Ένα «πακέτο» νέων δράσεων για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων προωθεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με βασικό μοχλό τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ».
Πρόκειται για ένα «πλέγμα» με εξειδικευμένες παρεμβάσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, ενεργειακά ευάλωτους φοιτητές και ειδικές κατηγορίες κτιρίων.
Οι εν λόγω εξελίξεις αναμένονται εντός των επόμενων εβδομάδων, καθώς προχωρά η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD – 2024/1275) στο εθνικό δίκαιο, διαδικασία που πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Μάιο του 2026.
Παράλληλα, σχεδιάζεται νέο μεγάλο πρόγραμμα εξοικονόμησης, το οποίο αφορά αφενός την ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κατοικιών και αφετέρου την εγκατάσταση 380.000 νέων συστημάτων θέρμανσης. Η δράση αυτή στοχεύει στην τόνωση της αγοράς, αλλά και στη διευκόλυνση της συμμόρφωσης με τα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΝ, η εφαρμογή των νέων κανόνων δεν θα έχει οριζόντιο ή τιμωρητικό χαρακτήρα, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι πάνω από το 50% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει κατασκευαστεί πριν το 1980, χωρίς σύγχρονες ενεργειακές προδιαγραφές.
Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο και της πρόσφατης συνάντησης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με εκπροσώπους της ΠΟΜΙΔΑ. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, τονίστηκε ότι το Υπουργείο λαμβάνει υπόψη τις προτάσεις των ιδιοκτητών, δρομολογώντας νομοθετικές και διοικητικές πρωτοβουλίες για την αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος.
Υπενθυμίζεται ότι η οδηγία θέτει ως βασικό στόχο για τα κτίρια κατοικιών τη μείωση της κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16% έως το 2030 και κατά 20–22% έως το 2035, με έμφαση στην ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τη χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση.
Επιπλέον, προβλέπονται απαιτήσεις όπως:
- Μηδενικές εκπομπές από ορυκτά καύσιμα για όλα τα νέα κτίρια
(από 1/1/2028 για τα δημόσια και από 1/1/2030 για όλα τα υπόλοιπα), - Ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για τα μη οικιστικά κτίρια,
- Αύξηση της χρήσης ΑΠΕ στον κτιριακό τομέα.
Η δομή των νέων προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, τα νέα προγράμματα θα βασίζονται στα εξής σημεία:
- Οικονομική και τεχνική στήριξη για τη συμμόρφωση με την οδηγία, με έμφαση στα ευάλωτα νοικοκυριά, δυνατότητα χρήσης εναλλακτικών δεικτών (εκπομπές CO₂) και εξαιρέσεις για ειδικές κατηγορίες κτιρίων, λαμβάνοντας υπόψη την ενεργειακή φτώχεια.
- Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» παραμένουν ο κεντρικός μηχανισμός υλοποίησης, συνδέοντας τις νέες απαιτήσεις με επιχορηγήσεις και απλοποιημένες διαδικασίες, ώστε η αναβάθμιση να είναι οικονομικά βιώσιμη.
- Στους διαθέσιμους πόρους περιλαμβάνονται και 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο θα χρηματοδοτεί δράσεις από το 2026 έως το 2032, στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου.
- Υιοθετείται νέα προσέγγιση υλοποίησης έργων, με αξιοποίηση εργαλείων της αγοράς, οικονομιών κλίμακας, αλλά και ομαδοποίηση και τυποποίηση ενεργειακών παρεμβάσεων.
- Προβλέπονται κίνητρα για φορείς της ενεργειακής και κατασκευαστικής αγοράς, ώστε να υλοποιούν δράσεις που απευθύνονται ειδικά σε ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά.
- Εισάγεται επενδυτική δράση για την ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών ακινήτων, με υποχρέωση μακροχρόνιας μίσθωσης σε ευάλωτα νοικοκυριά και φοιτητές, έναντι μειωμένου ενοικίου.
- Προβλέπεται η δωρεάν παροχή υπηρεσιών από πιστοποιημένους Μηχανικούς, καθώς πολλά ευάλωτα νοικοκυριά αδυνατούν να καλύψουν το κόστος έκδοσης Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ).
