Η Ουκρανία και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκονται αντιμέτωποι με εντεινόμενη αμερικανική πίεση μετά τη συμφωνία Τραμπ-Ρωσίας για το ντίζελ. Η απαίτηση του Αμερικανού προέδρου να αποκτήσει η χώρα «νέο πρόεδρο» μεταφέρει πλέον την αντιπαράθεση από τις ενεργειακές υποδομές στην ίδια την ουκρανική ηγεσία.
Οι χθεσινές εξελίξεις (10/10), φανερώνουν ότι οι επιδιώξεις της Ουάσιγκτον απέχουν όλο και περισσότερο από τη στρατηγική του Κιέβου. Οι επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, οι κυρώσεις κατά της Μόσχας και οι προϋποθέσεις μιας ειρηνευτικής συμφωνίας βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της διαφωνίας, όπως επισημαίνει το Axios.
Για τον Ζελένσκι, η ανοιχτή αμφισβήτησή του από τον Ντόναλντ Τραμπ δημιουργεί το δίλημμα πώς θα καταφέρει να δέχεται την αμερικανική στήριξη, χωρίς να συναινέσει σε αποφάσεις που, κατά το Κίεβο, διευκολύνουν τη Ρωσία να συνεχίσει τον πόλεμο.
Οι αναλύσεις του Axios και του Kyiv Independent περιγράφουν μια σχέση με αυξανόμενες διαφωνίες. Αμερικανός αξιωματούχος, τον οποίο επικαλείται το Axios, υποστηρίζει ότι ο Τραμπ κατέληξε στη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ, αφού είχε ζητήσει επανειλημμένα από την Ουκρανία να διακόψει τις επιθέσεις στα διυλιστήρια.
Κατά την αμερικανική πλευρά, ο Ουκρανός πρόεδρος δεν εκτίμησε σωστά το πολιτικό κόστος της άρνησής του. Έτσι, έθεσε σε δοκιμασία την εμπιστοσύνη που είχε χτίσει με τον Τραμπ.
Η αντίδραση στο Κίεβο
Η ουκρανική ηγεσία αντιμετωπίζει τη συμφωνία από διαφορετική αφετηρία. Ο Ζελένσκι τη χαρακτήρισε άδικη και ανειλικρινή, επισημαίνοντας ότι τα επιπλέον έσοδα από τις εξαγωγές καυσίμων θα επιτρέψουν στη Ρωσία να χρηματοδοτήσει περαιτέρω τις πολεμικές επιχειρήσεις της.
Το περιθώριο κινήσεων του Κιέβου, ωστόσο, περιορίζεται από την εξάρτησή του από τις ΗΠΑ. Η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, η πρόσβαση σε πληροφορίες και η διπλωματική επιρροή της Ουάσιγκτον παραμένουν καθοριστικές για την Ουκρανία.
Σύμφωνα με τους Financial Times, Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν την ουκρανική πλευρά ότι η συνέχιση των επιθέσεων σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις θα μπορούσε να απειλήσει ακόμη και την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των δύο χωρών.
Τα προειδοποιητικά μηνύματα «καμπανάκι»
Πριν από την αλλαγή της αμερικανικής στάσης είχαν προηγηθεί προειδοποιήσεις προς το Κίεβο. Σύμφωνα με την εκδοχή που μεταφέρει το Axios από Αμερικανό αξιωματούχο, αυτές δεν οδήγησαν στην ανταπόκριση που επιδίωκε η Ουάσιγκτον.
Το πρώτο μήνυμα αφορούσε τα ρωσικά διυλιστήρια. Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ουκρανία αγνόησε έξι αμερικανικά αιτήματα για διακοπή των επιθέσεων, πριν ο Τραμπ αποφασίσει να συμφωνήσει με τη Μόσχα για το ντίζελ.
Η αμερικανική κυβέρνηση συνέδεε τα ουκρανικά πλήγματα με την πίεση στις διεθνείς αγορές καυσίμων και την αύξηση των τιμών που πληρώνουν οι καταναλωτές στις ΗΠΑ. Παράλληλα, προειδοποιούσε ότι ο Ζελένσκι διακινδύνευε την πολιτική υποστήριξη που είχε εξασφαλίσει από τον Αμερικανό πρόεδρο.
