Παρεμβάσεις στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), οι οποίες ενδέχεται να αυξήσουν τα καθαρά ποσά που λαμβάνουν περίπου 450.000 συνταξιούχοι, επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ελεύθερου Τύπου», το βασικό σενάριο προβλέπει την επιβολή της κράτησης αποκλειστικά στο μέρος της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ.
Σήμερα, όταν μια κύρια σύνταξη ξεπεράσει το συγκεκριμένο όριο, η ΕΑΣ υπολογίζεται πάνω σε ολόκληρο το ποσό. Η αλλαγή που εξετάζεται θα αφήνει εκτός εισφοράς τα πρώτα 1.468 ευρώ, περιορίζοντας έτσι αισθητά τη μηνιαία επιβάρυνση.
Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις συνδέονται και με τη δίκη που έχει προγραμματιστεί για τις 7 Οκτωβρίου στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Εκεί θα εξεταστεί η συνταγματικότητα του σημερινού μηχανισμού υπολογισμού της εισφοράς.
Συντάξεις: Το σχέδιο για τέσσερις νέες κλίμακες
Ένα από τα σενάρια που επεξεργάζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες περιλαμβάνει τη διαμόρφωση τεσσάρων κλιμάκων. Οι συντελεστές θα εφαρμόζονται μόνο στο υπερβάλλον ποσό και όχι στο σύνολο της κύριας σύνταξης.
Για συντάξεις από 1.468 έως 1.800 ευρώ εξετάζεται συντελεστής 12% ή, εναλλακτικά, 10%. Για ποσά έως 2.300 ευρώ, η εισφορά ενδέχεται να διαμορφωθεί στο 15% ή στο 13%.
Στις συντάξεις έως 2.700 ευρώ τα υπό εξέταση ποσοστά είναι 19% ή 17%, ενώ για την υψηλότερη κατηγορία, που φτάνει έως τα 3.500 ευρώ και άνω, τα σενάρια προβλέπουν συντελεστή 21% ή 20%.
Τα ποσοστά αυτά είναι υψηλότερα από ορισμένους από τους σημερινούς συντελεστές. Ωστόσο, η βασική διαφορά βρίσκεται στη βάση υπολογισμού, καθώς η κράτηση θα αφορά μόνο το ποσό πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ.
Πώς μεταφράζεται η αλλαγή στις αποδοχές
Τα παραδείγματα που συνοδεύουν το υπό εξέταση σχέδιο δείχνουν ότι ο νέος υπολογισμός μπορεί να επιφέρει ουσιαστική ενίσχυση στο καθαρό ποσό της σύνταξης.
Στην περίπτωση μικτής κύριας σύνταξης 1.575 ευρώ, η σημερινή κράτηση ΕΑΣ ανέρχεται σε 47,25 ευρώ τον μήνα. Με τη νέα μέθοδο θα μπορούσε να περιοριστεί στα 12,84 ευρώ.
Ο συνταξιούχος θα είχε έτσι μηνιαίο όφελος 34,41 ευρώ, δηλαδή συνολικά 412,92 ευρώ τον χρόνο. Από την πιθανή αλλαγή υπολογίζεται ότι θα επηρεαστούν περίπου 450.000 δικαιούχοι, στις κύριες συντάξεις των οποίων επιβάλλεται σήμερα η συγκεκριμένη εισφορά.
Οι παρεμβάσεις που εξετάζονται στις επικουρικές
Αλλαγές βρίσκονται υπό επεξεργασία και για τις επικουρικές συντάξεις. Μεταξύ των επιλογών περιλαμβάνεται η κατάργηση της ΕΑΣ που επιβάλλεται σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ.
Εάν η συγκεκριμένη πρόταση εφαρμοστεί, εκτιμάται ότι περίπου 280.000 συνταξιούχοι θα έχουν μέσο μηνιαίο όφελος κοντά στα 15 ευρώ.
Ένα δεύτερο σενάριο αφορά την εισφορά ασθενείας 6% στις επικουρικές. Εξετάζεται είτε η μείωση του ποσοστού είτε η πλήρης κατάργηση της κράτησης, παρέμβαση που θα μπορούσε να αφορά περίπου 1,2 εκατομμύρια συνταξιούχους.
Η κρίσιμη δίκη της 7ης Οκτωβρίου
Ιδιαίτερη σημασία για τις επόμενες αποφάσεις αποκτά η δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Στις 7 Οκτωβρίου θα εξεταστεί εάν ο ισχύων μηχανισμός, σύμφωνα με τον οποίο η ΕΑΣ επιβάλλεται σε ολόκληρη τη σύνταξη μόλις αυτή υπερβεί τα 1.468 ευρώ, είναι συμβατός με τις συνταγματικές αρχές.
