Η διαρροή πετρελαίου από το δεξαμενόπλοιο Caroline Bezengi εξαπλώνεται επικίνδυνα, ενώ οι κυρώσεις, ο πόλεμος και η έλλειψη δυτικής ασφάλισης περιπλέκουν την επιχείρηση αντιμετώπισης
Μία από τις σοβαρότερες θαλάσσιες περιβαλλοντικές κρίσεις των τελευταίων ετών εξελίσσεται ανοικτά του Ομάν, καθώς τεράστια πετρελαιοκηλίδα από το δεξαμενόπλοιο Caroline Bezengi εξαπλώνεται πλέον προς τις ακτές. Διεθνείς οργανισμοί και περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι, εάν δεν υπάρξει άμεση και αποτελεσματική επέμβαση, η διαρροή μπορεί να λάβει διαστάσεις αντίστοιχες με τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές καταστροφές του παρελθόντος.
Το δεξαμενόπλοιο που μετέφερε 800.000 βαρέλια
Το Caroline Bezengi, ηλικίας περίπου 25 ετών, μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου όταν προσάραξε στις 30 Ιουνίου κοντά στα νησιά Χαλανιγιάτ, σε περιοχή ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας.
Η περιοχή αποτελεί θαλάσσιο φυσικό καταφύγιο και φιλοξενεί σημαντικούς πληθυσμούς θαλάσσιας ζωής, μεταξύ των οποίων χελώνες, θαλασσοπούλια και τον εξαιρετικά ευάλωτο πληθυσμό των αραβικών μεγάπτερων φαλαινών.
Το πλοίο είχε προηγουμένως αντιμετωπίσει σοβαρό περιστατικό ανοικτά της Υεμένης. Σύμφωνα με στοιχεία ναυτικής ασφάλειας, είχε αναφέρει έκρηξη και πλημμύρα στο μηχανοστάσιο στις αρχές Ιουνίου.
Το ταξίδι του είχε ξεκινήσει από το ρωσικό λιμάνι του Νοβοροσίσκ και είχε περάσει από τη Διώρυγα του Σουέζ, πριν το δεξαμενόπλοιο κινηθεί κατά μήκος της Υεμένης, μιας από τις πλέον επικίνδυνες θαλάσσιες ζώνες του πλανήτη.
Η κηλίδα μεγαλώνει με ταχύτητα
Η πραγματική έκταση της ρύπανσης παραμένει αντικείμενο διαφορετικών εκτιμήσεων. Οι αρχές του Ομάν έχουν αναφέρει έκταση περίπου 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ ανεξάρτητοι ειδικοί και περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν υπολογίσει πολύ μεγαλύτερη περιοχή.
Δορυφορικές εικόνες που αναλύθηκαν από ειδικούς δείχνουν ότι η κηλίδα έχει πλέον ξεπεράσει τα 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι το πετρέλαιο έχει αρχίσει να φτάνει στην ηπειρωτική ακτή του Ομάν. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός έχει επίσης προειδοποιήσει για την εξάπλωση της ρύπανσης προς την ακτογραμμή.
Η Greenpeace υποστηρίζει ότι η περιοχή της κηλίδας αυξήθηκε από περίπου 45 τετραγωνικά χιλιόμετρα στα τέλη Ιουλίου σε περίπου 150 στις αρχές Αυγούστου και στη συνέχεια αυξήθηκε δραματικά μέσα σε λίγες ημέρες.
Οι ειδικοί φοβούνται ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί περαιτέρω όσο το κύτος του πλοίου παραμένει εκτεθειμένο στον άνεμο και στα κύματα.
Οι μουσώνες δυσκολεύουν τη διάσωση
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθυστερούν την αντιμετώπιση είναι οι εποχικές συνθήκες στην περιοχή.
