Συναγερμός για μία ακόμα φορά στην Ευρώπη και χώρες του ΝΑΤΟ για υβριδικές επιθέσεις με συντονιστή το Κρεμλίνο.
Στους ατέλειωτους διαδρόμους του Κρεμλίνου η σιωπή τα τελευταία χρόνια έχει αντικατασταθεί από τον ήχο των πληκτρολογίων. Στο σύγχρονο θέατρο του πολέμου, η Μόσχα δεν χρειάζεται πάντα να μετακινεί μεραρχίες αρμάτων μάχης.
Της αρκεί ένα κλικ σε ένα τερματικό της GRU ή της FSB. Εκεί που η παραδοσιακή κατασκοπεία χρειαζόταν μήνες για να στρατολογήσει έναν πράκτορα, οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες χρειάζονται τώρα μερικά δευτερόλεπτα για να παραβιάσουν μια κάμερα διαχείρισης κυκλοφορίας σε μια λεωφόρο της Αθήνας, να υποκλέψουν έναν εταιρικό λογαριασμό στις Βρυξέλλες ή να στήσουν μια ψηφιακή παγίδα με τεχνητή νοημοσύνη σε κάποιον κυβερνητικό αξιωματούχο του ΝΑΤΟ.
Ψηφιακά μπλακ άουτ
Για να κατανοήσει κανείς την τακτική του Κρεμλίνου, πρέπει να κοιτάξει πίσω από το παραπέτασμα του φόβου που έχει καταλάβει την ίδια τη ρωσική ηγεσία. Η τροπή που πήρε ο υβριδικός πόλεμος συνδέεται στενά με μια βαθιά ψυχολογική, πολιτική αλλά και οικονομική πίεση της Μόσχας, του ίδιου του Πούτιν και του στενού του επιτελείου.
Οταν οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες, σε συνεργασία με τη CIA και την εξειδικευμένη Μονάδα 8200, κατάφεραν να εντοπίσουν και να εξοντώσουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το πέτυχαν χακάροντας το εκτεταμένο δίκτυο καμερών κυκλοφορίας της Τεχεράνης. Αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης ανέλυσαν επί μήνες τα μοτίβα μετακίνησης των σωματοφυλάκων του, χαρτογράφησαν κάθε διαδρομή και «διάβασαν» την έξοδό του από το υπόγειο καταφύγιο. Το σοκ στη Μόσχα ήταν ακαριαίο.
Στον απόηχο αυτής της επιχείρησης, ο Βλαντιμίρ Πούτιν, καθοδηγούμενος από την FSB, διέταξε πρωτοφανή καθολικά ψηφιακά μπλακ άουτ σε μεγάλες ρωσικές πόλεις, όπως η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη, διακόπτοντας το Mobile Internet και τις εφαρμογές επικοινωνίας (Telegram, WhatsApp) για εβδομάδες.
Στο δυτικό μέτωπο, οι ρωσικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών (GRU) και οι εξειδικευμένες μονάδες κυβερνοπολέμου (όπως η διαβόητη Fancy Bear/APT28) έχουν περάσει από τις απλές επιθέσεις παραπληροφόρησης σε τακτικές ενεργού διείσδυσης σε κρίσιμες υποδομές με χαρακτηριστικότερη την παραβίαση καμερών ασφαλείας και κυκλοφορίας.
Σε διάφορες χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ καταγράφονται συστηματικές απόπειρες χαρτογράφησης και παραβίασης δημόσιων και ιδιωτικών καμερών IP. Ο στόχος είναι διπλός: από τη μία πλευρά, η συλλογή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο για μετακινήσεις στρατιωτικών εξοπλισμών και διπλωματικών αποστολών. Από την άλλη, η δημιουργία ενός διαρκούς συστήματος παρακολούθησης που μπορεί να αξιοποιηθεί σε περιόδους κρίσης ή σε περιπτώσεις αναζητούμενων εχθρών του Κρεμλίνου με στόχο, όπως έχει πολλάκις αποδειχτεί, την εξόντωσή του.