Εάν η δικαστική κρίση δικαιώσει τους συνταξιούχους, το υπουργείο Εργασίας θα κληθεί να καθορίσει τις επόμενες ενέργειες και να εξετάσει εάν χρειάζεται συνολική αναμόρφωση του συστήματος.
Αναδρομικά από την ΕΑΣ που φτάνουν τα 8.556 ευρώ
Σε εκκρεμότητα παραμένει η υπόθεση των αναδρομικών από την ΕΑΣ για συνταξιούχους του Δημοσίου που έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Με την απόφαση 244/2017, η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε αντισυνταγματικές τις σχετικές κρατήσεις στις συντάξεις του Δημοσίου για την περίοδο από τον Φεβρουάριο του 2017 έως τον Δεκέμβριο του 2018.
Για όσους έχουν κινηθεί δικαστικά, οι επιστροφές ενδέχεται να φτάσουν έως τα 8.556 ευρώ, ανάλογα με το αρχικό ύψος της σύνταξης και τις κρατήσεις που είχαν επιβληθεί.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, όσοι είχαν προσφύγει πριν από τον Φεβρουάριο του 2017 μπορεί να διατηρούν αξιώσεις για αναδρομικά έως και πέντε ετών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα διεκδικούμενα ποσά είναι πιθανό να αγγίξουν ακόμη και τις 35.000 ευρώ.
Από το 2019 και έπειτα, πάντως, η ΕΑΣ έχει κριθεί συνταγματική, καθώς τα έσοδά της διοχετεύονται στον ΑΚΑΓΕ, το αποθεματικό που προορίζεται για τη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος.
Τι εξετάζεται για τα δώρα των κύριων συντάξεων
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελούν οι αξιώσεις για τα δώρα στις κύριες συντάξεις και τις περικοπές προηγούμενων ετών.
Η πιθανότητα επιστροφής ποσού 800 ευρώ στους συνταξιούχους του Δημοσίου συνδέεται με την πλήρη απόφαση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου. Η απόφαση επιβεβαίωσε την κρίση για τις αντισυνταγματικές περικοπές που εφαρμόστηκαν από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016.
Εκείνο που απομένει να διευκρινιστεί είναι εάν μια ενδεχόμενη επιστροφή θα αφορά όλους τους συνταξιούχους του Δημοσίου ή μόνο εκείνους που είχαν προσφύγει εγκαίρως στη Δικαιοσύνη.
Η προστασία των εργαζόμενων συνταξιούχων
Ειδικό πλαίσιο ισχύει για τους εργαζόμενους συνταξιούχους, ώστε η προσαύξηση της σύνταξής τους λόγω απασχόλησης να μη δημιουργεί μεγαλύτερη επιβάρυνση από την ΕΑΣ.
Η ρύθμιση προβλέπει ότι, όταν η επιπλέον σύνταξη από την εργασία οδηγεί τον δικαιούχο σε υψηλότερη κλίμακα, δεν επιβάλλεται η πρόσθετη κράτηση που θα προέκυπτε μόνο από αυτή τη μετάβαση. Το μέτρο αφορά περίπου 40.000 εργαζόμενους συνταξιούχους.
Η συγκεκριμένη προστασία εφαρμόζεται μόνο εφόσον η προσαύξηση προκαλεί αλλαγή κλίμακας. Αν ο δικαιούχος παραμένει στην ίδια κατηγορία και μετά την αύξηση, η εισφορά εξακολουθεί να υπολογίζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης.
Ο ΑΚΑΓΕ και το αποθεματικό των 23 δισ. ευρώ
Καθοριστικό ρόλο στις αποφάσεις για την ΕΑΣ διατηρεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ). Πρόκειται για τον αποθεματικό «κουμπαρά» που δημιουργήθηκε το 2008, με σκοπό να καλύψει μελλοντικές ανάγκες του ασφαλιστικού συστήματος.
Τα αποθεματικά του υπολογίζεται ότι πλησιάζουν σήμερα τα 23 δισ. ευρώ. Η ύπαρξη αυτής της οικονομικής εφεδρείας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική ενόψει της δημογραφικής γήρανσης και της αναμενόμενης αύξησης των συνταξιοδοτικών δαπανών.
Οι ισχυρότερες πιέσεις εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν την περίοδο 2030-2040. Για τον λόγο αυτό, κάθε αλλαγή στην ΕΑΣ αξιολογείται τόσο με βάση την άμεση ελάφρυνση των σημερινών συνταξιούχων όσο και ως προς τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.
