Ο σκιώδης υπουργός Οικονομικών του Αλέξη Τσίπρα έγραφε πριν από χρόνια για τις προκλήσεις που θα αντιμετώπιζε για πολλά έτη η χώρα εξαιτίας της κρίσης.
Ο αναπληρωτής του, κ. Γ. Παππάς, άνοιξε τις θυρίδες με τα χρυσαφικά και φαίνεται πως αποσύρθηκε. Τώρα, ο σκιώδης υπουργός Οικονομικών του κ. Τσίπρα, ο καθηγητής κ. Φραγκίσκος Κουτεντάκης, καλείται να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά.
Από το πρωθυπουργικό γραφείο στο Γραφείο Προϋπολογισμού
Εχει κι αυτός το παρελθόν του. Ξεκίνησε από επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του πρωθυπουργού (του Τσίπρα), έλαβε μέρος στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα (με τα γνωστά αποτελέσματα), διορίστηκε από τον κ. Τσακαλώτο, τον Οκτώβριο του 2015, γενικός γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής και τελικά κατέληξε επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής (Μάρτιος 2018), όπου παρέμεινε μέχρι το 2023. Εκτοτε έχει διανύσει μεγάλη απόσταση, περνώντας κι αυτός από τις αυταπάτες στην πραγματικότητα και επιστρέφοντας στις καινούργιες ασκήσεις ψεύδους του κ. Τσίπρα.
Ο κ. Κουτεντάκης υπήρξε μεταξύ των 220 πανεπιστημιακών που πριν από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 υπέγραψε κείμενο στήριξης του ΣΥΡΙΖΑ. Με το κείμενο εκείνο, οι συγκεκριμένοι πανεπιστημιακοί καλούσαν «κάθε αριστερό, κάθε αγωνιστή, κάθε δημοκράτη να δώσει κάθε δυνατή συνδρομή στην εκλογική προσπάθεια μέσα από τις γραμμές του ΣΥΡΙΖΑ»!
Προηγουμένως αρθρογραφούσε στην «Αυγή», κατακεραυνώνοντας τους πολιτικούς αντιπάλους του ΣΥΡΙΖΑ και υποστηρίζοντας ότι ο δανεισμός της χώρας «συνοδεύτηκε από ένα πρόγραμμα οικονομικής πολιτικής που μάλλον θα διδάσκεται στα οικονομικά εγχειρίδια του μέλλοντος ως παράδειγμα προς αποφυγή» (22 Μαρτίου 2015).
Εθνική απελευθέρωση και εξαφάνιση της τρόικας!
Σε άλλο άρθρο του, πάλι στην «Αυγή», υπό τον τίτλο «Και ο διάολος φοβέρα θέλει», στις 15 Φεβρουαρίου 2015, έγραφε: «Η πρώτη κυβέρνηση του ελληνικού κράτους με κορμό την Αριστερά άνοιξε αντικειμενικά μια νέα πολιτική σελίδα. Σε αυτές τις πρώτες μέρες επικρατεί μια ατμόσφαιρα εθνικής απελευθέρωσης, ο λαός έγινε ξαφνικά κυρίαρχος.
»Αυτός ο ενθουσιασμός δεν πρέπει να υποτιμηθεί καθώς αποτελεί ένα πολιτικό κεφάλαιο ανυπολόγιστης αξίας. Από την άλλη μεριά, δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένος, καθώς εξαρτάται από τον βαθμό που η κυβέρνηση θα παραμείνει συνεπής στις εξαγγελίες της.
»Πάντως, η συμμετοχή στις πρωτοφανείς συγκεντρώσεις δείχνει πως ο ελληνικός λαός είναι έτοιμος να υπερασπιστεί τις επιλογές που έκανε με την ψήφο του».
Στο ίδιο άρθρο, μας εξηγούσε ότι… εξαφανίστηκε η λέξη τρόικα και υποστήριζε πως «κανείς πλέον δεν απαιτεί σοβαρά την εφαρμογή των δημοσιονομικών στόχων του μνημονίου»! Εγραφε, επίσης, ότι «το βάρος του χρέους δεν έχει να κάνει τόσο με την ονομαστική του αξία όσο με τη λιτότητα που το συνοδεύει. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι παρά τον ισχυρό συμβολισμό του, το κούρεμα του χρέους δεν θα προσφέρει καμία βελτίωση στα δημοσιονομικά μεγέθη της επόμενης πενταετίας.
