Οι εξαγωγές πετρελαίου των αραβικών παραγωγών επέστρεψαν πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα, παρά τη μεγάλη πτώση των ροών μέσω των Στενών.
Αγωγοί, μεταφορτώσεις στη θάλασσα και λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας διαμορφώνουν νέα ενεργειακή γεωγραφία στη Μέση Ανατολή.
Παρά τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και τη μεγάλη μείωση των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ, οι πετρελαϊκές εξαγωγές του Κόλπου έχουν επιστρέψει πάνω από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο, καθώς οι παραγωγοί στρέφονται με ταχύτητα σε εναλλακτικές διαδρομές.
Σύμφωνα με τους Financial Times, που επικαλούνται στοιχεία της Kpler, οι εξαγωγές από τους παραγωγούς του Κόλπου, εξαιρουμένου του Ιράν, έφθασαν την εβδομάδα έως τις 18 Οκτωβρίου τα 24,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 23,3 εκατ. πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η ανάκαμψη καταγράφεται ενώ οι ίδιες οι ροές μέσω του Ορμούζ παραμένουν περισσότερο από ένα τρίτο χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα. Το κενό καλύπτεται με αγωγούς που παρακάμπτουν τα Στενά, μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο και αυξημένες εξαγωγές από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας.
Κεντρικό ρόλο έχει αποκτήσει το σαουδαραβικό Yanbu, στη δυτική ακτή της χώρας. Μέσω του αγωγού East-West, η Σαουδική Αραβία μεταφέρει αργό από τις ανατολικές πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές απευθείας προς την Ερυθρά Θάλασσα, περιορίζοντας την ανάγκη διέλευσης από το Ορμούζ.
Το Ορμούζ παραμένει κρίσιμο, αλλά όχι μοναδικό
Η εξέλιξη αποτυπώνει μια βαθύτερη μεταβολή. Οι χώρες του Κόλπου δεν αντιμετωπίζουν πλέον τις εναλλακτικές οδούς ως προσωρινό σχέδιο έκτακτης ανάγκης, αλλά ως βασικό στοιχείο ενεργειακής ασφάλειας.
Οι Financial Times σημειώνουν ότι η UK Maritime Trade Operations έχει καταγράψει 28 επιθέσεις κατά πλοίων μέσα στον Οκτώβριο, έναντι 18 τον Σεπτέμβριο. Παρ' όλα αυτά, οι συνολικές εξαγωγές όχι μόνο δεν κατέρρευσαν, αλλά ανέκαμψαν.
Αυτό περιορίζει ως έναν βαθμό τη δυνατότητα της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί την απειλή κατά του Ορμούζ ως απόλυτο μοχλό πίεσης προς την παγκόσμια οικονομία. Τα Στενά παραμένουν κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία, όμως η εξάρτηση των γειτονικών παραγωγών από αυτή τη μοναδική δίοδο μειώνεται.
Ο πόλεμος αλλάζει τις ενεργειακές διαδρομές
Η μεταβολή δεν σημαίνει αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης. Το Brent κινείται πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές εξακολουθούν να τιμολογούν τις επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα, τον κίνδυνο νέας σύγκρουσης με το Ιράν και τις δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές.
Η ουσία όμως βρίσκεται αλλού. Ο πόλεμος επιταχύνει μια στρατηγική αναδιάταξη που είχε αρχίσει πριν από την κρίση. Η Σαουδική Αραβία και οι άλλοι παραγωγοί επενδύουν περισσότερο σε αγωγούς, τερματικούς σταθμούς εκτός Περσικού Κόλπου και εναλλακτικά δίκτυα μεταφοράς.
Η Μέση Ανατολή προσαρμόζεται πλέον σε ένα περιβάλλον όπου η ασφαλής διέλευση από το Ορμούζ δεν θεωρείται δεδομένη. Και όσο αυτή η προσαρμογή προχωρά, τόσο αλλάζει η γεωπολιτική αξία του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος στον κόσμο.
