Η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου μνημονίου ενισχύει την αξιοπιστία της Ελλάδας και δημιουργεί νέο δημοσιονομικό χώρο για ανάπτυξη και επενδύσεις.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια εξέλιξη με ιδιαίτερη οικονομική και συμβολική σημασία, καθώς σύμφωνα με το Reuters, εξετάζεται η πλήρης και πρόωρη αποπληρωμή έως το 2029 των δανείων ύψους 53 δισ. ευρώ που έλαβε στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος διάσωσης. Η δυνατότητα να εξοφληθούν οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις δύο χρόνια νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό για το 2031 αποτυπώνει τη μεγάλη αλλαγή στα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας, μετά την πολυετή κρίση χρέους και τα προγράμματα προσαρμογής. Η ισχυρή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, η αύξηση των φορολογικών εσόδων και η ενίσχυση των ταμειακών διαθεσίμων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για επιτάχυνση της αποπληρωμής του ελληνικού χρέους, ενώ παράλληλα ενισχύεται η αξιοπιστία της χώρας στις διεθνείς αγορές. Η Ελλάδα, η οποία πριν από λίγα χρόνια βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, έχει πλέον τη δυνατότητα να μειώνει νωρίτερα τις δανειακές της υποχρεώσεις και να σχεδιάζει με μεγαλύτερη αυτονομία τη δημοσιονομική της πολιτική, με την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου μνημονίου να αποκτά έτσι ευρύτερη σημασία για την πορεία της οικονομίας.
Η εξέλιξη αυτή, επομένως, δεν αφορά μόνο το ύψος των τόκων ή το χρονοδιάγραμμα εξόφλησης ενός συγκεκριμένου τμήματος του δημόσιου χρέους. Αφορά κυρίως το τι σηματοδοτεί για τη θέση της Ελλάδας μετά από μια δεκαετία δημοσιονομικής κρίσης, για την εμπιστοσύνη των αγορών και για τα περιθώρια που αποκτά η οικονομική πολιτική. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα μπορεί να μειωθεί το χρέος, αλλά και πώς η δημοσιονομική αξιοπιστία μπορεί να μετατραπεί σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού, περισσότερες επενδύσεις, ισχυρότερη ανάπτυξη και μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο για την πραγματική οικονομία. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η ουσία της πρόωρης αποπληρωμής των 53 δισ. ευρώ και το πραγματικό της αποτύπωμα στην επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας.
Η εικόνα και το στοίχημα της επόμενης μέρας
Η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου προγράμματος διάσωσης δεν είναι απλώς μια τεχνική πράξη διαχείρισης του ελληνικού χρέους. Αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα ότι η Ελλάδα έχει περάσει από την εποχή όπου η δημοσιονομική της πορεία καθοριζόταν από τους πιστωτές της σε μια περίοδο κατά την οποία διαθέτει μεγαλύτερο περιθώριο αυτονομίας στις αποφάσεις της. Το γεγονός ότι η Αθήνα μπορεί να εξετάζει την εξόφληση των 53 δισ. ευρώ ακόμη και έως το 2029, δύο χρόνια νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό, αποτυπώνει τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών και την επιστροφή της χώρας σε μια σαφώς πιο ισχυρή θέση έναντι των αγορών.
Σε οικονομικό επίπεδο, η πρόωρη αποπληρωμή μειώνει σταδιακά το βάρος του χρέους και, κυρίως, ενισχύει την εικόνα βιωσιμότητάς του. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται πλέον να περιμένει τη συμβατική λήξη των δανείων, αλλά μπορεί να αξιοποιεί τα υψηλότερα έσοδα, τα πρωτογενή πλεονάσματα και τα ταμειακά της διαθέσιμα για να μειώνει νωρίτερα τις υποχρεώσεις της. Αυτό λειτουργεί θετικά και για το κόστος δανεισμού, καθώς οι αγορές αξιολογούν όχι μόνο το ύψος του χρέους, αλλά και την ικανότητα μιας χώρας να το διαχειρίζεται με συνέπεια και να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της χωρίς δημοσιονομικούς κλυδωνισμούς.
Η εξέλιξη έχει όμως και μια ευρύτερη πολιτική και οικονομική σημασία. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε διαφορετική κατηγορία από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας, όταν κάθε συζήτηση για το χρέος συνοδευόταν από όρους, αξιολογήσεις και αβεβαιότητα για τη χρηματοδότηση της χώρας. Η δυνατότητα πρόωρων αποπληρωμών, σε συνδυασμό με την επιστροφή της επενδυτικής βαθμίδας και τη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, ενισχύει το αφήγημα μιας οικονομίας που έχει αποκτήσει δημοσιονομική αξιοπιστία. Και αυτή η αξιοπιστία μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερο κόστος χρήματος για το Δημόσιο, τις επιχειρήσεις και τελικά την ίδια την οικονομία.
Το κρίσιμο στοίχημα, ωστόσο, είναι να μη μετατραπεί η δημοσιονομική ισχύς σε αυτοσκοπό. Η μείωση του χρέους έχει αξία όταν δημιουργεί μεγαλύτερο χώρο για επενδύσεις, παραγωγικότητα, φορολογικές ελαφρύνσεις και στήριξη της πραγματικής οικονομίας, χωρίς να υπονομεύεται η δημοσιονομική ισορροπία. Αν η Ελλάδα καταφέρει να συνδυάσει την ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους με διατηρήσιμη ανάπτυξη και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, τότε η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου μνημονίου θα αποτελεί κάτι περισσότερο από έναν θετικό δημοσιονομικό δείκτη: θα είναι ένα από τα πιο καθαρά σύμβολα της οριστικής αλλαγής σελίδας για την ελληνική οικονομία.
