Εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις, αυξανόμενες ανησυχίες για την ψυχική υγεία και χιλιάδες χαμένες θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με το CNN, o κοινός παρονομαστής όλων αυτών είναι η τεχνητή νοημοσύνη - μια τεχνολογία που ταυτόχρονα συναρπάζει και διχάζει, καθώς για άλλους συνιστά το μέλλον και για άλλους την επόμενη μεγάλη φούσκα.
Αν και η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί εδώ και δεκαετίες στο παρασκήνιο, η εμφάνιση του ChatGPT της OpenAI το 2022 την έφερε στο προσκήνιο. Η άνοδος των chatbot τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT και το Gemini της Google, έχει επηρεάσει σταδιακά διαδικτυακές υπηρεσίες που χρησιμοποιούν καθημερινά εκατομμύρια άνθρωποι - από τη λειτουργία AI Mode στην αναζήτηση της Google έως τα chatbot που έχουν ενσωματωθεί στο Instagram και το Amazon. Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να αναδιαμορφώνει την «κεντρική είσοδο» του διαδικτύου.
Το 2025, ωστόσο, ήταν και η χρονιά κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη ξεπέρασε τα όρια των οθονών μας και άρχισε να επηρεάζει την εθνική πολιτική, τις παγκόσμιες εμπορικές σχέσεις και τις χρηματιστηριακές αγορές. Παράλληλα, έθεσε κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο μπορούμε να εισάγουμε αυτή την τεχνολογία στους χώρους εργασίας, στις αίθουσες διδασκαλίας και στις ανθρώπινες σχέσεις.
Αυτή η δυναμική αναμένεται να συνεχιστεί και το 2026.
«Τα προηγούμενα χρόνια, η τεχνητή νοημοσύνη ήταν ένα λαμπερό καινούργιο αντικείμενο. Νομίζω όμως ότι την τελευταία χρονιά είδαμε πολύ πιο σοβαρές εφαρμογές της τεχνολογίας», δήλωσε στο CNN ο Τζέιμς Λάντεϊ, συνιδρυτής και συνδιευθυντής του Ινστιτούτου Ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. «Και πιστεύω ότι ο κόσμος αρχίζει πλέον να κατανοεί τόσο τα οφέλη όσο και τους κινδύνους» πρόσθεσε.
Η μεγάλη πρόκληση της ρύθμισης
Στους θερμότερους υποστηρικτές της τεχνητής νοημοσύνης συγκαταλέγεται ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η τεχνολογία αυτή αποτελεί βασικό πυλώνα της δεύτερης θητείας του. Ενδεικτικά, ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia - της εταιρείας-συμβόλου της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης - έχει εξελιχθεί σε σταθερό μέλος του στενού κύκλου του προέδρου. Παράλληλα, ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει τους επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης της Nvidia και της AMD ως διαπραγματευτικό χαρτί στον συνεχιζόμενο εμπορικό πόλεμο με την Κίνα.
Την περασμένη χρονιά, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε σχέδιο δράσης για την τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη χαλάρωση του ρυθμιστικού πλαισίου και την ευρύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας σε εθνικό επίπεδο. Υπέγραψε επίσης σειρά εκτελεστικών διαταγμάτων που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη, μεταξύ των οποίων και ένα αμφιλεγόμενο μέτρο που επιδιώκει να εμποδίσει τις Πολιτείες να εφαρμόζουν τους δικούς τους κανόνες για την τεχνολογία αυτή.
Η κίνηση θεωρήθηκε νίκη για τη Σίλικον Βάλεϊ, ωστόσο οργανώσεις για την ασφάλεια στο διαδίκτυο εκφράζουν φόβους ότι θα επιτρέψει στις τεχνολογικές εταιρείες να αποφεύγουν την ευθύνη για κινδύνους που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Το επόμενο έτος αναμένεται νομική αντιπαράθεση για το διάταγμα και τις αρμοδιότητες των Πολιτειών, με ορισμένους επικριτές να εκτιμούν ότι δεν θα αντέξει στη δικαστική διαδικασία.
Επιπτώσεις στη ψυχική υγεία
Η απουσία συνολικών «δικλείδων ασφαλείας» για την τεχνητή νοημοσύνη βρέθηκε φέτος στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης - όχι όμως για καλούς λόγους. Πλήθος αναφορών και αγωγών υποστήριξαν ότι ψηφιακοί «σύντροφοι» τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT και το Character.AI, συνέβαλαν σε επεισόδια ψυχικής υγείας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε αυτοκτονίες εφήβων.