»Αυτό γιατί το σύνολο σχεδόν του χρέους στον επίσημο τομέα θα αρχίσουμε να το αποπληρώνουμε μετά το 2020»!
«Να προσέχεις ποιους ψηφίζεις και ποιους δανείζεις»!
Διότι, όπως έγραφε την 1η Οκτωβρίου 2014, σε άρθρο του υπό τον τίτλο «Να προσέχεις ποιους ψηφίζεις και ποιους δανείζεις», ο κ. Κουτεντάκης έλεγε πως ο ελληνικός λαός που ψήφισε αυτό το «διεφθαρμένο και ανίκανο πολιτικό προσωπικό, φέρει ακέραια την ευθύνη της ψήφου του.
»Αφού λοιπόν επέλεξε δημοκρατικά τέτοιους πολιτικούς εκπροσώπους που κατάφεραν να χρεοκοπήσουν τη χώρα, δεν δικαιούται να διαμαρτύρεται για τις συνέπειες των επιλογών του. Θα πρέπει να τις υποστεί με αυστηρότητα ώστε να πάρει το μάθημα και από εδώ και πέρα να προσέχει τι ψηφίζει». Και μετά, έστρεφε τα βέλη του προς τους Ευρωπαίους:
«Οπως ακριβώς ο ελληνικός λαός πλήρωσε και εξακολουθεί να πληρώνει πανάκριβα τις πολιτικές του επιλογές, έτσι και οι Ευρωπαίοι θα πληρώσουν τις δικές τους. Ας τους γίνει ένα μάθημα ότι δεν πρέπει να δανείζουν και να στηρίζουν τόσο απλόχερα ένα “διεφθαρμένο και ανίκανο πολιτικό προσωπικό” γιατί κινδυνεύουν να χάσουν τα λεφτά τους».
Ηταν τότε που υποστήριζε πως ο ΕΝΦΙΑ έπρεπε να πάει «στο καλάθι των αχρήστων και στο πλούσιο ιστορικό αρχείο της εθνικής φορολογικής αθλιότητας». Ουδέποτε συνέβη, αντίθετα ο κ. Κουτεντάκης έλεγε ότι «ο ΣΥΡΙΖΑ, σύμφωνα με το πρόγραμμά του, όχι μόνο δεν προτίθεται να καταργήσει τους φόρους ακίνητης περιουσίας, αλλά σκοπεύει να τους γενικεύσει σε κάθε είδους περιουσιακό στοιχείο με τη δημιουργία του περιουσιολογίου». Το οποίο σχεδόν πέντε χρόνια στην εξουσία ο Τσίπρας δεν έφτιαξε ποτέ.
Η… αριστερή λιτότητα!
Νωρίτερα, στις 2 Ιουλίου 2013, πάλι με άρθρο του στην «Αυγή», μας είχε εξηγήσει τι εννοεί με τον όρο «αριστερή λιτότητα». Κατά τη γνώμη του, η κυβέρνηση της Αριστεράς μπορούσε να κάνει έναν «ιστορικό συμβιβασμό», αποδεχόμενη την αναγκαιότητα της δημοσιονομικής σταθεροποίησης. Ταυτόχρονα, θα προχωρούσε στην καταγγελία του μνημονίου ως μέσο επίτευξης αυτής της σταθεροποίησης και θα κατέθετε ένα εναλλακτικό δημοσιονομικό πρόγραμμα που θα επετύγχανε παρόμοια λογιστικά αποτελέσματα με άλλα μέσα. Απ’ όλα αυτά τα περισπούδαστα, μόνο η «αριστερή λιτότητα» έμεινε…
Βέβαια, τον Δεκέμβριο του 2016, σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ, είπε:
«Ουσιαστικά εντός του 2016 εφαρμόστηκαν περισσότερα δημοσιονομικά μέτρα απ’ όσα ήταν απαραίτητα για την επίτευξη των στόχων. Μία έντιμη κυβέρνηση οφείλει να επιστρέψει τη διαφορά στο κοινωνικό σύνολο, παραμένοντας όμως εντός των στόχων που έχει δεσμευτεί στα πλαίσια του προγράμματος. Αλλά διατυπώνεται μία κριτική σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση έπρεπε να περιμένει την επιβεβαίωση του αποτελέσματος του 2016 από τη Eurostat (Απρίλιος 2017) πριν αποφασίσει να καταβάλει το εφάπαξ βοήθημα στους χαμηλοσυνταξιούχους. Πρόκειται για παρανόηση καθώς η δαπάνη πρέπει να ολοκληρωθεί εντός του 2016 ή δεν θα γίνει καθόλου».
