Γίνεται ο κομμουνισμός –και μάλιστα… παλαιάς κοπής– να γοητευτεί από την οικονομία της αγοράς;
Αν πρόκειται για την Κούβα στη μετά Κάστρο εποχή, γίνεται.
Γράφει η Έρση Παπαδάκη
Και για την ακρίβεια, γίνεται ύστερα από την ασφυκτική πίεση των ΗΠΑ, η οποία αναγκάζει τη χώρα της Κεντρικής Αμερικής να προχωρήσει σε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και οικονομικών αλλαγών που θεωρείται από τους αναλυτές ως το πιο φιλόδοξο ύστερα από σχεδόν επτά δεκαετίες και την επικράτηση της επανάστασης του Φιντέλ Κάστρο.
Το πακέτο των 176 μεταρρυθμίσεων
Έτσι, πριν από λίγο καιρό, με ομόφωνη απόφαση της Εθνοσυνέλευσης, υιοθετήθηκαν 176 μεταρρυθμίσεις, οι οποίες αγγίζουν κάθε πτυχή της οικονομικής δραστηριότητας.
Το πακέτο των αλλαγών που παρουσίασε ο πρωθυπουργός, Μανουέλ Μαρέρο, καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα δραστηριοτήτων: από τη λειτουργία των επιχειρήσεων και των τραπεζών, από τη φορολογία έως τη μισθοδοσία και από τις ξένες επενδύσεις έως την αγορά συναλλάγματος.
Όλα αυτά σηματοδοτούν μια κομβική και ιστορική αλλαγή, δεδομένου ότι το οικονομικό μοντέλο που χαρακτήριζε την Κούβα για δεκαετίες αλλάζει ριζικά και απομακρύνεται από τις αρχές του κομμουνισμού και του σοσιαλισμού.
Ιδιωτικοποιήσεις, ξένες επενδύσεις και εργασιακά
Χαρακτηριστικό στοιχείο είναι πως ανοίγει ο δρόμος για ιδιωτικοποιήσεις και ξένες επενδύσεις, έννοιες οι οποίες μέχρι τώρα δεν ήταν απλώς άγνωστες στην Κούβα και σε αντίστοιχα καθεστώτα, αλλά επιπλέον αποτελούσαν «κόκκινο πανί».
Για παράδειγμα, θεσμοθετείται η μετατροπή κρατικών επιχειρήσεων σε ανώνυμες εταιρείες όπου μπορούν να μπουν και ιδιώτες, καθώς αίρονται και οι περιορισμοί που υπήρχαν για τις ξένες επενδύσεις (π.χ. ελάχιστος αριθμός εργαζομένων).
Το μέτρο εκτιμάται ότι επηρεάζει άμεσα τομείς που βρίσκονταν έως τώρα μόνο υπό κρατικό έλεγχο, όπως η γεωργία, ο τουρισμός, οι τραπεζικές υπηρεσίες και η αγορά συναλλάγματος.
Στις αλλαγές περιλαμβάνεται και η μεγαλύτερη ευελιξία στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, αλλά και τις συμφωνίες επί των μισθολογικών σε κάθε επιχείρηση ή ακόμη και για κάθε εργαζόμενο.
«Διάσωση του σοσιαλισμού» ή πολιτικός ρεαλισμός;
Από τα παραπάνω καθίσταται σαφές ότι η Κούβα υιοθετεί πλέον ένα νέο μοντέλο, το οποίο θυμίζει… καπιταλισμό, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση και ο πρόεδρος της χώρας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, ισχυρίζονται ότι δεν εγκαταλείπεται το οικονομικό μοντέλο του Κάστρο, αλλά γίνονται σημαντικές μεταρρυθμίσεις «για τη διάσωση του σοσιαλισμού».
Μάλιστα, στην ίδια γραμμή κινείται και ο Ραούλ Κάστρο, ο οποίος, στα 95 του χρόνια πλέον, εξακολουθεί ν’ ασκεί αυτονόητη επιρροή στο Κομμουνιστικό Κόμμα της χώρας και στήριξε δυναμικά το πακέτο των μεταρρυθμίσεων.
Να σημειωθεί πως δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των 176 αλλαγών, αλλά είναι ξεκάθαρο πως η άθλια οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η Κούβα οδήγησε τους ηγέτες της στον ρεαλισμό που επιβάλλει το οριστικό τέλος του αναχρονιστικού κομμουνιστικού μοντέλου.