Έκτοτε, η OpenAI και το Character.AI ανακοίνωσαν γονικούς ελέγχους και άλλες αλλαγές για την ενίσχυση της ασφάλειας των ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης της δυνατότητας συνεχούς συνομιλίας εφήβων με chatbot στην εφαρμογή του Character.AI. Παράλληλα, η Meta σχεδιάζει να επιτρέψει στους γονείς να μπλοκάρουν τις συνομιλίες των παιδιών τους με χαρακτήρες τεχνητής νοημοσύνης στο Instagram από το επόμενο έτος.
Το φαινόμενο, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους εφήβους. Αυξανόμενος αριθμός αναφορών δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει συμβάλει και σε απομόνωση ενηλίκων από τους οικείους τους ή σε αποκοπή από την πραγματικότητα. Ένας άνδρας δήλωσε στο CNN ότι το ChatGPT τον έπεισε πως έκανε τεχνολογικές ανακαλύψεις, οι οποίες τελικά αποδείχθηκαν ψευδαισθήσεις.
Η OpenAI ανέφερε ότι συνεργάστηκε με ειδικούς στην κλινική ψυχική υγεία ώστε το ChatGPT να «αναγνωρίζει καλύτερα και να υποστηρίζει ανθρώπους σε στιγμές κρίσης», επεκτείνοντας την πρόσβαση σε γραμμές βοήθειας, κατευθύνοντας τους χρήστες σε επαγγελματική υποστήριξη όταν χρειάζεται και προσθέτοντας υπενθυμίσεις για διαλείμματα. Παρ’ όλα αυτά, η εταιρεία έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να «αντιμετωπίζει τους ενήλικες χρήστες ως ενήλικες», επιτρέποντάς τους να εξατομικεύουν τις συνομιλίες τους και ακόμη και να συζητούν ερωτικό περιεχόμενο με το ChatGPT.
Η ψυχίατρος και νομικός Μάρλιν Γουέι δήλωσε στο CNN ότι αναμένει πως τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης «θα γίνονται ολοένα και περισσότερο το πρώτο σημείο στο οποίο στρέφονται οι άνθρωποι για συναισθηματική υποστήριξη», γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια. Όπως σημείωσε, οι νέοι χρήστες είναι πιο πιθανό να αναζητήσουν τέτοιου είδους υποστήριξη μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.
«Οι περιορισμοί των γενικής χρήσης chatbot - όπως οι ψευδαισθήσεις, η υπερβολική προσαρμοστικότητα, η έλλειψη εμπιστευτικότητας, η απουσία κλινικής κρίσης και ο έλεγχος της πραγματικότητας - σε συνδυασμό με ευρύτερα ηθικά και ζητήματα ιδιωτικότητας, θα συνεχίσουν να δημιουργούν κινδύνους για την ψυχική υγεία», ανέφερε η ψυχίατρος.
Ειδικοί στην ψυχική υγεία και υπέρμαχοι της ασφάλειας ελπίζουν σε αυστηρότερες δικλείδες ασφαλείας από τις τεχνολογικές εταιρείες, ιδίως για τους νεαρούς χρήστες. Παράλληλα, εκφράζουν ανησυχία ότι η σύγκρουση αρμοδιοτήτων μεταξύ Πολιτειών και ομοσπονδιακής κυβέρνησης θα επηρεάσει την εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων ασφάλειας.
Πρόκειται τελικά για φούσκα;
Την ίδια στιγμή, τεράστια κεφάλαια διατίθενται στην κατασκευή κέντρων δεδομένων και υποδομών τεχνητής νοημοσύνης. Η Meta, η Microsoft και η Amazon, μεταξύ άλλων, έχουν δαπανήσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε κεφαλαιουχικές επενδύσεις μόνο φέτος, ενώ η McKinsey εκτιμά ότι οι εταιρείες θα επενδύσουν σχεδόν 7 τρισ. δολάρια παγκοσμίως σε υποδομές κέντρων δεδομένων έως το 2030.
