής», στις 30 Αυγούστου 2026.
