Πώς λογαριασμοί που συνδέονται με τον ρωσικό στρατό και την ακροδεξιά ξεσήκωσε χιλιάδες μετανάστες να περάσουν τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Πίσω από τη διπλωματική κρίση που πυροδότησε η μαζική είσοδος μεταναστών στη Θέουτα, αναδεικνύεται το πραγματικό μέτωπο του συγκεκριμένου μεταναστευτικού πολέμου: αυτό της οργανωμένης παραπληροφόρησης και της υβριδικής ρωσικής επίθεσης και ακροδεξιών ομάδων στα ευρωπαϊκά σύνορα.
Σύμφωνα με ανάλυση της ομάδας καταπολέμησης της παραπληροφόρησης «411», λογαριασμοί συνδεδεμένοι με τον ρωσικό στρατό και ακροδεξιές φατρίες, απέστειλαν χιλιάδες μηνύματα που έφτασαν σε περισσότερα από 500.000 άτομα τις πρώτες ημέρες της κρίσης, παρακινώντας τους να ξεκινήσουν το ταξίδι της απελπισίας από την Αφρική προς την Ευρώπη, η αποσταθεροποίηση της οποίας φαίνεται να αποτελούσε τον σημαντικότερο στόχο.
Ο καταιγισμός ξεκίνησε την 1η Αυγούστου, όταν αναφέρθηκε ότι περίπου 49.000 άνθρωποι επιχείρησαν να περάσουν στον ισπανικό θύλακα μέσα σε μία νύχτα, στο πλαίσιο μιας πολυήμερης κρίσης που έφτασε να μετρά συνολικά τους 72.000 μετανάστες. Οι σχετικοί λογαριασμοί παρουσίασαν τα γεγονότα ως σκόπιμη «επίθεση», υπονοώντας συνενοχή των ισπανικών αρχών με τη χρήση διευκολύνσεων που παρείχε η ισπανική κυβέρνηση, ενώ αρκετοί πρόσθεσαν ισλαμοφοβικές ή αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας.
Κορύφωση αυτών των θεωριών ήταν ότι τη μαζική μετακίνηση των μεταναστών την είχε οργανώσει το Ισραήλ με σκοπό να πλήξει την Ευρώπη και να εξυπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα στις χώρες από όπου αναχωρούσαν οι μετανάστες. Οι αφηγήσεις αυτές μεταφράστηκαν και αναπαράχθηκαν σε επτά γλώσσες, ξεπερνώντας τις 720.000 προβολές μέσα σε μόλις έξι ώρες, από σύνολο 4,5 εκατομμυρίων αναρτήσεων που ελέγχθηκαν από την «411».
Κεντρικό ρόλο φέρεται να έπαιξε το Rybar, κανάλι στο Telegram συνδεδεμένο με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, του οποίου η μητρική εταιρεία έχει ήδη υποστεί κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Το περιεχόμενό του ενισχύθηκε από δίκτυο λογαριασμών αναμετάδοσης, μεταξύ των οποίων και λογαριασμοί που συνδέονται με το δίκτυο Pravda, το γνωστό κανάλι διάχυσης της προπαγάνδας του Κρεμλίνου σε παγκόσμια κλίμακα.
Παράλληλα, ερευνητές επισημαίνουν πως μεγάλο μέρος της αρχικής κινητοποίησης –δηλαδή η ενημέρωση μεταναστών για το πώς και πότε να διασχίσουν τα σύνορα– φαίνεται να προέρχεται από μικρούς ανώνυμους λογαριασμούς και όχι από συντονισμένο δίκτυο «στρατολόγησης». Ωστόσο, η μεταγενέστερη αξιοποίηση των εικόνων από ακροδεξιά και φιλορωσικά κανάλια φέρεται να ήταν πολύ πιο γρήγορη και συντονισμένη απ’ ό,τι σε ανάλογο περιστατικό του Μαΐου 2021, όταν 8.000 μετανάστες πέρασαν τα ίδια σύνορα. Τότε, οι εκκλήσεις για ακροδεξιά κινητοποίηση χρειάστηκαν πολύ περισσότερο χρόνο για να φέρουν εθνικιστές στους δρόμους της Θέουτα.
Αναλυτές του Alliance4Europe κάνουν λόγο για επαναλαμβανόμενο μοτίβο σε ανάλογες κρίσεις σε όλη την Ευρώπη, περιγράφοντάς το ως έναν «αυτοκινητόδρομο πληροφορίας»: συγκεκριμένο περιεχόμενο φαίνεται να επιλέγεται συστηματικά, με τα ίδια δίκτυα να παραμένουν σε ετοιμότητα για το επόμενο συνοριακό επεισόδιο στη Μεσόγειο.