Παράλληλα με την παραβίαση φυσικών υποδομών, οι ρωσικές επιχειρήσεις στοχεύουν στην παραβίαση προσωπικών και επαγγελματικών λογαριασμών (emails, εφαρμογές κρυπτογραφημένης συνομιλίας) ηγετικών στελεχών. Οι υποκλοπές στοχεύουν στη συλλογή ευαίσθητων δεδομένων, αλλά και τη διεξαγωγή επιχειρήσεων «παραπλάνησης» (spear-phishing & impersonation).
Η Ελλάδα έχει πάψει να είναι μακρινός θεατής αυτού του αόρατου πολέμου. Από τον Ιούλιο του 2022, η χώρα μας περιλαμβάνεται επίσημα στον ρωσικό κατάλογο των «μη φιλικών χωρών». Η ένταξη αυτή δεν ήταν απλώς διπλωματικός ελιγμός· σηματοδότησε την έναρξη στοχευμένων υβριδικών επιθέσεων. Η πλέον ηχηρή απόδειξη αυτής της ψηφιακής επιθετικότητας ήταν η υπόθεση της στοχοποίησης του συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Ελληνα πρωθυπουργού, Θάνου Ντόκου.
Το διαβόητο ρωσικό δίδυμο Βλαντιμίρ Κουζνέτσοφ («Vovan») και Αλεξέι Στολιάροφ («Lexus»), το οποίο έχει τιμηθεί από το ίδιο το Κρεμλίνο με το παράσημο του Τάγματος της Φιλίας και συνδέεται στενά με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, έστησε την προηγμένη επιχείρηση πλαστοπροσωπίας. Χρησιμοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης (AI deepfakes), το δίδυμο κατάφερε να προσομοιώσει την εικόνα και τη φωνή του Ουκρανού υπουργού Αμυνας, Ρουστέμ Ουμέροφ, παρασύροντας τον Ελληνα αξιωματούχο σε τηλεφωνική επικοινωνία, χωρίς ευτυχώς να διαρρεύσουν κρίσιμες πληροφορίες που αφορούν την ασφάλεια της χώρας.
Το ίδιο δίδυμο έχει στοχεύσει στο παρελθόν προσωπικότητες όπως η Ανγκελα Μέρκελ, η Τζόρτζια Μελόνι, ο Μπόρις Πιστόριους, η Κριστίν Λαγκάρντ και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οπως υπογραμμίζουν οι εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών (Hybrid CoE) στο Ελσίνκι, καθώς και του NATO StratCom CοE, η ρωσική υβριδική στρατηγική δεν εξαντλείται στα αμιγώς τεχνολογικά μέσα.
Με όχημα την Ορθοδοξία
Στην Ελλάδα, το Κρεμλίνο επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τους ιστορικούς ορθόδοξους δεσμούς ως πολιορκητικό κριό. Εκθέσεις καταγράφουν προσπάθειες επιρροής μέσω χρηματοδοτήσεων στο Αγιον Ορος, παρεμβάσεις σε εκκλησιαστικές εκλογές (όπως στην Κύπρο) και υποστήριξη δικτύων της κοινωνίας των πολιτών ή πολιτικών σχηματισμών με φιλορωσικό προσανατολισμό. Μία από αυτές τις επιχειρήσεις φαίνεται να υπάρχει και να λειτουργεί πίσω από τη δημιουργία του κόμματος Καρυστιανού, με εξαιρετικά εμφανή τη ρωσική επιρροή, αν κρίνει κανείς από τα πρόσωπα που πλαισίωσαν την κίνηση.
Η χρήση ψευδών λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τη διασπορά παραπληροφόρησης, την πόλωση της κοινής γνώμης και την αμφισβήτηση των δημοκρατικών θεσμών αποτελεί κεντρικό πυλώνα του ρωσικού εγχειριδίου αλλοίωσης των βασικών χαρακτηριστικών των ελεύθερων και δημοκρατικών συστημάτων διακυβέρνησης στη Δύση.
Ο αντικειμενικός σκοπός αυτών των συνδυαστικών χτυπημάτων είναι οι εκλογικές αναμετρήσεις στις χώρες του ΝΑΤΟ. Οπως φάνηκε στη Γαλλία, τη Γερμανία και στις χώρες της Βαλτικής, η Μόσχα στοχεύει κυρίως στη χειραγώγηση της αντίληψης των ίδιων των ψηφοφόρων.
