Από τα Ίμια μέχρι την κρίση των μνημονίων, οι μεγαλύτερες και πιο επικίνδυνες κρίσεις με την Τουρκία συνέβησαν σε περιόδους κυβερνητικής αστάθειας στην Ελλάδα.
Το γεγονός ότι τον τελευταίο καιρό έχουν ανέβει οι τόνοι από τη γείτονα, αποτελεί οπωσδήποτε απάντηση στις ελληνικές νόμιμες ενέργειες, αλλά όλα δείχνουν πως στους σχεδιασμούς της η Αγκυρα λαμβάνει υπόψη και τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα εν όψει των προσεχών εκλογών.
Το παρελθόν επιβεβαιώνει πως το μόνο που πρέπει να αποφύγουμε είναι μια περίοδος αστάθειας, με επαναλαμβανόμενες εκλογές ή ασταθείς κυβερνήσεις συνεργασίας ή –το χειρότερο– μειοψηφίας.
Το παρόν επιβεβαιώνει το ακριβώς αντίθετο: Μια αυτοδύναμη κυβέρνηση αντιμετώπισε θέματα όπως η εργαλειοποίηση των μεταναστών το 2020, ο αποκλεισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα SAFE, λόγω του casus belli, η υπογραφή ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο, η επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 μίλια στο Ιόνιο, η ενίσχυση των Ενόπλων μας Δυνάμεων με τις Belharra, τα Rafale, τα αναβαθμισμένα F-16 αλλά και την προμήθεια F-35, η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ και την Αίγυπτο αλλά και με μια σειρά από αραβικές χώρες, η αμυντική συνεργασία με τη Γαλλία, με ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, οι συμφωνίες με τους αμερικανικούς κολοσσούς Exxon και Chevron για έρευνες εξόρυξης υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης και στο Ιόνιο, η συμφωνία ανάμεσα στη γαλλική Meridiam και τον ΑΔΜΗΕ για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου.
Καμιά κυβέρνηση δεν έχει πετύχει τόσο πολλά μέσα σε τόσο λίγο χρόνο. Δεκαετίες περνούσαν για να κάνουμε ένα βήμα μπροστά, δεκάδες διερευνητικές συζητήσεις και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης δεν κατέληγαν πουθενά, οι απειλές και οι προκλήσεις δεν σταμάτησαν ποτέ. Με έξαρση κατά τις περιόδους εσωτερικών προβλημάτων στην Ελλάδα.
Μπορεί κανείς να φανταστεί ότι μια ετερόκλητη κυβέρνηση, όπου ο ένας θα λέει το μακρύ του και ο άλλος το κοντό του, θα πετύχαινε όλα αυτά; Ο Τσίπρας δεν ήταν που ως πρωθυπουργός εξήγγειλε τη συμφωνία για τις εξορύξεις και μετά την ήττα του στις εκλογές την καταψήφισε; Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι συνεχώς στο «ναι μεν αλλά» στα εθνικά θέματα; Δεν έχει κολλήσει η βελόνα τους στην απαίτηση για επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία από την ΕΕ, ενώ γνωρίζει πως ποτέ δεν θα συμφωνήσουν οι ευρωπαϊκές χώρες, καθώς έχουν δανείσει τις τουρκικές τράπεζες και θα βουλιάξουν όλοι μαζί; Για εθνική προδοσία δεν μιλούν κάθε τόσο Βελόπουλος, Νίκη, ακόμη και ο Αντώνης Σαμαράς;
Με τον Ανδρέα στο Ωνάσειο
Η κρίση στα Ιμια δεν έγινε εν κενώ. Για την ακρίβεια, έγινε σε κενό εξουσίας. Εκείνη την περίοδο ο Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλευόταν (από τις 20 Νοεμβρίου 1995) στο Ωνάσειο. Οι δελφίνοι βρίσκονταν σε θέση μάχης. Ουσιαστικά δεν υπήρχε πρωθυπουργός, ούτε κυβέρνηση που θα αντιδρούσε άμεσα.
