Οι εσωκομματικές συγκρούσεις, οι καρατομήσεις στελεχών από τον Σωκράτη Φάμελλο και η πίεση της ΕΛ.Α.Σ. επιταχύνουν την αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ και απειλούν την ενότητά του.
Η εικόνα που εκπέμπει πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ θυμίζει κόμμα σε προχωρημένο στάδιο πολιτικής αποσύνθεσης. Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής για τη στάση απέναντι στην ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα όχι μόνο δεν έκλεισε τις εσωτερικές πληγές, αλλά άνοιξε έναν νέο κύκλο συγκρούσεων, αμφισβητήσεων και εκκαθαρίσεων. Με τη δημοσκοπική κατάρρευση να συνεχίζεται και κορυφαία στελέχη να κοιτούν ήδη προς την έξοδο, η Κουμουνδούρου μοιάζει περισσότερο με χώρο πολιτικής εκκένωσης παρά με κόμμα που διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις.
Το παράδοξο είναι ότι η κρίση δεν προέρχεται πλέον από εξωτερικούς αντιπάλους αλλά από την ίδια τη σκιά του Αλέξη Τσίπρα. Ο πρώην πρωθυπουργός, χωρίς να βρίσκεται οργανωτικά στον ΣΥΡΙΖΑ, καθορίζει σχεδόν κάθε εσωτερική συζήτηση. Και όσο η ΕΛ.Α.Σ. ενισχύεται, τόσο περισσότερο αποκαλύπτεται ότι η πραγματική μάχη δεν αφορά τη στρατηγική της αντιπολίτευσης απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά την πολιτική επιβίωση όσων έχουν απομείνει στην Κουμουνδούρου.
Οι καρατομήσεις που αποκάλυψαν το μέγεθος της κρίσης
Η απομάκρυνση του Νίκου Παππά από τη θέση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου και η αποχώρηση του Κώστα Ζαχαριάδη από την εκπροσώπηση του κόμματος δεν αποτελούν απλές οργανωτικές αλλαγές. Πρόκειται για κινήσεις που επιβεβαιώνουν ότι ο Σωκράτης Φάμελλος επιχειρεί να περιχαρακώσει τον κομματικό μηχανισμό απέναντι σε ένα κύμα φυγόκεντρων δυνάμεων.
Το πρόβλημα για τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ είναι πως οι απομακρύνσεις δεν λύνουν το πολιτικό πρόβλημα. Αντιθέτως, το αναδεικνύουν. Όταν κορυφαία στελέχη είτε διαφωνούν ανοιχτά είτε ετοιμάζονται να μετακινηθούν προς την ΕΛ.Α.Σ., η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός κόμματος που χάνει διαρκώς έδαφος και στελέχη.
Ο Πολάκης τραβά τη γραμμή του εμφυλίου
Αν οι εκκαθαρίσεις έδειξαν το μέγεθος της κρίσης, η παρέμβαση του Παύλου Πολάκη αποκάλυψε το βάθος της. Ο ανεξάρτητος πλέον βουλευτής κάλεσε ευθέως τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ να αποφασίσουν «με ποιους θα πάνε και ποιους θα αφήσουν», μετατρέποντας την εσωκομματική διαφωνία σε ανοιχτό πολιτικό τελεσίγραφο.
Στην ουσία, ο Πολάκης περιέγραψε αυτό που πολλοί αποφεύγουν να πουν δημόσια: ότι ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ασύμβατες κατευθύνσεις. Από τη μία όσοι θεωρούν αναπόφευκτη την πολιτική απορρόφηση από το εγχείρημα Τσίπρα και από την άλλη όσοι γνωρίζουν ότι σε ένα τέτοιο σενάριο οι ίδιοι θα βρεθούν εκτός παιχνιδιού.
Ο Φάμελλος προσπαθεί να τετραγωνίσει τον κύκλο
Η θέση του Σωκράτη Φάμελλου γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Από τη μία δηλώνει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζει την ΕΛ.Α.Σ. και αναγνωρίζει τον «καθοριστικό» της ρόλο. Από την άλλη επιμένει ότι δεν τίθεται θέμα διάλυσης ή αναστολής λειτουργίας του κόμματος.
Πολιτικά, όμως, οι δύο αυτές θέσεις δύσκολα συνυπάρχουν. Γιατί όσο περισσότερο ενισχύεται το κόμμα Τσίπρα, τόσο περισσότερο συρρικνώνεται ο πολιτικός χώρος που μπορεί να καταλάβει αυτόνομα ο ΣΥΡΙΖΑ. Και όσο περισσότερο στελέχη και ψηφοφόροι μετακινούνται προς την ΕΛ.Α.Σ., τόσο πιο δύσκολο γίνεται να πειστεί κανείς ότι πρόκειται για δύο παράλληλες και ισότιμες πολιτικές διαδρομές.
Το αδιέξοδο της «στήριξης χωρίς συγχώνευση»
Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής δημιούργησε ένα πολιτικό μόρφωμα χωρίς σαφή ταυτότητα. Ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να στηρίζει ένα νέο κόμμα που διεκδικεί τον ίδιο χώρο, τους ίδιους ψηφοφόρους και τα ίδια στελέχη, ενώ ταυτόχρονα υποτίθεται ότι διατηρεί την πολιτική του αυτονομία.
Το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση που θυμίζει πολιτική παράλυση. Η ηγεσία δεν μπορεί να μιλήσει για αυτόνομη πορεία χωρίς να συγκρουστεί με το ρεύμα Τσίπρα. Δεν μπορεί όμως και να προχωρήσει σε πλήρη σύμπλευση χωρίς να παραδεχθεί ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ως αυτόνομο πολιτικό σχέδιο έχει ουσιαστικά ολοκληρώσει τον κύκλο του.
Κάπως έτσι, το κόμμα που κάποτε διεκδικούσε την εξουσία βρίσκεται σήμερα εγκλωβισμένο ανάμεσα σε διαγραφές, καρατομήσεις, τελεσίγραφα και αλληλοϋπονομεύσεις. Και όσο η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το ποιος φεύγει, ποιος μένει και ποιος μετακινείται προς την ΕΛ.Α.Σ., τόσο επιβεβαιώνεται ότι το βασικό πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι πλέον η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Είναι η ίδια του η πολιτική επιβίωση.
