Η 15η Μαρτίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται διεθνώς η Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, αποτελεί μια ευκαιρία για να αναδειχθεί η ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των καταναλωτών και της ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τα δικαιώματά τους.
Οι οργανώσεις καταναλωτών επισημαίνουν ότι η ημέρα αυτή δεν έχει μόνο επετειακό χαρακτήρα, αλλά λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η αγορά πρέπει να λειτουργεί με διαφάνεια, δικαιοσύνη και υγιή ανταγωνισμό, διασφαλίζοντας την ορθή λειτουργία των συναλλαγών και την προστασία των πολιτών.
Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Καταναλωτή
Η Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή καθιερώθηκε το 1983 και τιμάται κάθε χρόνο στις 15 Μαρτίου. Η ημερομηνία συνδέεται με την ιστορική ομιλία του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Τζον Φ. Κένεντι το 1962, κατά την οποία αναγνωρίστηκαν για πρώτη φορά τα βασικά δικαιώματα των καταναλωτών.
Οι οργανώσεις καταναλωτών επισημαίνουν ότι η προστασία των πολιτών στις συναλλαγές αποτελεί βασικό στοιχείο της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της διαφάνειας στην αγορά. Παράλληλα καλούν τους πολίτες να ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους, να επιδιώκουν δίκαιες και καθαρές συναλλαγές και να καταγγέλλουν αθέμιτες πρακτικές, ενισχύοντας έτσι τη συλλογική δύναμη των καταναλωτών.
ΕΚΠΟΙΖΩ: Η γνώση και η διεκδίκηση των δικαιωμάτων των καταναλωτών
Η Ένωση Καταναλωτών Ποιότητα Ζωής (ΕΚΠΟΙΖΩ) υπογραμμίζει ότι οι πολίτες διαθέτουν κατοχυρωμένα δικαιώματα ως καταναλωτές, τα οποία είναι σημαντικό να γνωρίζουν και να διεκδικούν όταν παραβιάζονται.
Σύμφωνα με την οργάνωση, σε καθημερινή βάση καταγράφονται καταγγελίες που σχετίζονται με ελαττωματικά προϊόντα, παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, τραπεζικές χρεώσεις και προμήθειες, καθώς και με καταχρηστικούς όρους σε συμβάσεις. Παράλληλα, αρκετές αναφορές αφορούν υπηρεσίες που δεν ανταποκρίνονται στις δεσμεύσεις ή στις υποσχέσεις των επιχειρήσεων.
Η ΕΚΠΟΙΖΩ επισημαίνει ότι πολλοί καταναλωτές δεν προχωρούν σε καταγγελίες, είτε επειδή αγνοούν τα δικαιώματά τους, είτε επειδή θεωρούν ότι η διαδικασία δεν θα έχει αποτέλεσμα.
Με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, η οργάνωση προχωρά σε ενημερωτική καμπάνια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσα από σύντομα βίντεο που παρουσιάζουν παραδείγματα παραβίασης δικαιωμάτων αλλά και πρακτικούς τρόπους αντιμετώπισης τέτοιων περιστατικών. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών και η ενθάρρυνσή τους να αντιδρούν απέναντι σε αθέμιτες πρακτικές της αγοράς.
ΕΕΚΕ: Οι οικονομικές πιέσεις στα ελληνικά νοικοκυριά
Η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας (ΕΕΚΕ) αναδεικνύει τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλά ελληνικά νοικοκυριά.
Όπως σημειώνει, η ακρίβεια, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, η στεγαστική κρίση και διάφορες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα πιεστικό περιβάλλον για τους καταναλωτές.
Με βάση στοιχεία της ΕΕΚΕ για το 2025, ο τραπεζικός τομέας συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό καταγγελιών, το οποίο φτάνει το 59,27%. Ακολουθούν οι καταγγελίες που αφορούν προϊόντα και υπηρεσίες, οι οποίες ανέρχονται στο 17,45%, ενώ σημαντικό ποσοστό καταγράφεται και στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, που φτάνει το 6,55%.
Μικρότερα ποσοστά καταγγελιών εντοπίζονται σε τομείς όπως ο τουρισμός, οι τηλεπικοινωνίες, τα ακίνητα, τα ασφαλιστικά συμβόλαια και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία της οργάνωσης, το σύνολο των οφειλών καταναλωτών που απευθύνθηκαν στην ΕΕΚΕ για βοήθεια το 2025 ξεπέρασε τα 24,2 εκατομμύρια ευρώ. Από τις διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν για ποσό άνω των 3,25 εκατομμυρίων ευρώ, το 70,83% των οφειλών ρυθμίστηκε, ενώ το 29,17% διαγράφηκε.
Η στεγαστική κρίση και οι προτάσεις αντιμετώπισης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο ζήτημα της στεγαστικής κρίσης, το οποίο σύμφωνα με την ΕΕΚΕ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα πολλοί πολίτες.
Η αύξηση των ενοικίων και η περιορισμένη διαθεσιμότητα προσιτής κατοικίας επιβαρύνουν σημαντικά νέους ανθρώπους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά, καθιστώντας ολοένα δυσκολότερη την πρόσβαση σε στέγη.
Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει η οργάνωση για την αντιμετώπιση του προβλήματος περιλαμβάνονται η παροχή φορολογικών κινήτρων ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των κατοικιών που διατίθενται για μακροχρόνια μίσθωση, η αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου και των ΟΤΑ για κοινωνική κατοικία, καθώς και η ενίσχυση της κατασκευής προσιτών κατοικιών. Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη για εξισορρόπηση μεταξύ βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων μισθώσεων.
ΙΝΚΑ: Ο καταναλωτής ως ενεργός πολίτης
Η Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος (ΙΝΚΑ) τονίζει ότι ο καταναλωτής δεν είναι απλώς ένας αγοραστής προϊόντων ή υπηρεσιών, αλλά ένας ενεργός πολίτης που επηρεάζει αλλά και επηρεάζεται από τις οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις.
Σύμφωνα με την ομοσπονδία, η σημερινή περίοδος χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακή κρίση και αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες, εξελίξεις που οδηγούν σε υψηλότερο κόστος ζωής και ακριβότερες υπηρεσίες. Παράλληλα, καταγράφονται συχνότερα παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές, ιδιαίτερα στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου.
