Ο ανεξήγητος θάνατος 28χρονης εργαζόμενης σε εργαστήριο πανώλης στη Σιβηρία προκάλεσε καραντίνες, διεθνές ενδιαφέρον και αιτήματα για περισσότερες πληροφορίες.
Η Ντάρια Σιπίλοβα, τεχνικός στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης Σιβηρίας και Άπω Ανατολής στο Ιρκούτσκ, νόσησε και πέθανε στις 2 Οκτωβρίου κάτω από συνθήκες που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
Οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ο θάνατός της οφείλεται σε «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας» και τονίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν την ασθένειά της με την εργασία της πάνω στην πανώλη.
Καραντίνα για περίπου 200 ανθρώπους
Μετά τον θάνατο της Σιπίλοβα, οι αρχές έθεσαν προληπτικά σε καραντίνα περίπου 200 άτομα που είχαν έρθει σε επαφή μαζί της.
Έκτοτε, περίπου το 90% των προσώπων αυτών αφέθηκε ελεύθερο, έπειτα από σχεδόν 5.000 εργαστηριακές εξετάσεις. Σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές, κανείς από τις επαφές της 28χρονης δεν βρέθηκε θετικός στην πανώλη.
Η ίδια ήταν εμβολιασμένη και, σύμφωνα με τη ρωσική υγειονομική αρχή, διέθετε ανοσία απέναντι στις επικίνδυνες λοιμώξεις που μελετούσε.
Η Rospotrebnadzor ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι δεν διαπιστώνεται κίνδυνος επιδημικής έξαρσης και ότι τα προληπτικά μέτρα αρχίζουν να χαλαρώνουν.
Οι θεωρίες που κυκλοφόρησαν μετά τον θάνατο
Η αβεβαιότητα γύρω από την αιτία της ασθένειας προκάλεσε έντονη φημολογία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μία ανεπιβεβαίωτη εκδοχή ανέφερε ότι η Σιπίλοβα έσπασε δοκιμαστικό σωλήνα με ζωντανά βακτήρια πνευμονικής πανώλης, ισχυρισμό που απορρίπτει η ρωσική υγειονομική αρχή.
Άλλες θεωρίες συνέδεσαν την ασθένειά της με ταξίδι στην Ταϊλάνδη ή τη Μολδαβία, ενώ τρίτη εκδοχή αναφέρει ότι παρουσίασε συμπτώματα μετά από επίσκεψη σε περιοχή κοντά στα σύνορα με τη Μογγολία.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν οποιοδήποτε από αυτά τα σενάρια.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι πέθανε από πανώλη
Παρά το γεγονός ότι περιφερειακός κυβερνήτης είχε αρχικά δηλώσει πως η 28χρονη «πιθανόν» πέθανε από πανώλη, κάτι τέτοιο δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Η Rospotrebnadzor επιμένει ότι η Σιπίλοβα πέθανε από άγνωστη μορφή πνευμονίας, χωρίς να έχουν εντοπιστεί παθογόνα της πανώλης στις επαφές της.
Δεν έχει διευκρινιστεί, πάντως, ποιος παράγοντας προκάλεσε την πνευμονία ούτε πώς μολύνθηκε.
Η πνευμονία μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες, μεταξύ των οποίων βακτηριακές λοιμώξεις, ιογενείς νόσοι όπως η γρίπη ή η COVID-19, αλλά και η πανώλη.
Τι είναι η πανώλη και πώς μεταδίδεται
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis και κυκλοφορεί κυρίως μεταξύ μικρών άγριων ζώων και ψύλλων.
Η ασθένεια συνδέεται ιστορικά με τον «Μαύρο Θάνατο», ο οποίος προκάλεσε περισσότερους από 50 εκατομμύρια θανάτους στην Ευρώπη τον 14ο αιώνα.
Η μετάδοση στον άνθρωπο μπορεί να γίνει μέσω δήγματος μολυσμένου ψύλλου, εισπνοής μολυσμένων σταγονιδίων και, σπανιότερα, κατάποσης μολυσματικού υλικού.
Χωρίς θεραπεία, η θνητότητα μπορεί να κυμαίνεται από 30% έως 100%, ανάλογα με τη μορφή της νόσου. Εφόσον διαγνωστεί εγκαίρως, μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά.