Οι μουσώνες περιορίζουν την πρόσβαση στο δεξαμενόπλοιο και δυσκολεύουν τις εργασίες διάσωσης, ενώ κάθε επιπλέον ημέρα αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω καταστροφής του κύτους.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν να σταθεροποιηθεί άμεσα το πλοίο και να πραγματοποιηθεί μετάγγιση του πετρελαίου που εξακολουθεί να βρίσκεται στις δεξαμενές του σε άλλο δεξαμενόπλοιο.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς μία νέα ρήξη στο κύτος θα μπορούσε να απελευθερώσει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα αργού στη θάλασσα.
Ο πόλεμος μπλοκάρει την αντιμετώπιση
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης υπόθεσης είναι ότι η περιβαλλοντική κρίση βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται ο πόλεμος, οι διεθνείς κυρώσεις και η ναυτιλία.
Το Caroline Bezengi έχει υποστεί κυρώσεις από δυτικές χώρες και συνδέεται με το δίκτυο παλαιότερων δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου. Παράλληλα, δεν διαθέτει ασφαλιστική κάλυψη από αναγνωρισμένο δυτικό ασφαλιστικό φορέα.
Αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά σύνθετο νομικό και οικονομικό περιβάλλον για την επιχείρηση διάσωσης και καθαρισμού.
Το IOPC Funds, ο διεθνής μηχανισμός που συμμετέχει στην αποζημίωση για ζημιές από πετρελαιοκηλίδες, έχει δηλώσει ότι δεν θα καλύψει το κόστος καθαρισμού, καθώς το περιστατικό αντιμετωπίζεται ως πιθανή «πράξη πολέμου» και όχι ως ένα συνηθισμένο ναυτικό ατύχημα.
Έτσι, η υπόθεση αποκτά μία επικίνδυνη διάσταση: όσο μεγαλύτερη γίνεται η οικολογική καταστροφή, τόσο πιο δύσκολο μπορεί να αποδειχθεί ποιος θα αναλάβει το τεράστιο κόστος της αντιμετώπισής της.
Ο φόβος για ένα νέο Exxon Valdez
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το χειρότερο σενάριο παραμένει ανοιχτό.
Εάν το δεξαμενόπλοιο συνεχίσει να διαλύεται υπό την επίδραση των κυμάτων και του ανέμου, θα μπορούσε να απελευθερωθεί στη θάλασσα μεγάλο μέρος του φορτίου του.
Μία τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει πετρελαιοκηλίδα συγκρίσιμη σε μέγεθος με εκείνη του Exxon Valdez, που το 1989 προκάλεσε μία από τις γνωστότερες περιβαλλοντικές καταστροφές στην ιστορία.
Η διαφορά σήμερα είναι ότι η κρίση στο Ομάν εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον όπου οι επιχειρήσεις διάσωσης πρέπει να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα δύσκολες καιρικές συνθήκες, μια γεωπολιτικά ασταθή περιοχή, κυρώσεις και ασαφές ασφαλιστικό καθεστώς.
Ένα οικολογικό ρολόι που μετρά αντίστροφα
Η κρίση γύρω από το Caroline Bezengi δείχνει πόσο γρήγορα μία ναυτική τραγωδία μπορεί να μετατραπεί σε διεθνές περιβαλλοντικό πρόβλημα.
Η προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή των Χαλανιγιάτ βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την απειλή του πετρελαίου, ενώ η πιθανή επέκταση της ρύπανσης προς την ακτογραμμή αυξάνει τους κινδύνους για τα οικοσυστήματα και τις παράκτιες δραστηριότητες.
Το κρίσιμο πλέον ζήτημα είναι αν θα υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση ώστε να περιοριστεί η διαρροή πριν το δεξαμενόπλοιο υποστεί μεγαλύτερη ζημιά.
Για τους ειδικούς, το περιθώριο αντίδρασης στενεύει. Και όσο η επιχείρηση καθυστερεί, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η πετρελαιοκηλίδα ανοικτά του Ομάν να περάσει από μια σοβαρή περιβαλλοντική κρίση σε μία από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές της τελευταίας δεκαετίας.
