Σοβαρές καταγγελίες για συστηματικά βασανιστήρια Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου σε ρωσικά κέντρα κράτησης έρχονται στο φως μέσα από μαρτυρίες επιζώντων και διεθνείς εκθέσεις.
Πρώην κρατούμενοι που επέστρεψαν στην Ουκρανία μέσω ανταλλαγών περιγράφουν ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, σεξουαλική βία και εξευτελιστική μεταχείριση, ενώ καταγγέλλουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις επαγγελματίες υγείας συμμετείχαν στην κακοποίησή τους αντί να τους παρέχουν φροντίδα.
ΟΗΕ: Βασανιστήρια ή κακομεταχείριση καταγγέλλει το 95%
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί από τον ΟΗΕ, το 95% των Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου που συμμετείχαν σε σχετικές συνεντεύξεις ανέφεραν ότι υπέστησαν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση κατά την κράτησή τους από ρωσικές δυνάμεις.
Περισσότεροι από τους μισούς κατήγγειλαν επίσης σεξουαλική βία, με τις αναφορές να περιλαμβάνουν βιασμούς, ξυλοδαρμούς ενώ οι κρατούμενοι ήταν γυμνοί, ηλεκτροσόκ και άλλες μορφές σεξουαλικά ταπεινωτικής μεταχείρισης.
Μαρτυρίες περιγράφουν ακόμη ένα βίαιο τελετουργικό «υποδοχής», κατά το οποίο νεοαφιχθέντες κρατούμενοι φέρονται να ξυλοκοπούνται από δεσμοφύλακες σε σωφρονιστικές αποικίες και στρατόπεδα στη Ρωσία και στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.
Σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες, στόχος είναι η σωματική και ψυχολογική κάμψη των αιχμαλώτων, ώστε να παραμείνουν υποταγμένοι και να αποκαλύψουν στρατιωτικές πληροφορίες.
Ο «Doctor Evil» στη Μορδοβία
Έκθεση του Centre for Civil Liberties, της ουκρανικής οργάνωσης που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 2022, αναφέρεται μεταξύ άλλων στον γιατρό Ίλια Σορόκιν, γνωστό μεταξύ πρώην κρατουμένων με το παρατσούκλι «Doctor Evil».
Ο Σορόκιν εργάζεται, σύμφωνα με την έκθεση, στο σωφρονιστικό κατάστημα IK-10 στη Δημοκρατία της Μορδοβίας και καταγγέλλεται από πρώην αιχμαλώτους για ακραία βία.
Ένας πρώην κρατούμενος υποστήριξε ότι ο γιατρός «βασάνιζε περισσότερο από το υπόλοιπο προσωπικό της φυλακής και είχε ως στόχο να προκαλέσει τη μέγιστη δυνατή βλάβη».
Σε μία από τις μαρτυρίες, τραυματισμένος κρατούμενος που είχε χάσει δόντια μετά από ξυλοδαρμό οδηγήθηκε έξω από το κελί για δήθεν ιατρική φροντίδα. Όπως καταγγέλλεται, αντί για περίθαλψη δέχθηκε νέο ξυλοδαρμό και ηλεκτροσόκ με taser, μέχρι που έχασε τις αισθήσεις του.
Άλλος πρώην αιχμάλωτος περιέγραψε την περίπτωση αξιωματικού με σοβαρό πρόβλημα στο ισχίο, ο οποίος, όπως είπε, υποχρεωνόταν να εμφανίζεται καθημερινά για «ιατρικό έλεγχο», κατά τον οποίο ο Σορόκιν φέρεται να χρησιμοποιούσε taser ακριβώς στο σημείο όπου πονούσε.
Οι καταγγελίες για τη «Θεία με τα Ροζ»
Στο κέντρο προσωρινής κράτησης SIZO-2 στο Στάρι Οσκόλ, πρώην κρατούμενοι καταγγέλλουν τη δράση γυναίκας επαγγελματία υγείας, την οποία αποκαλούσαν «Η Θεία με τα Ροζ».
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, φέρεται να έδινε εντολές για ηλεκτροσόκ και άλλες μορφές κακοποίησης, χρησιμοποιώντας ψευδοεπιστημονικούς χαρακτηρισμούς για τις πράξεις αυτές και αποκαλώντας, μεταξύ άλλων, τα ηλεκτροσόκ «ηλεκτροφόρηση».
Πρώην αιχμάλωτος ανέφερε ότι οι δεσμοφύλακες χτυπούσαν κρατουμένους σε ιδιαίτερα ευαίσθητα σημεία όταν εκείνοι ζητούσαν ιατρική βοήθεια. Άλλη μαρτυρία περιγράφει σεξουαλική κακοποίηση με χρήση taser, κατόπιν εντολής της ίδιας γυναίκας, όταν κρατούμενος ζήτησε βοήθεια επειδή είχε πυρετό.
Οι πρώην κρατούμενοι καταγγέλλουν παράλληλα ιατρική αμέλεια και αδιαφορία, τονίζοντας ότι η συμπεριφορά αυτή ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τον ρόλο των επαγγελματιών υγείας.
1.183 ημέρες αιχμαλωσίας
Ιδιαίτερα σκληρή είναι και η μαρτυρία του πρώην Ουκρανού αιχμαλώτου Χουάν Λέβια Γκαρσία, ο οποίος παρέμεινε σε ρωσική αιχμαλωσία για 1.183 ημέρες.
Μιλώντας σε συνάντηση του ΟΗΕ, υποστήριξε ότι υπέστη «κάθε πιθανή μορφή βασανιστηρίων», αναφέροντας καθημερινούς ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, εξαντλητικές ασκήσεις σε παγωμένες συνθήκες και σεξουαλική κακοποίηση.
Κατά τον ίδιο, δύο φίλοι του ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου σε κέντρα κράτησης στην περιοχή του Ντονέτσκ, ενώ άλλοι κρατούμενοι υπέφεραν από πείνα και ασθένειες.
Ο Γκαρσία ανέφερε επίσης ότι οι αιχμάλωτοι κρατούνταν σε υπερπλήρεις στρατώνες με ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής, υποστηρίζοντας ότι σχεδόν όλοι οι κρατούμενοι έπασχαν από δυσεντερία.
Πάνω από 300 χώροι κράτησης
Ο Όλεγκ Γκούσιν, από την ουκρανική Υπηρεσία για τη Μεταχείριση των Αιχμαλώτων Πολέμου, δήλωσε ότι πολλοί Ουκρανοί κρατούμενοι έχουν «σκοτωθεί και βασανιστεί» κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας τους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Κίεβο έχει εντοπίσει περισσότερους από 300 χώρους κράτησης στη Ρωσία και στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.
Περισσότεροι από 9.000 Ουκρανοί έχουν επιστρέψει μέχρι σήμερα μέσω ανταλλαγών αιχμαλώτων, ωστόσο, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, χιλιάδες εξακολουθούν να κρατούνται, χωρίς να είναι γνωστό πότε ή αν θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