Αρα δεν ήταν 13η σύνταξη, αλλά εφάπαξ βοήθημα! Είχε αρχίσει να αλλάζει ρότα…
Τα πλεονάσματα, το χρέος, η δημοσιονομική σταθερότητα
Μάλιστα, στις 13 Μαΐου 2018, μιλώντας στο ΑΠΕ, είχε πει πως «τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα είναι μια αναγκαιότητα που υπαγορεύεται από τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους. Συνεπώς δεν υπάρχουν μεγάλα περιθώρια μείωσής τους».
Ετσι, στις 31 Μαΐου 2018, ως επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής, από το βήμα του Διεθνούς Συνεδρίου του Οικονομικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος, δήλωνε πως «απόλυτη θα πρέπει να είναι από εδώ και στο εξής η δέσμευση του πολιτικού συστήματος για πλήρη δημοσιονομική υπευθυνότητα, διαφάνεια και λογοδοσία».
Προσθέτοντας ότι παρά την ολοκλήρωση του προγράμματος «δεν σημαίνει ότι έχουν λυθεί όλα τα προβλήματα, δεν σημαίνει ότι η ελληνική κοινωνία μπορεί να χαλαρώσει και να απολαύσει τους καρπούς αυτής της προσπάθειας. Υπάρχουν ζητήματα που μένουν ανοικτά και πολλές προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας».
Οπως αποδείχθηκε, οι προκλήσεις δεν ήταν μόνο δημοσιονομικές, αλλά και επιδημιολογικές, και πολεμικές, και γεωπολιτικές. Ο ίδιος, στις 7 Μαΐου 2018, στην τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου, έκανε αναφορά στην εξασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας και στη διασφάλιση υψηλών και σταθερών πρωτογενών πλεονασμάτων, παράλληλα με την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και των επενδύσεων.
Διαφωνία με Χουλιαράκη
Αλλωστε, στις 18 Οκτωβρίου 2018, διαφώνησε με τον τότε αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών, κ. Χουλιαράκη, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει «λάθος» την έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού, που σχετικά με το προσχέδιο του προϋπολογισμού έδινε δύο σενάρια.
Σε ανακοίνωσή του, μάλιστα, ανέφερε: «Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή έχει τη θεσμική υποχρέωση να εκφράζει ανεξάρτητη γνώμη για τη δημοσιονομική πολιτική και τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Με τη γνώμη αυτή μπορεί ελεύθερα να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει κανείς. Ομως ο ισχυρισμός ότι το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή “κάνει λάθος” προϋποθέτει σοβαρή τεκμηρίωση που δεν ακούστηκε στη χθεσινή συζήτηση. Συγκεκριμένα, το προσχέδιο προϋπολογισμού 2019 αναφέρει ρητά: 1. Στον τίτλο του πίνακα 2.1 (σελ. 18) το “Σενάριο βάσης” και 2. Στον τίτλο του πίνακα 2.8 (σελ. 37) το “Σενάριο με ενσωματωμένες τις προτιθέμενες δημοσιονομικές παρεμβάσεις”. Πρόκειται δηλαδή για δύο σενάρια που παράγουν διαφορετικά δημοσιονομικά αποτελέσματα. Αυτή είναι άλλωστε η δομή παρουσίασης τόσο των Μεσοπρόθεσμων Προγραμμάτων Δημοσιονομικής Στρατηγικής όσο και των Προσχεδίων προϋπολογισμών που καταθέτουν τα κράτη-μέλη στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού εξαμήνου, σύμφωνα με το αναθεωρημένο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης».
Aρα, είχε πλέον παραδεχθεί ότι τα προσχέδια των προϋπολογισμών κατατίθενται στην Επιτροπή.
