Ναυσιπλοΐα, ενεργειακές υποδομές και κυβερνοεπιθέσεις βρίσκονται στο επίκεντρο των πιθανών αντιποίνων της Τεχεράνης, με τις αγορές να φοβούνται νέα άνοδο του πετρελαίου.
Η ενίσχυση της οικονομικής πίεσης των ΗΠΑ προς το Ιράν ανοίγει ένα νέο μέτωπο στη σύγκρουση, καθώς η Τεχεράνη διαθέτει σειρά επιλογών για να απαντήσει στις κυρώσεις που προαναγγέλλει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Μετά το αδιέξοδο στο στρατιωτικό και διπλωματικό πεδίο, η Ουάσινγκτον στρέφεται στην οικονομία, προειδοποιώντας για τις «σκληρότερες κυρώσεις στην ιστορία» με στόχο να αναγκάσει το Ιράν να υποχωρήσει. Το ερώτημα που απασχολεί πλέον κυβερνήσεις και αγορές είναι έως πού μπορεί να φτάσει η ιρανική αντίδραση και κυρίως ποιες θα είναι οι συνέπειες για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η απειλή για το Στενό του Ορμούζ
Μία από τις σοβαρότερες επιλογές που διαθέτει η Τεχεράνη αφορά τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και ιδιαίτερα το Στενό του Ορμούζ, από όπου πριν από τη σύγκρουση διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας.
Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης και γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, έχει ήδη προειδοποιήσει ότι, εάν συνεχιστεί ο «οικονομικός πόλεμος», η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιδιώξει την πλήρη διακοπή των πετρελαϊκών εξαγωγών από την περιοχή.
Οι απειλές και οι επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά την κίνηση μέσω του Ορμούζ, ενώ ακόμη και μετά τη μερική επιστροφή ορισμένων πετρελαιοφόρων οι μεταφερόμενες ποσότητες παραμένουν χαμηλές.
Το Ιράν έχει παράλληλα εντείνει την πίεση προς τις ναυτιλιακές εταιρείες, εντάσσοντας δεκάδες δεξαμενόπλοια σε μαύρη λίστα επειδή, σύμφωνα με την Τεχεράνη, δεν συμμορφώθηκαν με τους κανόνες που επιχειρεί να επιβάλει στην περιοχή.
Πύραυλοι, drones και ο φόβος για το πετρέλαιο
Η δυνατότητα του Ιράν να πλήττει δεξαμενόπλοια με πυραύλους, drones ή ταχύπλοα παραμένει μία από τις βασικές πηγές ανησυχίας για τις διεθνείς αγορές. Κατά τους μήνες της σύγκρουσης, ανάλογα περιστατικά έχουν επανειλημμένα προκαλέσει απότομες αυξήσεις στις τιμές του αργού.
Παράλληλα, οι Χούθι στην Υεμένη, σύμμαχοι της Τεχεράνης, ασκούν πίεση στη ναυσιπλοΐα της Ερυθράς Θάλασσας και στο Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο τη μεταφορά ενεργειακών φορτίων.
Ναυτιλιακές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν δρομολόγια, ενώ οποιαδήποτε περαιτέρω επίθεση κοντά σε μεγάλους πετρελαϊκούς τερματικούς σταθμούς ή στη Διώρυγα του Σουέζ θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου και στα ασφάλιστρα των πλοίων.
Η ανησυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή η ταυτόχρονη διατάραξη της κυκλοφορίας στο Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα θα περιόριζε δύο από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου.
Στο στόχαστρο οι ενεργειακές υποδομές του Κόλπου
Ένα δεύτερο σενάριο αφορά την κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον κρατών του Κόλπου τα οποία θα συμμετείχαν, άμεσα ή έμμεσα, στις αμερικανικές προσπάθειες οικονομικής απομόνωσης του Ιράν.
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να απαντήσει με «συντριπτική ισχύ» εναντίον χωρών που θα διευκολύνουν τις αμερικανικές κινήσεις. Στο παρελθόν έχει πλήξει στόχους σε χώρες της περιοχής, εστιάζοντας κυρίως σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ενώ έχουν δεχθεί πλήγματα και ενεργειακές υποδομές.
Μία επίθεση σε μονάδες παραγωγής πετρελαίου ή φυσικού αερίου θα είχε δυνητικά μεγαλύτερο οικονομικό αντίκτυπο από ένα μεμονωμένο επεισόδιο στη ναυσιπλοΐα, καθώς θα μπορούσε να περιορίσει απευθείας την προσφορά ενέργειας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο επιθέσεων σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ή εγκαταστάσεις αφαλάτωσης, υποδομές κρίσιμης σημασίας για τις χώρες του Κόλπου λόγω των ακραίων θερμοκρασιών και της έλλειψης υδάτινων πόρων.
Το μέτωπο των κυβερνοεπιθέσεων
Οι επιλογές του Ιράν δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν αναπτύξει δυνατότητες κυβερνοπολέμου, οι οποίες θα μπορούσαν να επιτρέψουν στην Τεχεράνη να πλήξει δυτικές υποδομές χωρίς τη χρήση συμβατικών οπλικών συστημάτων.
Η Βρετανία ανακοίνωσε ότι χάκερ που συνδέονται με το Ιράν έθεσαν εκτός λειτουργίας μικρό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, ενώ στις ΗΠΑ η Τεχεράνη έχει συνδεθεί από αξιωματούχους με κυβερνοεπιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων ύδρευσης.
Δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν επίσης κατηγορήσει το Ιράν ότι επιχειρεί να στρατολογήσει άτομα σε ευρωπαϊκές και άλλες δυτικές χώρες για επιθέσεις ή απόπειρες δολοφονίας, κατηγορίες τις οποίες η Τεχεράνη απορρίπτει.
Η κλιμάκωση της αμερικανικής οικονομικής πίεσης, επομένως, ενδέχεται να μεταφέρει τη σύγκρουση σε ένα ευρύτερο πεδίο, στο οποίο ενέργεια, ναυσιπλοΐα και κρίσιμες υποδομές θα λειτουργούν ως βασικοί μοχλοί πίεσης. Για τις αγορές, το πλέον άμεσο ρίσκο παραμένει η πιθανότητα μιας νέας διαταραχής στην προσφορά πετρελαίου, σε μια συγκυρία όπου κάθε επεισόδιο στον Περσικό Κόλπο μπορεί να μεταφραστεί γρήγορα σε υψηλότερες τιμές διεθνώς.
