Υπάρχει ένα πολιτικό και ένα ιστορικό ορόσημο που πλησιάζουν απειλητικά τον Νίκο Ανδρουλάκη.
Το πολιτικό είναι η ΔΕΘ, όπου ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να κάνει προσπάθεια να πείσει ότι έχει συγκεκριμένη και εναλλακτική πολιτική πρόταση, χωρίς ακοστολόγητους λαϊκισμούς, σκηνοθετημένα νεύρα και επίδειξη θυμού. Το ιστορικό ορόσημο είναι η «3η του Σεπτέμβρη», όπου οι αναπόφευκτες ιστορικές συγκρίσεις και οι συνειρμοί θα θυμίσουν, μία ακόμα φορά, όλους τους λόγους για τους οποίους ο Ν. Ανδρουλάκης δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του πρώτου.
Το ερώτημα «σε τι διαφέρει το ΠΑΣΟΚ του 2024-2026 από το ΠΑΣΟΚ που έχτισε ο ιδρυτής του πριν από μισό αιώνα;» θα μπορούσε να είναι θέμα ολόκληρης ακαδημαϊκής διατριβής. Αυτό σημαίνει ότι η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Και δεν θα μπορούσε να ήταν αλλιώς, αφού άλλες εποχές, άλλες συνθήκες, άλλη Ελλάδα, άλλο ΠΑΣΟΚ.
Κάτω από τη βάση
Οι πιθανές απαντήσεις, λοιπόν, έχουν ποικίλες προσεγγίσεις: ιδεολογικές, ρητορικές, οργανωτικές. Αλλά οι πιο επώδυνες για τον Ν. Ανδρουλάκη είναι οι πιο μοντέρνες και ορίζονται από αυτά που ορίζουν και την επιτυχία των στελεχών στον ιδιωτικό τομέα: τα KPIs, τους Βασικούς Δείκτες Απόδοσης.
Στην πολιτική, ωστόσο, είναι μετρήσιμα εργαλεία που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα κυβερνήσεων, πολιτικών προσώπων ή κομμάτων. Και κυρίως των ανθρώπων που ηγούνται ή διεκδικούν την ψήφο των πολιτών για να ηγηθούν.
Ο ίδιος ο Ανδρουλάκης δεν έχει διστάσει να θέσει τη διαχωριστική γραμμή με το παλιό ΠΑΣΟΚ, το «ορθόδοξο», που λέμε. Το 2021, απαντώντας στον Γιώργο Παπανδρέου, όταν εκείνος τον αποκάλεσε «άκαπνο», είπε ότι τίποτα δεν του χαρίστηκε, τα πάντα κερδήθηκαν με πολιτικό αγώνα «χωρίς πελατειακές συμπεριφορές, δημαγωγία και λαϊκισμό», και ότι η δική του πολιτική ταυτότητα ανήκει στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, όχι στο κίνημα.
Το πρόβλημα ήταν ότι πρόκειται για ευφυολόγημα χωρίς πρακτικό αντίκρισμα, όπως κάνει και ο σημερινός κύριος αντίπαλός του, ο Αλέξης Τσίπρας, που δανείζεται ιστορικά τσιτάτα για να επιδείξει πολιτική σοφία που δεν διαθέτει.
Από το 2021, όταν ο Ν. Ανδρουλάκης διακήρυξε το πέρασμα από τον παπανδρεϊσμό και την εικονολατρία στη σοσιαλδημοκρατία, δεν κατόρθωσε να το αποκρυσταλλώσει σε πολιτική πρόταση. Ανέβηκε στο άρμα του αντισυστημισμού με την πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης, που συνυπέγραψε με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου τον Μάρτιο του 2025 για την υπόθεση των Τεμπών και από την οποία δεν έχει κατέβει ακόμα.