«Θα πάρει καιρό. Σίγουρα θα είμαστε για καιρό κάτω»
Στην ίδια γραμμή είχε βρεθεί και στις 7 Μαρτίου 2019, μιλώντας σε επιτροπή της Βουλής. Oπως είχε πει, «τα προαπαιτούμενα πρέπει να ολοκληρωθούν», διότι «μπορεί να βλέπουμε βελτίωση σε μεγέθη, αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα πηγαίνει καλά. Θα περάσουν χρόνια μέχρι να αποκατασταθεί σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο η ευημερία, το συνολικό εισόδημα που παράγει αυτή η χώρα. Θα ήθελα να μετριάσω τις υπερβολικές αισιοδοξίες και προσδοκίες που ακούγονται. Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις ούτε η χώρα μπορεί σε ένα, δύο χρόνια να αποκαταστήσει τη ζημιά που υπέστη σε οκτώ, εννέα χρόνια. Θα πάρει καιρό. Το κριτήριο είναι να δούμε αν κινούμαστε στη σωστή κατεύθυνση και δευτερευόντως αν είμαστε κάτω από το επίπεδο που ήμασταν πριν από 10 χρόνια.
»Σίγουρα θα είμαστε για καιρό κάτω. Eχουμε βαριές κληρονομιές που είναι ένα τεράστιο δημόσιο χρέος, ένα τεράστιο στοκ μη εξυπηρετούμενων δανείων, ένα τεράστιο στοκ ληξιπρόθεσμων οφειλών των ιδιωτών προς το Δημόσιο και, το σημαντικότερο, ένα μειωμένο κεφαλαιακό απόθεμα. Δηλαδή, έχει μειωθεί δραματικά το απόθεμα κεφαλαίου που έχει αυτή η χώρα για να παράγει, και επίσης έχει ένα εργατικό δυναμικό που έχει συρρικνωθεί, και ποσοτικά λόγω της μετανάστευσης και ποιοτικά γιατί η μετανάστευση δεν έχει γίνει στον μέσο όρο, έχει γίνει στα πιο εξειδικευμένα κομμάτια του δυναμικού. Το θέμα είναι αν η διαχείριση των προβλημάτων γίνεται με τρόπο που τα οδηγεί στη σωστή κατεύθυνση ή ανάποδα».
Οσο για το αν μία δημοσιονομική πολιτική πρέπει να στηρίζει περισσότερο τις μικρές ή τις μεγάλες επιχειρήσεις, είχε απαντήσει: «Αυτό είναι σύνθετο ερώτημα και δεν υπάρχει προφανής απάντηση. Είναι ζητήματα διανομής της ελάφρυνσης αλλά και ποιες δραστηριότητες θέλει κανείς να ενισχύσει. Το πλαίσιο, δηλαδή, έχει πολλά ερωτηματικά».
Οχι σε πολιτική αστάθεια
Και στην έκθεσή του για το δεύτερο τρίμηνο του 2022 (22/9/2022), ο κ. Κουτεντάκης είχε ταχθεί υπέρ της αύξησης των μισθών, ως αναπλήρωση της απώλειας εισοδήματος που προκαλεί ο υψηλός πληθωρισμός, «αλλά αυτές θα πρέπει να είναι συνετές και όχι γενικευμένες, αφού σε αυτή την περίπτωση θα πυροδοτήσουν ένα σπιράλ νέας ανόδου των τιμών».
Αναφερόταν και στα προβλήματα που υπάρχουν σήμερα, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, αλλά και στην αύξηση του πολιτικού ρίσκου «που συνδέεται με τις πιθανές δυσκολίες σχηματισμού κυβέρνησης στις ερχόμενες εκλογές. Μια ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια θα εντείνει την αβεβαιότητα σχετικά με την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής και πιθανότατα θα αποθαρρύνει την επίδειξη δημοσιονομικής υπευθυνότητας από κάθε πλευρά.
»Είναι, συνεπώς, απαραίτητο να επιτευχθεί ένα ελάχιστος βαθμός συναίνεσης στους βασικούς άξονες της δημοσιονομικής πολιτικής ώστε να μην εγείρονται αμφιβολίες για τη διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας κατά την προεκλογική και μετεκλογική περίοδο».
Οπότε καλό θα ήταν να τα θυμίσει αυτά στον κ. Τσίπρα, που τώρα λέει πως ο Μητσοτάκης κυβέρνησε περίπου σε χαλαρό περιβάλλον, εκτός μνημονίων και με το χρήμα να ρέει άφθονο! Και μια ενημέρωση στη Θεώνη δεν θα έβλαπτε…