Για το Κίεβο, όμως, οι επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές αποτελούν εργαλείο οικονομικής και στρατιωτικής πίεσης. Ο Ζελένσκι δήλωσε διατεθειμένος να εξετάσει τη διακοπή τους, υπό την προϋπόθεση ότι η Ρωσία θα σταματούσε αντίστοιχα να πλήττει τις ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με το Axios, η Ουάσιγκτον δεν θεωρούσε ισοδύναμες τις δύο κατηγορίες επιθέσεων. Η διαφωνία αυτή παρέμεινε άλυτη και επιβάρυνε περαιτέρω τις σχέσεις των δύο κυβερνήσεων.
Το δεύτερο προειδοποιητικό μήνυμα ήταν η βαρύτητα που έδινε ο Λευκός Οίκος στις τιμές των καυσίμων. Ο πόλεμος με το Ιράν και η αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας αύξησαν την πίεση στην κυβέρνηση Τραμπ, λίγες εβδομάδες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Η συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν προβλέπει την άμεση διάθεση περισσότερων από 300.000 τόνων ρωσικού ντίζελ, ενώ θα ακολουθήσουν πρόσθετες παραδόσεις. Για να προχωρήσει η διάθεσή του, η Ουάσιγκτον χαλάρωσε προσωρινά τους περιορισμούς στις εξαγωγές του συγκεκριμένου καυσίμου, προκαλώντας την αντίδραση της Ουκρανίας.
Παραμένει, πάντως, αμφίβολο πόσο αισθητή θα είναι η επίδραση στις αμερικανικές τιμές. Ειδικοί που μίλησαν στο Associated Press αμφισβήτησαν ότι οι επιπλέον ποσότητες αρκούν για ουσιαστική μείωσή τους.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, αποκτά μεγαλύτερο περιθώριο να διοχετεύσει καύσιμα στις διεθνείς αγορές και να αυξήσει τα έσοδά της. Για την ουκρανική κυβέρνηση, αυτή η εξέλιξη περιορίζει την αποτελεσματικότητα της οικονομικής πίεσης προς τη Ρωσία.
Η διπλωματική απομόνωση
Το τρίτο μήνυμα αφορούσε τον κίνδυνο να λαμβάνονται κρίσιμες αποφάσεις χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ουκρανίας.
Όπως αναφέρει το Kyiv Independent, η ουκρανική αντιπροσωπεία που βρισκόταν στο Μαϊάμι, για επαφές με Αμερικανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, αιφνιδιάστηκε από την ανακοίνωση της συμφωνίας για το ντίζελ.
Στις συνομιλίες εξετάζονταν μια πιθανή ενεργειακή εκεχειρία, οι εγγυήσεις ασφαλείας και η στήριξη της χώρας μετά τον πόλεμο. Η ανακοίνωση της Ουάσιγκτον ενίσχυσε τις υποψίες του Κιέβου ότι οι επαφές με τη Μόσχα εξελίσσονταν παράλληλα, χωρίς επαρκή ενημέρωση της ουκρανικής πλευράς.
Πανηγυρίζει η Ρωσία
Το Σάββατο, ο Τραμπ ανέβασε περαιτέρω τους τόνους. Κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι δεν δέχεται να συμβιβαστεί και, ζητώντας «νέο πρόεδρο» για την Ουκρανία, έθεσε ευθέως ζήτημα αλλαγής της ηγεσίας της.
Ο Κίριλ Ντμίτριεφ, απεσταλμένος του Πούτιν, έσπευσε να χαιρετίσει τη δήλωση. Την παρουσίασε ως ένδειξη υποστήριξης προς μια διαφορετική ουκρανική ηγεσία.
Η συνέχεια δεν εξαρτάται μόνο από το αν το Κίεβο θα επιμείνει στις επιθέσεις κατά των ρωσικών διυλιστηρίων. Το ζητούμενο για την Ουκρανία είναι να εξασφαλίσει δεσμεύσεις ασφαλείας και αμοιβαίες παραχωρήσεις, διατηρώντας ταυτόχρονα την αμερικανική υποστήριξη.
