Εντείνεται η συζήτηση στο Ιράν για πυρηνική βόμβα και αποχώρηση από τη NPT μετά την κλιμάκωση του πολέμου.
Σε τροχιά έντονης εσωτερικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η Τεχεράνη, καθώς ενισχύονται οι φωνές που ζητούν αλλαγή της πυρηνικής στρατηγικής και ακόμη και την κατασκευή πυρηνικού όπλου, υπό το βάρος της κλιμακούμενης πίεσης από ΗΠΑ και Ισραήλ.
Σύμφωνα με πληροφορίες από ιρανικές πηγές, η συζήτηση μεταξύ των σκληροπυρηνικών κύκλων γίνεται ολοένα και πιο δημόσια και επιθετική, ενώ η επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης ενισχύεται μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στην αρχή της σύγκρουσης. Δύο ανώτερες πηγές εκτιμούν ότι οι πιο ακραίες θέσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα κερδίζουν έδαφος.
Παρά το γεγονός ότι η Τεχεράνη διαχρονικά αρνείται ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, επικαλούμενη τη θρησκευτική απαγόρευση που είχε διατυπώσει ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αλλά και τη συμμετοχή της στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT), οι τελευταίες εξελίξεις φαίνεται να ανατρέπουν τις ισορροπίες.
Αμφισβήτηση της μέχρι τώρα στρατηγικής
Παρότι –επισήμως– δεν υπάρχει ακόμη απόφαση για αλλαγή του πυρηνικού δόγματος, πηγές αναφέρουν ότι ισχυρές φωνές στο κατεστημένο αμφισβητούν ανοιχτά τη μέχρι σήμερα πολιτική και ζητούν αναθεώρηση.
Οι πρόσφατες επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, που σημειώθηκαν εν μέσω διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα, εκτιμάται ότι ενίσχυσαν τα επιχειρήματα των σκληροπυρηνικών, οι οποίοι θεωρούν ότι η χώρα δεν έχει τίποτα να κερδίσει αν συνεχίσει να απέχει από την κατασκευή πυρηνικού όπλου ή να παραμένει δεσμευμένη στη NPT.
Στο προσκήνιο η αποχώρηση από τη NPT
Η προοπτική αποχώρησης από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν κυρίως ως διαπραγματευτικό εργαλείο, επανέρχεται δυναμικά στο δημόσιο διάλογο.
Το πρακτορείο Tasnim, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, υποστήριξε ότι το Ιράν θα πρέπει να αποχωρήσει άμεσα από τη συμφωνία, ενώ ο σκληροπυρηνικός πολιτικός Μοχάμεντ Τζαβάντ Λαριτζανί δήλωσε: «Η NPT θα πρέπει να ανασταλεί. Θα πρέπει να σχηματίσουμε μια επιτροπή για να αξιολογήσει εάν η NPT μας είναι καθόλου χρήσιμη. Εάν αποδειχθεί χρήσιμη, θα επιστρέψουμε σε αυτήν. Εάν όχι, μπορούν να την κρατήσουν».
Ακόμη πιο σκληρή ήταν η ρητορική που καταγράφηκε σε κρατικά μέσα, με τον αναλυτή Νάσερ Τοράμπι να δηλώνει: «Πρέπει να δράσουμε για να κατασκευάσουμε ένα πυρηνικό όπλο. Είτε το κατασκευάζουμε είτε το αποκτούμε».
Διχασμός στο εσωτερικό της εξουσίας
Η πυρηνική πολιτική αποτελεί πλέον αντικείμενο έντονων παρασκηνιακών διεργασιών, με σαφή διάσταση απόψεων μεταξύ των Φρουρών της Επανάστασης και τμημάτων της πολιτικής ηγεσίας που εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά.
Παράλληλα, αναλυτές σημειώνουν ότι το Ιράν επιδίωκε μέχρι σήμερα το καθεστώς ενός «κράτους κατωφλίου», δηλαδή να διαθέτει την τεχνογνωσία για ταχεία κατασκευή βόμβας χωρίς να προχωρά στην υλοποίηση, αποφεύγοντας έτσι τις διεθνείς συνέπειες.
Αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις
Παραμένει ασαφές πόσο γρήγορα θα μπορούσε η Τεχεράνη να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου, ιδίως μετά τις εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές που έχουν πλήξει κρίσιμες εγκαταστάσεις.
Το Ισραήλ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι το Ιράν βρίσκεται λίγους μήνες μακριά από την απόκτηση τέτοιας δυνατότητας, επικαλούμενο στοιχεία για τον εμπλουτισμό ουρανίου και το βαλλιστικό πρόγραμμα.
Καθοριστικός παράγοντας παραμένει η θρησκευτική απαγόρευση των πυρηνικών όπλων που είχε εκδώσει ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, μετά τον θάνατό του, εγείρονται ερωτήματα για το κατά πόσο αυτή η γραμμή θα συνεχίσει να ισχύει.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί δημόσια, ενώ η απουσία μετριοπαθών φωνών, όπως αυτή του εκλιπόντος Αλί Λαριτζανί, καθιστά πιο δύσκολη την ανάσχεση των σκληροπυρηνικών τάσεων.
