Μια νέα, πιο στοχευμένη παρέμβαση στην προστασία της πρώτης κατοικίας φέρνει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να αλλάξει τα δεδομένα για χιλιάδες οφειλέτες που αναζητούν διέξοδο από τα χρέη.
Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης ανακοίνωσε τη βελτίωση του εξωδικαστικού μηχανισμού, εισάγοντας για πρώτη φορά τη δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία. Πρόκειται για μια αλλαγή που φιλοδοξεί να δώσει ουσιαστική «δεύτερη ευκαιρία» σε όσους επιλέγουν να διασώσουν το σπίτι τους, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει την απώλεια άλλων περιουσιακών στοιχείων.
Πώς αλλάζει ο εξωδικαστικός
Η βασική καινοτομία της ρύθμισης είναι ότι ο οφειλέτης μπορεί πλέον να επιλέξει συνειδητά τη διάσωση μόνο της κύριας κατοικίας του. Σε αυτή την περίπτωση, ο αλγόριθμος του εξωδικαστικού δεν θα λαμβάνει υπόψη το σύνολο της περιουσίας, αλλά αποκλειστικά την αξία της πρώτης κατοικίας.
Αυτό μεταφράζεται σε δύο κρίσιμα αποτελέσματα:
- μεγαλύτερα «κουρέματα» οφειλών
- χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις
Η αξία της κατοικίας υπολογίζεται με βάση το υψηλότερο ποσό μεταξύ της εμπορικής αξίας (όπως δηλώνεται από τον πιστωτή) και της αξίας ΕΝΦΙΑ, όπως ήδη προβλέπεται από το ισχύον πλαίσιο.
Το «αντάλλαγμα»: ρευστοποίηση περιουσίας
Η προστασία της πρώτης κατοικίας δεν έρχεται χωρίς κόστος. Η ρύθμιση προβλέπει ότι όλα τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη κυρίως δευτερεύοντα ακίνητα θα οδηγούνται σε εκποίηση μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού (e-auction).
Η εκποίηση αυτή:
- ενσωματώνεται ως όρος στη σύμβαση αναδιάρθρωσης
- πραγματοποιείται ηλεκτρονικά
- αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη καλύτερων όρων ρύθμισης
Ο οφειλέτης διατηρεί πάντως τον έλεγχο της διαδικασίας, καθώς μπορεί να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση που προκύπτει από τον μηχανισμό.
Τι κερδίζουν οι οφειλέτες
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι η νέα ρύθμιση θα οδηγήσει σε πιο ρεαλιστικές και βιώσιμες ρυθμίσεις χρεών, με βασικά οφέλη:
- σημαντικές διαγραφές οφειλών, ειδικά όταν η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό χρέος
- χαμηλότερες δόσεις, προσαρμοσμένες στην πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη
- διασφάλιση της πρώτης κατοικίας μέσω σταδιακής αποπληρωμής της αξίας της
- αποσυμφόρηση του συστήματος από «παγωμένα» περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούσαν να αξιοποιηθούν
Στην ουσία, το μοντέλο επαναφέρει μια βασική αρχή που ίσχυε και σε παλαιότερα εργαλεία προστασίας: ο οφειλέτης αποπληρώνει την αξία του σπιτιού του σε βάθος χρόνου, διατηρώντας το.
Το στοίχημα της εφαρμογής
Από το Υπουργείο υπογραμμίζεται ότι η διαδικασία θα είναι ταχεία, ώστε να μην εγκλωβίζονται οι πολίτες σε χρονοβόρες διαδικασίες. Το ζητούμενο είναι να δοθεί μια πραγματική διέξοδος, όχι απλώς μια θεωρητική δυνατότητα.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα είναι η ανταπόκριση των οφειλετών:
θα επιλέξουν να «θυσιάσουν» μέρος της περιουσίας τους για να σώσουν το σπίτι τους;
Σε κάθε περίπτωση, η νέα ρύθμιση σηματοδοτεί μια σαφή μετατόπιση πολιτικής: από την οριζόντια προστασία, σε μια πιο στοχευμένη και πιο αυστηρή προσέγγιση, όπου η πρώτη κατοικία μπαίνει στο επίκεντρο, αλλά με όρους και επιλογές.
