Η Τουρκία δεν μπορεί να συμμετάσχει σε ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς όσο διατηρεί την απειλή πολέμου, ξεκαθαρίζει ανώτατη διπλωματική πηγή του ΥΠΕΞ.
Την ίδια ώρα, η Αθήνα παρακολουθεί με ανησυχία τις συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή και του πολέμου στην Ουκρανία για την ενέργεια, την εφοδιαστική αλυσίδα και τις τιμές των βασικών αγαθών. Η εκτίμηση είναι ότι, εάν η κρίση παραταθεί, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρειαστεί να αντιδράσει συλλογικά.
Το διπλωματικό πρόγραμμα της Ελλάδας αναμένεται ιδιαίτερα πυκνό τον Οκτώβριο. Η χώρα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σε μια περίοδο κρίσιμων διεθνών εξελίξεων και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η προεδρία θα έχει «μεγάλο λόγο» στην αναζήτηση κοινής θέσης ανάμεσα στα μέλη του Συμβουλίου. Η Αθήνα έχει σχηματίσει άποψη για τους υποψηφίους που ανταποκρίνονται στις θέσεις αρχής της. Εκείνο που απομένει να φανεί είναι ποιοι μπορούν να συγκεντρώσουν τη συναίνεση των Μονίμων Μελών.
Ελληνοτουρκικά: Ο διάλογος συνεχίζεται, χωρίς εκπτώσεις στις ελληνικές θέσεις
Παρά την αυξημένη ένταση στα ελληνοτουρκικά, οι δίαυλοι με την Άγκυρα παραμένουν ανοιχτοί. Η διπλωματική πηγή υπογράμμισε ότι η Ελλάδα «παραμένει συνεπής, αλλά δεν πρόκειται να κάνει εκπτώσεις στις ελληνικές θέσεις». Εφόσον υπάρξουν τουρκικές ενέργειες που προσκρούουν σε αυτές, «βεβαίως θα υπάρχει και η αντίστοιχη απάντηση».
«Το πρώτο είναι ότι ουδέποτε έπαυσαν οι δίαυλοι επικοινωνίας. Οι δίαυλοι [...] ξεκινούν από χαμηλά στην ιεραρχία του Υπουργείου Εξωτερικών και φτάνουν μέχρι το στράτευμα. [...] Άρα δεν σταμάτησαν οι δίαυλοι ούτε στην περίοδο της έντασης. Το δεύτερο είναι ότι πράγματι έχει παραχθεί ένταση παραπάνω από εκείνη που είχαμε γνωρίσει. Η άποψή μου είναι ότι θα πρέπει ο διάλογος οπωσδήποτε να συνεχιστεί και να προσπαθούμε να απαλύνουμε τις εντάσεις αυτές» επισημάνθηκε.
Σε εξέλιξη παραμένουν και οι τρεις πυλώνες του δομημένου διαλόγου: τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, ο πολιτικός διάλογος και η θετική ατζέντα. Η αποκλιμάκωση, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από την ελληνική πλευρά.
«Συνεχίζονται κανονικά οι πυλώνες του ελληνοτουρκικού διαλόγου, δηλαδή ΜΟΕ, πολιτικός διάλογος και θετική ατζέντα. Προγραμματίζονται. Δεν έχουν ακόμα κλείσει συγκεκριμένες ημερομηνίες, αλλά προγραμματίζονται κανονικά. Οπότε δεν έχει εκλείψει ο δομημένος διάλογος» διευκρινίστηκε.
Τα επόμενα ορόσημα και η γαλλική συμμετοχή στο καλώδιο
Στα ζητήματα που θα απασχολήσουν το επόμενο διάστημα περιλαμβάνεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Η διπλωματική πηγή αναφέρθηκε στην έρευνα και την πόντιση του καλωδίου, αλλά και σε νομοσχέδιο της Τουρκίας που φέρεται να οδεύει προς κύρωση.
«Έχουμε μπροστά μας αρκετές προκλήσεις. Δηλαδή έχουμε, όπως είπατε, την έρευνα και την πόντιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο. Έχουμε το νομοσχέδιό τους, το οποίο φέρεται ότι κάποια στιγμή θα πάει στη Βουλή τους για κύρωση. Περιμένουμε τα ορόσημα αυτά».
Για τις εργασίες της διασύνδεσης ανέφερε ότι το πλοίο δεν θα αντιμετωπίσει προβλήματα και ότι η έρευνα θα προχωρήσει σύμφωνα με τον προγραμματισμό. Επισήμανε ακόμη τη γαλλική συμμετοχή, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του έργου.
«Σημαντική η συμμετοχή των Γάλλων, ακόμη πιο σημαντικό ότι πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό πρότζεκτ. Όποιος παίρνει ευθύνη για ευρωπαϊκό πρότζεκτ, παίρνει και την ευθύνη» υπογράμμισε.
