Πετρελαιοφόρα με απενεργοποιημένους αναμεταδότες, νυχτερινά περάσματα και συνοδεία του αμερικανικού στρατού συνθέτουν τη νέα τακτική των ΗΠΑ και των συμμάχων τους για τη μεταφορά αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η εν λόγω ανάλυση του CNN φωτίζει την επικίνδυνη και δαπανηρή επιχείρηση, παρουσιάζοντας την περίπτωση ενός υπερδεξαμενόπλοιου που χάθηκε για ώρες από τα συστήματα παρακολούθησης και επανεμφανίστηκε στην άλλη πλευρά της στρατηγικής θαλάσσιας διόδου.
Το αμερικανικό δίκτυο χρησιμοποιεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την πορεία ενός υπερδεξαμενόπλοιου, το οποίο προσέγγισε το απόγευμα της 25ης Ιουλίου τον τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου Mesaieed του Κατάρ. Πρόκειται για ένα μεγάλο λιμάνι με 30 θέσεις ελλιμενισμού, στη δυτική ακτή της χώρας και περίπου 25 μίλια νότια της Ντόχα.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, έχοντας φορτώσει αργό πετρέλαιο, το πλοίο πέρασε από τα Στενά του Ορμούζ. Ανήκε στην κατηγορία Very Large Crude Carrier, τη μεγαλύτερη κατηγορία πετρελαιοφόρων, με μήκος που υπερβαίνει τα 1.000 πόδια. Καθώς διέσχιζε τον Περσικό Κόλπο, κινήθηκε σταθερά με ταχύτητα 13 κόμβων, σχεδόν στο ανώτατο όριό του.
Στις 31 Ιουλίου, λίγο μετά τις 2 το μεσημέρι και ενώ βρισκόταν ανοικτά του Ντουμπάι, το υπερδεξαμενόπλοιο έπαψε ξαφνικά να εμφανίζεται στα συστήματα παρακολούθησης.
Το πλήρωμα είχε απενεργοποιήσει τον αναμεταδότη AIS, τη συσκευή μέσω της οποίας μεταδίδονται η θέση, η πορεία και η ταχύτητα ενός πλοίου. Για τις υπηρεσίες που επιτηρούν την παγκόσμια θαλάσσια κυκλοφορία, το τάνκερ ήταν πλέον αόρατο.
Το σήμα του εμφανίστηκε ξανά στις 10 το πρωί της 1ης Αυγούστου, αυτή τη φορά στην απέναντι πλευρά των Στενών του Ορμούζ.
Η κίνηση αυτή εντασσόταν στη νεότερη μέθοδο που χρησιμοποιεί η πετρελαϊκή βιομηχανία: «σκοτεινές» νυχτερινές διελεύσεις, με τη συνοδεία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων. Βασικός στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος επιθέσεων από ιρανικά drones.
Τα οφέλη και οι κίνδυνοι της νέας τακτικής
Σύμφωνα με το CNN, πετρελαϊκές εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ναυλώνουν δεξαμενόπλοια, τα οποία διασχίζουν τα Στενά με κλειστούς αναμεταδότες και με τη συνδρομή του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Τα πλοία μεταφέρουν το αργό πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο στον Κόλπο του Ομάν. Εκεί το φορτίο μεταγγίζεται σε δεξαμενόπλοια που ανήκουν στους πελάτες των πετρελαϊκών εταιρειών, ενώ τα αρχικά πλοία επιστρέφουν στη συνέχεια μέσω των Στενών.
Με αυτή τη μέθοδο, το υψηλό ασφαλιστικό κόστος και ο φυσικός κίνδυνος που συνδέεται με ενδεχόμενες ιρανικές επιθέσεις δεν βαρύνουν πλέον τους εμπορικούς μεταφορείς. Μεταφέρονται ουσιαστικά στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και στους ίδιους τους παραγωγούς πετρελαίου.
Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας εκτιμά ότι η στρατηγική αποδίδει, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διακινούνται πλέον καθημερινά 8 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Μέσα σε μόλις δύο ημέρες έχουν καταγραφεί περισσότερες από 12 μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο στον Κόλπο του Ομάν. Κατόπιν, τα δεξαμενόπλοια κατευθύνονται προς αγορές όπως η Κίνα, η Ταϊβάν, η Νότια Κορέα, οι Φιλιππίνες, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη.
«Είναι ένα επικίνδυνο και δαπανηρό παιχνίδι που προσφέρει κάποια προσωρινή ανακούφιση στην αγορά πετρελαίου. Αλλά με τις μόνιμες λύσεις -πιθανό τέλος στον πόλεμο και ένα οργανωμένο σχέδιο για τα Στενά- να παραμένουν ασαφείς, αυτή η λύση αγοράζει χρόνο», αναφέρει το CNN.
Τα αποθέματα μειώνονται και οι τιμές πιέζουν
Ο πόλεμος έχει διαρκέσει πολύ περισσότερο από όσο εκτιμούσαν αρχικά πολλοί αναλυτές. Εδώ και έξι μήνες έχει προκαλέσει προβλήματα στη διακίνηση του ενός πέμπτου της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες η κατάσταση έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο.
Δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και καυσίμων έχουν ήδη αφαιρεθεί από τα εμπορικά αποθέματα. Την ίδια ώρα, τα στρατηγικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης των ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδό τους από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Η Κίνα αξιοποιεί το τεράστιο δικό της απόθεμα, συγκρατώντας μέχρι στιγμής την τιμή του πετρελαίου κάτω από τα 150 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, αυτή η δυνατότητα δεν είναι ανεξάντλητη. Παράλληλα, οι επενδυτές στην αγορά ομολόγων και οι ψηφοφόροι δείχνουν να χάνουν την υπομονή τους απέναντι στις παρατεταμένα υψηλές τιμές.
Μπροστά σε αυτό το δυσμενές ενδεχόμενο, οι πετρελαιοπαραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν αρχίσει τις τελευταίες εβδομάδες να εφαρμόζουν ευρύτερα τη νέα στρατηγική. Η λύση, πάντως, απέχει από το να θεωρείται ασφαλής.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος μόλις 23 μίλια, επομένως τα περιθώρια απόκρυψης ενός τόσο μεγάλου πλοίου είναι περιορισμένα. Επιπλέον, ακόμη και όταν ο αναμεταδότης AIS είναι απενεργοποιημένος, τα ραντάρ μπορούν να εντοπίσουν την παρουσία του.
Παρά τους κινδύνους, περίπου το 80% της ναυσιπλοΐας μέσα από τα Στενά κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιήθηκε σε «σκοτεινή» λειτουργία. Τα πλοία κινούνται κοντά στις ακτές του Ομάν, επιδιώκοντας να διατηρούν τη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση από το Ιράν.
Η περιφερειακή σύγκρουση έχει, επίσης, προκαλέσει παρεμβολές GPS σε ορισμένα δεδομένα παρακολούθησης, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την ακριβή αναγνώριση και καταγραφή των πλοίων.