Ο ίδιος, αργότερα, φέρεται να παραδέχθηκε ότι εξαναγκάστηκε, γιατί δεν ήθελε να εμφανιστεί ως «παρακολούθημα της Νέας Δημοκρατίας». Στην ουσία, λοιπόν, μπορεί στα πρώτα προεδρικά βήματά του να δήλωσε ότι απορρίπτει τον παπανδρεϊκό λαϊκισμό, αλλά επιστρέφει σε αυτόν πιστεύοντας ότι θα ανεβάσει τις προσωπικές επιδόσεις του.
Η λογική του «όχι σε όλα», που μπορεί να απέδωσε στην εποχή του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, δεν έχει βοηθήσει τον Ν. Ανδρουλάκη. Ξεπερασμένη και αντιπαραγωγική, αναπαράγει μοτίβα άλλων εποχών που δεν μπορούν να ξεκλειδώσουν τις σημερινές πολυπλοκότητες. Στην εργαλειοθήκη του και σε εύκολη θέση είναι επίσης η «απόλυτη καταστροφολογία», σαν η χώρα να διαθέτει μια κυβέρνηση που στα επτά χρόνια της όχι μόνο δεν έχει κάνει τίποτα θετικό, αλλά έχει καταστρέψει και τον… παράδεισο που παρέλαβε.
Το ίδιο μοτίβο ακολουθεί και στα θέματα της διεθνούς ή ευρωπαϊκής πολιτικής. Τα τελευταία υποτίθεται ότι τα γνωρίζει καλύτερα λόγω της θητείας του στο Ευρωκοινοβούλιο. Η επίκληση αποτυχημένων μοντέλων στην Ιβηρική, την Ισπανία και την Πορτογαλία, δεν επιβεβαιώνει κάτι τέτοιο.
Μόνιμη αναταραχή
Ο Ανδρέας Παπανδρέου, όσο κι αν επικρίθηκε για την προσωποπαγή διακυβέρνηση του κόμματος, δεν αντιμετώπισε ποτέ ανοιχτή διάσπαση εν ώρα ηγεσίας ανάλογη με αυτήν που καταγράφεται σήμερα στη Χαριλάου Τρικούπη. Τα ρεπορτάζ του τελευταίου διαστήματος συνθέτουν την εικόνα ενός κόμματος σε μόνιμη εσωτερική αναταραχή. Να ξεκινήσουμε από την τραγική απουσία του Ν. Ανδρουλάκη από την κηδεία του Σαββόπουλου; «Βάλαμε αυτογκόλ», παραδέχτηκε δημόσια η Νάντια Γιαννακοπούλου, ενώ για τον ίδιο λόγο και μέσα σε 24 ώρες παραιτήθηκε ο διευθυντής του γραφείου του, Γιώργος Παπαβασιλείου.
Να συνεχίσουμε με την επιστροφή στο κόμμα της Θεοδώρας Τζάκρη, της Νίνας Κασιμάτη ή του Θάνου Μωραΐτη, που μέχρι πρόσφατα χαρακτηρίζονταν από στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη «προδότες» ή «αποστάτες»; Επανεντάχθηκαν ως «πολύτιμη ενίσχυση», ενώ ακόμα δεν είχε κάτσει η σκόνη από τις δυναμικές δηλώσεις της ηγεσίας για «καθαρά χέρια» και «μηδενική ανοχή στους αποστάτες». Επί Ανδρέα, όταν κάποιος… κατέβαινε από το τρένο, όπως έλεγε και ο ίδιος, δεν περίμενε το επόμενο…
Είναι πολλά όσα μπορεί να παραθέσει κανείς στο πλαίσιο μιας σύγκρισης με τον ιστορικό ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, ακόμα και αν πιστεύει ότι η Ιστορία κατατάσσει τον Ανδρέα Παπανδρέου σε γειτονικό λήμμα με αυτό του «λαϊκισμού».
Με την παράθεση αυτή, όμως, μπορεί να δώσει μια σχετικά εύκολη απάντηση στο ερώτημα γιατί, περί καταλληλότερου πρωθυπουργού, ο Νίκος Ανδρουλάκης κατατάσσεται σε χαμηλότερη θέση ακόμα και από τον Κυριάκο Βελόπουλο…