Η έκρηξη των επενδύσεων έχει προκαλέσει ανησυχίες τόσο στους καταναλωτές όσο και στη Wall Street. Ορισμένοι Αμερικανοί βλέπουν τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος να αυξάνονται και τις επαγγελματικές προοπτικές να συρρικνώνονται λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, την ώρα που οι μετοχές εταιρειών που πρωταγωνιστούν στην έκρηξη της τεχνολογίας καταγράφουν ιστορικά υψηλά.
Οι τεράστιες επενδύσεις έχουν επίσης τροφοδοτήσει φόβους ότι ο ενθουσιασμός και οι δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη αυξάνονται ταχύτερα από την πραγματική αξία της τεχνολογίας. Αυτό οδήγησε επενδυτές να πιέσουν τα στελέχη της Meta και της Microsoft για αποδόσεις των επενδύσεων σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια των οικονομικών παρουσιάσεων. Δεν βοηθά το γεγονός ότι ένας σχετικά μικρός αριθμός εταιρειών φαίνεται να καθοδηγεί τις επενδύσεις, ανταλλάσσοντας μεταξύ τους κεφάλαια και τεχνολογία.
Η Κριστίνα Μέλας-Κυριαζή, εταίρος στην Bain Capital Ventures, σημείωσε ότι είναι σύνηθες οι νέες, μετασχηματιστικές τεχνολογίες να «υπεραναπτύσσονται». Το μεγάλο ερώτημα για το 2026, λέει, είναι εάν οι επενδυτές είναι προετοιμασμένοι για την αστάθεια που την συνοδεύει, ειδικά επειδή μια διόρθωση της αγοράς είναι «πιθανή κάποια στιγμή».
Ωστόσο, πιθανότατα θα έχουν στη διάθεσή τους περισσότερα δεδομένα για να τους βοηθήσουν να λάβουν αυτές τις αποφάσεις, δήλωσε ο Έρικ Μπρινιόλφσον, ανώτερος συνεργάτης του Ινστιτούτου για την Ανθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη και διευθυντής του Εργαστηρίου Ψηφιακής Οικονομίας του Στάνφορντ. Είπε ότι πιθανότατα θα εμφανιστούν περισσότεροι πίνακες ελέγχου το 2026 για να παρακολουθείται ο τρόπος με τον οποίο η Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζει την παραγωγικότητα και τις θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, οι επενδυτές ενδέχεται να διαθέτουν περισσότερα δεδομένα στη διάθεσή τους για να λάβουν αποφάσεις, σύμφωνα με τον Έρικ Μπρίνιολφσον, ανώτερο ερευνητή στο Ινστιτούτο Ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης του Στάνφορντ και διευθυντή του Stanford Digital Economy Lab. Όπως ανέφερε, το 2026 αναμένεται να εμφανιστούν περισσότερα «ταμπλό»/πίνακες παρακολούθησης, τα οποία θα καταγράφουν τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει την παραγωγικότητα και την απασχόληση.
Κύμα απολύσεων σαρώνει τον κλάδο
Το 2025, χιλιάδες εργαζόμενοι στον τεχνολογικό κλάδο έχασαν τη δουλειά τους, καθώς κύμα απολύσεων σάρωσε τη βιομηχανία. Η Microsoft, η Amazon και η Meta, μεταξύ άλλων, προχώρησαν σε σημαντικές περικοπές προσωπικού, εν μέρει λόγω της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Amazon απέλυσε 14.000 εταιρικούς υπαλλήλους τον Οκτώβριο, επιδιώκοντας πιο «λιτή» λειτουργία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Η Meta απέλυσε 600 εργαζομένους από το τμήμα τεχνητής νοημοσύνης, μετά από προηγούμενο κύμα προσλήψεων, ώστε να γίνει πιο ευέλικτη. Κάποιοι πιστεύουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε περισσότερες απολύσεις, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες.
Ένα είναι βέβαιο: θα υπάρξουν και άλλες αλλαγές.
«Αυτή ήταν η χρονιά που είδαμε τις απαιτήσεις δεξιοτήτων να αλλάζουν πλήρως ως προς το τι χρειάζεται για να κάνει κανείς τη δουλειά του. Και νομίζω ότι την επόμενη χρονιά αυτό απλώς θα επιταχυνθεί» δήλωσε ο Νταν Ροθ, αρχισυντάκτης του LinkedIn.