Κυπριακό: Κινητικότητα, αλλά περιορισμένες προσδοκίες
Στο Κυπριακό, η πηγή διαπιστώνει «μεγάλη κινητικότητα», χωρίς όμως να θεωρεί ότι τα σημερινά δεδομένα δικαιολογούν αισιοδοξία για πρόοδο πριν από τη λήξη της θητείας του σημερινού Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Χαρακτήρισε «μη παραγωγική τοποθέτηση» τη στάση του Τούρκου προέδρου στο συγκεκριμένο ζήτημα, παρά τον ηπιότερο τόνο που εμφανίζει η Άγκυρα στα ελληνοτουρκικά.
Ζητούμενο για την Αθήνα είναι να διαμορφωθούν καλύτερες συνθήκες για την προσπάθεια επίλυσης που θα παραλάβει ο επόμενος Γενικός Γραμματέας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η διπλωματική πηγή επανέφερε το όριο που θέτει η Ελλάδα για την τουρκική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή άμυνα: «αυτό δεν μπορεί να προχωρήσει όσο υφίσταται απειλή πολέμου». Η ελληνική θέση για το casus belli είχε διατυπωθεί και από τον πρωθυπουργό στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου συνέδεσε την πρόοδο του διαλόγου με τον σεβασμό των νόμιμων δικαιωμάτων και του Διεθνούς Δικαίου. Ενέργεια και τρόφιμα: Προειδοποίηση για τις τιμές
Η ανησυχία για την ενεργειακή ασφάλεια συνοδεύεται από την εκτίμηση ότι πρέπει να υπάρξει προετοιμασία ακόμη και για παρατεταμένη κρίση. «Όλοι είναι σε κατάσταση μεγάλης ανησυχίας», ανέφερε η πηγή. Για την Ελλάδα διαβεβαίωσε ότι «δεν υπάρχει θέμα επάρκειας» τον φετινό χειμώνα, λόγω των υφιστάμενων αποθεμάτων.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την ίδια, δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Μια παρατεταμένη διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα θα μπορούσε να πλήξει την πρόσβαση σε τρόφιμα και να αυξήσει σημαντικά το κόστος βασικών αγαθών.
«Εδώ είναι πάρα πολύ σοβαρό να λάβουμε υπόψη μας ότι τίθεται θέμα εφοδιαστικής αλυσίδας. Δηλαδή, είναι απολύτως βέβαιο ότι αν συνεχιστεί αυτό [...] θα οδηγήσει σε επισιτιστική κρίση το ζήτημα αυτό, και πάντως σε πολύ μεγάλη αύξηση των τιμών βασικών αγαθών» προειδοποίησε.
Η πηγή ζήτησε συλλογική ευρωπαϊκή δράση, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες μιας ενεργειακής κρίσης φτάνουν πέρα από τη βιομηχανία:
«Όσο τα πράγματα παραμένουν στην κατάσταση που είναι σήμερα, θα καθίσταται προφανής η αναγκαιότητα συλλογικής δράσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν μπορώ να δω με ποιον τρόπο η Ευρώπη θα εθελοτυφλεί απέναντι στην πιθανότητα να έχουμε ενεργειακή ασφυξία. Η ενέργεια δεν είναι μόνο για να κινείται η βιομηχανία. Η ενέργεια είναι για θέρμανση, για μετακίνηση».
Ιράν: Δίαυλος επικοινωνίας, δύσκολη η διαπραγμάτευση
Η Αθήνα διατηρεί επικοινωνία με το Ιράν, όπως φάνηκε και από τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών. Η ελληνική πλευρά έθεσε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη θαλάσσια ασφάλεια, χωρίς η διπλωματική πηγή να εκφράζει αισιοδοξία για άμεση ειρήνευση στη Μέση Ανατολή.
«Οι Ιρανοί δεν είναι αυτή τη στιγμή σε διάθεση να κάνουν μεγάλες παραχωρήσεις σε σχέση με τα βασικά τους αιτήματα [...] με την κατάπαυση των εχθροπραξιών σε όλη τη Μέση Ανατολή και με την άρση των κυρώσεων και το ξεπάγωμα των δεσμευμένων κεφαλαίων που έχουν. Πράγμα το οποίο καθιστά πάρα πολύ δύσκολη την οποιαδήποτε διαπραγμάτευση» επισήμανε.
Στο περιθώριο των επαφών στη Νέα Υόρκη, η Ελλάδα δέχθηκε πολλά αιτήματα για διμερείς συναντήσεις. Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τις σχέσεις της με χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής. Η πηγή αναφέρθηκε στην Ινδία, τη Βραζιλία, το Πακιστάν, την Ερυθραία, τη Λιβύη, την Αλγερία, τη Σομαλία και την Αίγυπτο.
Για την Αλγερία τόνισε τη σημασία της ως ενεργειακού εταίρου. Στην περίπτωση της Σομαλίας, στάθηκε στη συνεργασία που συνδέεται με το Συμβούλιο Ασφαλείας και τη θαλάσσια ασφάλεια. Η Ελλάδα έχει ήδη ανακοινώσει ότι η τελευταία θα αποτελέσει κεντρικό θέμα της προεδρίας της τον Οκτώβριο. Επίσκεψη Ρούμπιο και ελληνοαμερικανικές σχέσεις