Η πανώλη είναι ενδημική σε περιοχές της Αφρικής, της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, της Αμερικής και της Ασίας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα περισσότερα ανθρώπινα κρούσματα των τελευταίων έξι ετών καταγράφηκαν στη ΛΔ Κονγκό και τη Μαδαγασκάρη.
Στη Σιβηρία το βακτήριο εντοπίζεται σε άγρια θηλαστικά και στους ψύλλους τους, αν και τα ανθρώπινα κρούσματα στη Ρωσία θεωρούνται σπάνια. Η περιοχή συνδέεται επίσης με το πρώτο γνωστό προϊστορικό ξέσπασμα πανώλης στον άνθρωπο.
Οι τρεις μορφές της νόσου
Η πανώλη εμφανίζεται σε τρεις βασικές μορφές.
Η πνευμονική πανώλη προσβάλλει τους πνεύμονες και θεωρείται η πιο μεταδοτική, αν και λιγότερο συχνή μορφή. Οι ασθενείς βήχουν και μπορούν να απελευθερώνουν μολυσμένα σταγονίδια στον αέρα.
Η βουβωνική πανώλη, η συχνότερη μορφή, εμφανίζεται συνήθως μετά από δήγμα μολυσμένου ψύλλου και προκαλεί διόγκωση των λεμφαδένων.
Η σηψαιμική πανώλη αναπτύσσεται όταν τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται στο αίμα και δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Μία μορφή της νόσου μπορεί να εξελιχθεί σε άλλη.
Τα αρχικά συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως έπειτα από μία έως επτά ημέρες επώασης και μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, αδυναμία, εμετό και ναυτία.
ΠΟΥ και ΗΠΑ ζητούν περισσότερες πληροφορίες
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ζητήσει από τη Ρωσία περισσότερες πληροφορίες για την υπόθεση, ενώ αντίστοιχο αίτημα έχουν απευθύνει και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εκτιμά πως η Μόσχα έχει την κατάσταση υπό έλεγχο και ότι οι ΗΠΑ δεν θεωρούν πως ο θάνατος της Σιπίλοβα συνδέεται με βιολογικό όπλο, παρά τις σχετικές θεωρίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.
Παράλληλα, Καζακστάν, Κιργιστάν και Ουζμπεκιστάν ανακοίνωσαν ενίσχυση των προληπτικών μέτρων στα σύνορά τους, ώστε να αυξηθεί η επαγρύπνηση απέναντι σε πιθανή εξάπλωση μολυσματικών ασθενειών.
Η Ρωσία παραμένει πλήρες μέλος του ΠΟΥ, ο οποίος διατηρεί αντιπροσωπεία στη Μόσχα.
Το ινστιτούτο του Ιρκούτσκ
Το Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης του Ιρκούτσκ ιδρύθηκε το 1934 με βασική αποστολή τον έλεγχο επιδημιών πανώλης στη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή.
Σύμφωνα με το ίδιο το ινστιτούτο, ο ιδρυτής του συνέβαλε στην αντιμετώπιση επιδημιών στη Σιβηρία, τη Μογγολία και την Κίνα, ενώ αργότερα οι ερευνητικές του δραστηριότητες επεκτάθηκαν και σε άλλες επικίνδυνες νόσους, όπως η χολέρα και ο άνθρακας.
Γιατί η υπόθεση προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία
Το περιστατικό έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δημοσιότητα λόγω της αυξημένης ευαισθησίας που άφησε πίσω της η πανδημία της COVID-19 απέναντι σε άγνωστες λοιμώξεις, συρροές κρουσμάτων και πιθανά εργαστηριακά ατυχήματα.
Οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούν ότι ο κορωνοϊός που προκάλεσε την COVID-19 προήλθε από ζώα, αν και έχει διατυπωθεί και η θεωρία πιθανής εργαστηριακής διαρροής.
Ειδικοί δημόσιας υγείας συνιστούν, πάντως, προσοχή στις εικασίες γύρω από την υπόθεση της Σιβηρίας, επισημαίνοντας ότι μέχρι στιγμής έχει καταγραφεί μόνο ένα περιστατικό και ότι οι ρωσικές αρχές δηλώνουν πως δεν διαθέτουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η εργαζόμενη μολύνθηκε από πανώλη.
