Αναμφίβολα το ΠΑΣΟΚ είναι ένα ιστορικό κόμμα, που σημάδεψε την πολιτική ζωή του τόπου, ιδίως στις δεκαετίες του ’80 και του ’90.
Δεν είναι τυχαίο ότι κατόρθωσε να επιβιώσει μέσα από τις τεκτονικές αλλαγές που προκάλεσε ο «σεισμός» των μνημονίων και της οικονομικής κρίσης. Ωστόσο ενώ κατάφερε να κατοχυρώσει την επιβίωσή του, δεν κατάφερε να επιστρέψει δυναμικά στην πρώτη γραμμή ως το ένα μέρος στο δίπολο με τη ΝΔ, καθώς πλέον η νεοσύστατη ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα το έχει εκτοπίσει στις δημοσκοπήσεις από τη δεύτερη θέση.
Γράφει η Έρση Παπαδάκη
Ωστόσο ενώ κατάφερε να κατοχυρώσει την επιβίωσή του, δεν κατάφερε να επιστρέψει δυναμικά στην πρώτη γραμμή ως το ένα μέρος στο δίπολο με τη ΝΔ, καθώς πλέον η νεοσύστατη ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα το έχει εκτοπίσει στις δημοσκοπήσεις από τη δεύτερη θέση.
Για να μπορέσει κάποιος να ερμηνεύσει αυτήν την εξέλιξη, θα πρέπει πρώτα να κατανοήσει τι έχει κάνει ή δεν έχει κάνει τα τελευταία χρόνια το ΠΑΣΟΚ και κυρίως πώς βρέθηκε στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Διότι η ιστορία έχει γράψει πως στις διπλές εκλογές του 2023 και στις ευρωεκλογές του 2024 βρέθηκε πίσω από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ομως, η –μεθοδευμένη, όπως αποδείχθηκε– διάλυση του κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα έφερε το ΠΑΣΟΚ στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Βουλή και το ερώτημα που κυριαρχεί εν όψει των επικείμενων εκλογών είναι εάν το άλλοτε κραταιό Κίνημα έχει καταφέρει να δικαιώσει αυτήν την εξέλιξη. Εάν δηλαδή ανταποκρίνεται στον θεσμικό ρόλο που έχει κατακτήσει… από σπόντα.
Η απάντηση είναι προφανώς όχι και αυτό δεν είναι μια υποκειμενική κρίση, αλλά ένα αντικειμενικό γεγονός. Ο τρόπος που πολιτεύονται το ΠΑΣΟΚ, ο Νίκος Ανδρουλάκης, αλλά και η πέριξ αυτού ηγετική ομάδα, θυμίζει περισσότερο μικρομεσαίο κόμμα παρά κόμμα εξουσίας.
Χωρίς καθαρό στίγμα
Με απόψεις και θέσεις ατάκτως ερριμμένες, με εμμονή κατά της κυβέρνησης και προσωπικά κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη, με αφηγήματα –όπως αυτό των «υποκλοπών»– να έχουν καταρριφθεί και –το κυριότερο– δίχως ξεκάθαρη ιδεολογική ταυτότητα, το ΠΑΣΟΚ δείχνει να βρίσκεται για πολύ συγκεκριμένους και πραγματικούς λόγους στην τρίτη θέση των δημοσκοπήσεων.
Και κάπως έτσι, ο μεγαλοϊδεατισμός του Ν. Ανδρουλάκη και οι διακηρύξεις του για «νίκη στις εκλογές έστω και με μία ψήφο διαφορά» πέφτουν στο κενό. Αν κάποιος ρωτήσει τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, τότε θα πάρει τις απαντήσεις. Τα περισσότερα εξ αυτών εγκαλούν την ηγεσία ότι δεν έχει καθαρές θέσεις και πως αδυνατεί να πείσει τους ψηφοφόρους.
Είναι δηλαδή ένα κεντρώο κόμμα ή «ουρά» της ΕΛΑΣ και της Αριστεράς; Είναι κόμμα μεταρρυθμιστικό, το οποίο μπορεί να συμπράξει δημιουργικά σε μια μετεκλογική συνεργασία με τη ΝΔ ή κυριαρχείται από τυχοδιωκτισμούς που υπαγορεύουν τη συνεργασία με την ΕΛΑΣ και τις «ακροβασίες» του Α. Τσίπρα;
Η αδυναμία προσωπικά του κ. Ανδρουλάκη και της ηγετικής ομάδας να απαντήσoυν καθαρά σ’ αυτά τα ερωτήματα θόλωσε την εικόνα και τα μηνύματα του ΠΑΣΟΚ προς το εκλογικό σώμα, οδηγώντας στην απώλεια μιας μεγάλης ευκαιρίας: Να διατηρήσει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, αποτελώντας τον αντίπαλο της ΝΔ πόλο εν όψει της εκλογικής αναμέτρησης.
Η ευκαιρία που χάθηκε
Με άλλα λόγια, τη στιγμή που το ΠΑΣΟΚ έπρεπε να διαμορφώσει συγκεκριμένες προγραμματικές θέσεις και να τις επικοινωνήσει, δείχνοντας στους πολίτες ότι αποτελεί εναλλακτική λύση απέναντι στην κυβέρνηση, η ηγεσία του περιορίστηκε σε μια αντιπολίτευση που θυμίζει… «πιστολιές στον αέρα». Στείρα άρνηση, αντίθεση απέναντι στην κυβέρνηση, «όχι» απέναντι σε κάθε τι προοδευτικό και μεταρρυθμιστικό, σύγχυση για την ταυτότητα και την κατεύθυνση του κόμματος που ακόμη και μέσα στη Βουλή κατέληξε «ουρά» του (διαλυμένου) ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ.
Ναι μεν ο θεσμικός ρόλος της αξιωματικής αντιπολίτευσης επιτάσσει να είναι απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά αφενός το «απέναντι» πρέπει να έχει ουσία. Αφετέρου μια σοβαρή, φιλοευρωπαϊκή μεταρρυθμιστική δύναμη που απευθύνεται στον χώρο του κέντρου –όπως φιλοδοξεί να είναι το ΠΑΣΟΚ και όπως ήταν στα χρόνια της ακμής του– δεν μπορεί να λέει διαρκώς «όχι» απλά για να το πει. Πρέπει να συμβάλλει στις σοβαρές μεταρρυθμίσεις που πάνε μπροστά τη χώρα.
Αλλωστε η ίδια η κυβέρνηση έχει ανάγκη την ευρεία συναίνεση, παρά το 41% που πήρε η ΝΔ στις εκλογές του 2023. Διότι η ευρεία συναίνεση εκφράζει την κοινωνία για τομές που είναι σοβαρές και αφορούν την ίδια και την πρόοδό της.
Αλλά, δυστυχώς, παραφράζοντας και το παλιό σύνθημα, το ΠΑΣΟΚ... «δεν είναι εδώ». Είναι στον κόσμο του…
