Παρεμβάσεις που θα περιορίζουν την επιβάρυνση από το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης εξετάζει η κυβέρνηση για περίπου 700.000 ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.
Να σημειωθεί πως οι πρώτες αλλαγές θα αφορούν τα φετινά εισοδήματα που θα δηλωθούν το 2027. Παράλληλα, το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει το δημοσιονομικό κόστος μιας ενδεχόμενης πλήρους κατάργησης του συστήματος τα επόμενα χρόνια.
Οι εν λόγω παρεμβάσεις εξετάζεται να ισχύσουν για τα εισοδήματα του 2026, τα οποία θα δηλωθούν το επόμενο έτος, ενώ παράλληλα στο υπουργείο Οικονομικών αποτιμούν τις δημοσιονομικές συνέπειες που θα είχε μια πιθανή κατάργηση του τεκμαρτού τρόπου φορολόγησης από το 2028.
Για τις αλλαγές που βρίσκονται υπό επεξεργασία μίλησε εχθές Παρασκευή (21/8) ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, δίνοντας το στίγμα για σταδιακή υποχώρηση του μέτρου όσο ενισχύονται οι υπόλοιποι μηχανισμοί καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.
Όπως τόνισε, στόχος δεν είναι «να έχουμε για πάντα τα τεκμήρια, αλλά όταν εφαρμοστούν και αποδώσουν όλα τα υπόλοιπα μέτρα για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, τότε να εξετάσουμε, σταδιακά, την αφαίρεσή τους, είτε εν συνόλω είτε το ένα μετά το άλλο». Πρόσθεσε δε «Όσο εφαρμόζονται τα μέτρα αυτά και αποδίδουν, τόσο πρέπει, σταδιακά, να φεύγουν τα τεκμήρια».
Η αλλαγή για τους επαγγελματίες αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά στοιχεία των εξαγγελιών της ΔΕΘ. Η κατεύθυνση της κυβέρνησης συνδέεται ευθέως με την επέκταση των ψηφιακών εργαλείων της φορολογικής διοίκησης, καθώς η ΑΑΔΕ αποκτά σταδιακά πληρέστερη εικόνα για τον πραγματικό κύκλο εργασιών και τις συναλλαγές κάθε επιχείρησης.
Στα σενάρια που εξετάζονται έχει συμπεριληφθεί ακόμη και η κατάργηση του τεκμαρτού συστήματος από το 2027, ώστε η αλλαγή να αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις του 2028.
Πρόκειται, πάντως, για το πιο φιλόδοξο ενδεχόμενο, καθώς θα δημιουργούσε σημαντική απώλεια εσόδων για τον κρατικό προϋπολογισμό. Βέβαια, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ο τεκμαρτός προσδιορισμός του εισοδήματος αποφέρει περίπου 600 εκατ. ευρώ επιπλέον έσοδα κάθε χρόνο.
Για τον λόγο αυτό, ως πιο πιθανή επιλογή προβάλλει μια σταδιακή χαλάρωση του συστήματος και όχι η άμεση, οριζόντια κατάργησή του.
Σε ένα τέτοιο μοντέλο, το ύψος της ελάφρυνσης θα μπορούσε να εξαρτάται από συγκεκριμένους δείκτες φορολογικής και ασφαλιστικής συνέπειας. Ο συνδυασμός οικονομικών στοιχείων και ψηφιακών δεδομένων θα μπορούσε να οδηγεί σε χαμηλότερο ή ακόμη και μηδενικό τεκμαρτό εισόδημα για επαγγελματίες που αποδεικνύουν σταθερά υψηλό επίπεδο συμμόρφωσης.
Μεταξύ των κριτηρίων που θα μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψη είναι η έγκαιρη πληρωμή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, η τήρηση των ρυθμίσεων για οφειλές, η πλήρης αξιοποίηση του myDATA, καθώς και το ποσοστό των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Στην ίδια λογική εντάσσονται η χρήση POS, η μείωση των συναλλαγών με μετρητά, η σωστή και έγκαιρη διαβίβαση των ηλεκτρονικών τιμολογίων, αλλά και η εφαρμογή του ψηφιακού δελτίου αποστολής και του ψηφιακού πελατολογίου.
Η περαιτέρω ψηφιοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας αποτελεί το βασικό στοιχείο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί η αλλαγή φιλοσοφίας του σημερινού τεκμαρτού μηχανισμού.
Το myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, η διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS, η ενίσχυση των ηλεκτρονικών πληρωμών και η μεγαλύτερη χρήση του IRIS δημιουργούν ένα ολοένα πληρέστερο σύστημα καταγραφής των συναλλαγών των επιχειρήσεων.
Όσο περισσότερα έσοδα και έξοδα αποτυπώνονται ηλεκτρονικά και φτάνουν σε πραγματικό χρόνο στην ΑΑΔΕ, τόσο περιορίζεται και η ανάγκη προσδιορισμού του φορολογητέου εισοδήματος μέσα από γενικευμένα αντικειμενικά τεκμήρια.
Με αυτό το σκεπτικό, το τεκμαρτό εισόδημα θα μπορούσε σταδιακά να πάψει να λειτουργεί ως οριζόντιος μηχανισμός φορολόγησης και να μετατραπεί σε πιο στοχευμένο εργαλείο, το οποίο θα ενεργοποιείται κυρίως στις περιπτώσεις όπου τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για να αποτυπωθεί η πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
Τα δεδομένα από τις περυσινές φορολογικές δηλώσεις δείχνουν, πάντως, το εύρος του προβλήματος που επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστεί με την εφαρμογή του νέου συστήματος.
Το μέσο ετήσιο εισόδημα που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες διαμορφώθηκε μόλις στα 3.665 ευρώ, δηλαδή περίπου 305 ευρώ τον μήνα.
Έτσι, τα τεκμήρια ενεργοποιήθηκαν για περισσότερους από τους μισούς φορολογουμένους της συγκεκριμένης κατηγορίας. Συνολικά εφαρμόστηκαν σε 387.532 επαγγελματίες, από σύνολο 714.465.
Για αυτούς τους φορολογουμένους, το εισόδημα προσδιορίστηκε μέσω του τεκμαρτού συστήματος κατά μέσο όρο στις 13.107 ευρώ, ενώ ο μέσος φόρος που προέκυψε έφτασε τα 1.815 ευρώ.
