Με πρωτοβουλία του Παύλου Μαρινάκη το Athens Alitheia Forum ανοίγει τη μεγάλη συζήτηση για τα fake news, την τοξικότητα και την ανωνυμία στο ίντερνετ.
Σε μια εποχή όπου η πληροφορία ταξιδεύει με ταχύτητα φωτός, αλλά η αλήθεια συχνά μένει πίσω, η ανάγκη για σοβαρό δημόσιο διάλογο γύρω από την παραπληροφόρηση γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική.
Με αυτήν τη λογική, η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και ο υφυπουργός Παρά τω Πρωθυπουργώ, Παύλος Μαρινάκης, διοργανώνουν στις 10 και 11 Μαρτίου το Athens Alitheia Forum με θέμα «Confronting fake news and toxic discourse».
Το συνέδριο φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως θεσμική πλατφόρμα συζήτησης για την κρίση αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει σήμερα η ενημέρωση. Στόχος είναι να αναζητηθούν λύσεις για την αντιμετώπιση των ψευδών ειδήσεων και της τοξικότητας που συχνά δηλητηριάζουν τον δημόσιο διάλογο.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η δημόσια σφαίρα επηρεάζεται ολοένα περισσότερο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η διάδοση ανακριβών πληροφοριών μπορεί να προκαλέσει πραγματικές κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες.
Η ανωνυμία
Ενα από τα βασικά ερωτήματα που θα τεθούν στο Athens Alitheia Forum αφορά τον ρόλο της ανωνυμίας στο διαδίκτυο. Η δυνατότητα ανώνυμης παρουσίας στο ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί, για πολλούς, μια εγγύηση ελευθερίας λόγου. Ταυτόχρονα όμως δημιουργεί συχνά ένα πεδίο όπου ευδοκιμούν η παραπληροφόρηση, η συκοφαντία και ο ακραίος λόγος.
Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περιστατικά που δείχνουν πώς η διασπορά ψευδών ειδήσεων μπορεί να προκαλέσει σύγχυση ή ακόμη και κοινωνική ένταση.
Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση μαζικών ψευδών μηνυμάτων για δήθεν επιστράτευση πολιτών, τα οποία κυκλοφόρησαν πρόσφατα μέσω SMS εκμεταλλευόμενα τη διεθνή συγκυρία. Οι αρμόδιες αρχές αναγκάστηκαν να παρέμβουν άμεσα, διαψεύδοντας κατηγορηματικά το περιεχόμενο και διερευνώντας την προέλευση των μηνυμάτων.
Τέτοια περιστατικά αναδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη εγρήγορση απέναντι σε οργανωμένες προσπάθειες παραπληροφόρησης.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στα fake news. Σε αρκετές περιπτώσεις, η διαδικτυακή ρητορική ξεπερνά τα όρια της πολιτικής κριτικής και μετατρέπεται σε δημόσια υποκίνηση βίας.
Ενδεικτική είναι η υπόθεση που εξετάζεται στη Ρόδο, όπου ένας χρήστης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης παραπέμπεται στη Δικαιοσύνη για ανάρτηση που φέρεται να προέτρεπε σε εγκληματικές ενέργειες κατά του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η ανάρτηση δεν περιορίστηκε σε οξύ πολιτικό σχόλιο, αλλά συνιστούσε δημόσια διέγερση σε διάπραξη κακουργημάτων.
Η υπόθεση υπογραμμίζει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ελευθερία έκφρασης και την υποκίνηση βίας. Σε μια δημοκρατία ο πολιτικός λόγος μπορεί να είναι έντονος, δεν μπορεί όμως να μετατρέπεται σε κάλεσμα για εγκληματικές πράξεις.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να τοποθετήσει τη συζήτηση αυτή σε θεσμικό επίπεδο, χωρίς να θίγει την ελευθερία της έκφρασης. Η Ελλάδα έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια σημαντική πρόοδο στον τομέα της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης, της προστασίας των δημοσιογράφων και της ενίσχυσης του κράτους δικαίου.
Η πρόοδος αυτή καταγράφεται και στην ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου και την ελευθερία του Τύπου, η οποία επισημαίνει τις θετικές εξελίξεις στη χώρα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτεία επιδιώκει να συμβάλλει ενεργά στη συζήτηση για την ποιότητα της ενημέρωσης και την προστασία του δημόσιου διαλόγου.
Το Athens Alitheia Forum φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως χώρος ανταλλαγής απόψεων και ιδεών, με τη συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών, Ευρωπαίων αξιωματούχων, ακαδημαϊκών, ειδικών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ψυχολόγων, δημοσιογράφων και εκπροσώπων πολιτικών κομμάτων.
Οι εργασίες του συνεδρίου θα ολοκληρωθούν με συζήτηση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, με τον δημοσιογράφο και εκδότη της εφημερίδας «Το Βήμα», Γιάννη Πρετεντέρη, και τον καθηγητή Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου, Γιάννη Θεοχάρη.
Η συζήτηση για την παραπληροφόρηση δεν αφορά μόνο τους πολιτικούς ή τους δημοσιογράφους. Αφορά κάθε πολίτη που χρησιμοποιεί το διαδίκτυο, κάθε νέο που ενημερώνεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάθε δημοκρατία που θέλει να προστατεύσει τον δημόσιο διάλογο.
Σε μια εποχή όπου η πληροφορία μπορεί να γίνει όπλο, η υπεράσπιση της αλήθειας γίνεται κοινή ευθύνη. Και αυτή ακριβώς τη συζήτηση φιλοδοξεί να ανοίξει η πρωτοβουλία που ξεκινά στην Αθήνα.
