Τη βιωματική ιστορία των μεταλλείων της Σερίφου διασώζει νέο ψηφιακό αρχείο με μαρτυρίες μεταλλωρύχων, φωτογραφίες και ιστορικά τεκμήρια.
Το πρόγραμμα «Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου» υλοποιήθηκε από την Εταιρία Φίλων Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Περιβάλλοντος «Η Σέριφος», με χρηματοδότηση από το Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.
Στόχος του έργου είναι η καταγραφή, διατήρηση και ανάδειξη της ιστορίας που σημάδεψε την ταυτότητα του νησιού, μέσα από τις αφηγήσεις πρώην μεταλλωρύχων, τις μαρτυρίες των οικογενειών και των απογόνων τους, καθώς και ιστορικό και ιδιωτικό αρχειακό υλικό.
Οι μεταλλωρύχοι αφηγούνται τη ζωή στις στοές
Στο αρχείο καταγράφονται οι εμπειρίες ανθρώπων που μπήκαν στις στοές ήδη από την παιδική ή εφηβική ηλικία, εργάστηκαν σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, αντιμετώπισαν καθημερινά τον κίνδυνο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχασαν συναδέλφους τους.
Οι αφηγήσεις τους είναι πλέον διαθέσιμες ψηφιακά μέσα από τις ιστοσελίδες της Εταιρείας Φίλων Σερίφου και του Cycladic Identity, ώστε η προφορική ιστορία των μεταλλείων να διατηρηθεί και για τις επόμενες γενιές.
Η προστασία αυτής της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς για δεκαετίες η μνήμη των μεταλλείων διασωζόταν κυρίως μέσα από τις αφηγήσεις όσων είχαν ζήσει και εργαστεί εκεί.
Από την 3η χιλιετία π.Χ. έως το 1963
Η εξορυκτική δραστηριότητα στη Σέριφο ανάγεται στην 3η χιλιετία π.Χ., ενώ ο 6ος αιώνας π.Χ. αποτέλεσε περίοδο μεγάλης ακμής για το νησί.
Η μεταλλευτική δραστηριότητα συνεχίστηκε κατά τη ρωμαϊκή, ενετική και νεότερη ελληνική περίοδο, μέχρι το οριστικό κλείσιμο των μεταλλείων το 1963.
Κομβικό σημείο στην ιστορία τους παραμένει η Μεγάλη Απεργία της Σερίφου το 1916, η οποία ανέδειξε τις εξαιρετικά σκληρές συνθήκες εργασίας των μεταλλωρύχων και συνδέθηκε με την καθιέρωση του οκταώρου στην Ελλάδα.
11 βίντεο, 250 φωτογραφίες και QR codes
Με τη στήριξη του Cycladic Identity δημιουργήθηκε ένα ψηφιακό αρχείο που θα εμπλουτίζεται διαρκώς, με σπάνιο ιστορικό υλικό, έγγραφα, φωτογραφίες και προφορικές μαρτυρίες.
Περιλαμβάνει συνολικά 11 βίντεο, από τα οποία τα δέκα καταγράφουν ξεχωριστές μαρτυρίες μεταλλωρύχων και απογόνων τους, ενώ ένα ακόμη συγκεντρώνει όλους τους μεταλλωρύχους μαζί.
Δημιουργήθηκε επίσης έντυπο και ψηφιακό λεύκωμα με 250 φωτογραφίες, σπάνια έγγραφα και δημοσιεύματα της εποχής. Παράλληλα, τοποθετήθηκαν QR codes σε ιστορικά σημεία των μεταλλείων, μέσω των οποίων οι επισκέπτες μπορούν να συνδέονται με τις αντίστοιχες προφορικές μαρτυρίες.
Παρουσίαση στη Σέριφο και ξενάγηση στο Μέγα Λιβάδι
Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε στους κατοίκους της Σερίφου σε ειδική εκδήλωση, η οποία περιλάμβανε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τη συμμετοχή των ίδιων των μεταλλωρύχων.
Ακολούθησε ξενάγηση στους χώρους των μεταλλείων στο Μέγα Λιβάδι, με αναφορές στην ιστορία τους, τη σημερινή τους κατάσταση και τις προσπάθειες διάσωσης των μνημείων της βιομηχανικής κληρονομιάς του νησιού.
Η πρωτοβουλία Cycladic Identity
Το Cycladic Identity αποτελεί πρωτοβουλία του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης με στόχο την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς των Κυκλάδων και τη διατήρηση της ιδιαίτερης ταυτότητάς τους.
Βασικοί άξονες της δράσης του είναι ο Πολιτισμός, η Βιοποικιλότητα και η Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά, ενώ λειτουργεί ως πλατφόρμα προσέλκυσης και κατανομής πόρων σε προγράμματα που υλοποιούνται από φορείς των νησιών.
Η αξιολόγηση των προτάσεων γίνεται από την Επιστημονική Επιτροπή του Cycladic Identity, στην οποία συμμετέχουν ο Δημήτρης Αθανασούλης, διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, ο Michael Boyd, Senior Research Affiliate στο Science and Technology in Archaeology and Culture Research Center του Cyprus Institute, ο Δημήτρης Καραβέλλας, γενικός διευθυντής του WWF Ελλάς, και η αρχαιολόγος και σύμβουλος στρατηγικής αφήγησης Αγγελική Κοσμοπούλου.
Μέχρι σήμερα, το Cycladic Identity έχει στηρίξει 26 προγράμματα σε 15 νησιά των Κυκλάδων, ενώ αναμένεται σύντομα να ανακοινώσει ακόμη 10 νέα προγράμματα.
