Η Ουγκάντα είναι ο προορισμός που εξετάζουν η Ελλάδα και ακόμη τέσσερις χώρες της Ε.Ε. για τη μεταφορά μεταναστών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί, με στόχο να λειτουργήσει εκεί από το 2027 η πρώτη ευρωπαϊκή δομή επιστροφών εκτός Ευρώπης.
Στο σχέδιο συμμετέχουν, μαζί με την Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Ολλανδία και η Δανία. Οι διαπραγματεύσεις με την αφρικανική χώρα βρίσκονται σε εξέλιξη και, σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες που δημοσιεύει η εφημερίδα «Καθημερινή», προβλέπεται οικονομική συμφωνία για τη λειτουργία της εγκατάστασης.
Η δομή σχεδιάζεται να ξεκινήσει πιλοτικά με δυναμικότητα 5.000 έως 10.000 ατόμων. Πρόκειται για ανθρώπους που έχουν ήδη λάβει αρνητική απόφαση στις διαδικασίες ασύλου στις χώρες πρώτης υποδοχής.
Το χρονοδιάγραμμα για την Ουγκάντα
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες για την πορεία των συνομιλιών. Οι υπουργοί Μετανάστευσης των πέντε χωρών αναμένεται να συναντηθούν στις 4 Σεπτεμβρίου στην Κοπεγχάγη, προκειμένου να εξετάσουν την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, έως το τέλος Σεπτεμβρίου αναμένεται να μεταβούν στην Αφρική τεχνικά κλιμάκια για να συζητήσουν τις τελευταίες λεπτομέρειες της συμφωνίας.
Εφόσον η λύση της Ουγκάντας δεν προχωρήσει, η Ρουάντα αποτελεί τη βασική εναλλακτική που εξετάζεται. Η Κένυα, η οποία είχε βρεθεί σε προηγούμενο στάδιο στις επιλογές των ευρωπαϊκών χωρών, φαίνεται πλέον να έχει απομακρυνθεί από τον σχεδιασμό.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στη συγκεκριμένη δομή δεν πρόκειται να μεταφέρονται παιδιά. Η πιλοτική εφαρμογή αφορά ενήλικους άνδρες, μεταξύ των οποίων και πρόσωπα που έχουν προκαλέσει προβλήματα στις δομές φιλοξενίας όπου διαμένουν.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις επιστροφές
Το εγχείρημα συνδέεται με τον νέο Κανονισμό Επιστροφών της Ε.Ε. (Return Regulation), ο οποίος δημιουργεί το θεσμικό πλαίσιο για τη μεταφορά απορριφθέντων αιτούντων άσυλο σε εγκαταστάσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής.
Η έναρξη της λειτουργίας του πρώτου return hub στην Αφρική τοποθετείται χρονικά στη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε., η οποία ξεκινά τον Ιούλιο του 2027.
Το μοντέλο δεν είναι χωρίς προηγούμενο. Η Βρετανία είχε επιχειρήσει αντίστοιχη συμφωνία με τη Ρουάντα, ενώ η Ιταλία προχώρησε σε συμφωνία με την Αλβανία για τη δημιουργία δομών που θα συνδέονταν με τη διαχείριση μεταναστευτικών υποθέσεων. Και στις δύο περιπτώσεις προέκυψαν σημαντικά νομικά ζητήματα.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο που διαμορφώθηκε τον Ιούνιο επιχειρεί να καθορίσει τους όρους υπό τους οποίους μπορούν να πραγματοποιούνται τέτοιες μεταφορές εκτός Ε.Ε.
Ο σχεδιασμός της Ελλάδας
Την ελληνική πλευρά στις συζητήσεις χειρίζεται ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, ο οποίος έχει παρουσιάσει σχέδιο για τη δημιουργία της δομής και αποτελεί τον βασικό συνομιλητή των υπόλοιπων τεσσάρων κυβερνήσεων.
Το σχέδιο για την Ουγκάντα αποτελεί μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής προσπάθειας για τη διαχείριση των υποθέσεων ανθρώπων που έχουν λάβει απορριπτική απόφαση στο άσυλο και δεν έχουν επιστρέψει στη χώρα καταγωγής τους.
Το σχέδιο για το πρώτο ευρωπαϊκό «return hub» στην Αφρική προβλέπει δομή για 5.000 έως 10.000 άτομα από το 2027.