Ως γνωστόν, στις 25 Δεκεμβρίου 1995, στην ανατολική βραχονησίδα των Ιμίων, προσαράζει το τουρκικό πλοίο Φιγκέν Ακάτ. Ο κυβερνήτης του αρνείται τη βοήθεια ελληνικού ρυμουλκού προβάλλοντας ως επιχείρημα πως τα νησιά Καρντάκ (όπως αποκαλούν οι Τούρκοι τις νήσους Ιμια) ανήκουν στην Τουρκία. Δυο μέρες μετά το τουρκικό ΥΠΕΞ δέχεται τη συνδρομή για την αποκόλληση του πλοίου.
Αλλά στις 29 Δεκεμβρίου, η Αγκυρα εκδίδει ρηματική διακοίνωση σύμφωνα με την οποία οι δύο βραχονησίδες είναι τουρκικό έδαφος. Το ελληνικό υπουργείο των Εξωτερικών απαντά με καθυστέρηση στις… 9 Ιανουαρίου 1996. Χρειάζεται μάλιστα να φτάσουμε στις 16 Ιανουαρίου για να ζητήσει το Εξωτερικών από το Αμυνας αυξημένη επιτήρηση στην περιοχή.
Πότε συνέβη αυτό; Την επομένη (15 Ιανουαρίου 1996) της παραίτησης του Ανδρέα Παπανδρέου από την πρωθυπουργία, με μια επιστολή 265 λέξεων, προς την Κοινοβουλευτική Ομάδα και την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος, όπου ανέφερε πως τα εθνικά θέματα και η πορεία της χώρας δεν επιτρέπουν κενά εξουσίας. Νοσηλευόταν ήδη επί 56 ημέρες.
Η κατάσταση ήταν ήδη έκρυθμη και δεν υπήρχε καμιά αμφιβολία ότι η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη την κατάσταση, επιδίωκε να δημιουργήσει τετελεσμένα στο Αιγαίο. Και όμως, από τις 29 Δεκεμβρίου όταν η Αγκυρα εξέδωσε τη ρηματική διακοίνωση μέχρι την παραίτηση Παπανδρέου, πέρασαν 12 ολόκληρες ημέρες για να δοθεί απάντηση. Και η εντολή για αυξημένη επιτήρηση δόθηκε μια μέρα μετά την παραίτηση.
Η εκλογή πρωθυπουργού έγινε σε δύο γύρους, στις 18 και 19 Ιανουαρίου 1996, με επικράτηση του Κώστα Σημίτη, ο οποίος έγινε πρωθυπουργός, αλλά όχι πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Η εκλογή του στην ηγεσία του κόμματος έγινε μια εβδομάδα μετά τον θάνατο του Ανδρέα (23 Ιουνίου 1996).
Στο μεταξύ, μετά την εκλογή Σημίτη στην πρωθυπουργία, άλλαξε ο υπουργός Εξωτερικών. Ακολούθησαν τα γνωστά γεγονότα με τη σημαία (26, 27 και 28 Ιανουαρίου). Στις 29 Ιανουαρίου τουρκικά πολεμικά πλοία εισέρχονται στα εθνικά χωρικά ύδατα, πλησιάζουν τα Ιμια και δεν απομακρύνονται παρά τις συνεχείς συστάσεις των ελληνικών, ενώ τουρκικό ελικόπτερο παραβιάζει τον ελληνικό εναέριο χώρο.
Τα γεγονότα εξελίχθηκαν με δραματικό τρόπο. Οι Τούρκοι επέμεναν στην απομάκρυνση της σημαίας, τουρκικά ελικόπτερα αποβίβασαν καταδρομείς στη δυτική βραχονησίδα και τελικά φτάσαμε στην οδυνηρή απώλεια των ηρώων Καραθανάση, Βλαχάκου και Γιαλοψού. Βρισκόμασταν πια στην 31η Ιανουαρίου, οπότε τα ξημερώματα πρώτοι φεύγουν οι Τούρκοι από τη δυτική βραχονησίδα και ακολουθούν οι Ελληνες από την ανατολική. Μέχρι το μεσημέρι η κατάσταση θα είναι status quo ante ή, όπως είπαν οι Αμερικανοί, «no ships, no troops, no flags».
Υπάρχει πιο χαρακτηριστική περίπτωση; Υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη πως κάθε αστάθεια στο εσωτερικό της χώρας μας μπορεί να προκαλέσει μεγάλα δεινά; Και όμως! Κάποιοι εγχώριοι πολιτικοί και δημοσιογράφοι παθαίνουν αλλεργία όταν ακούνε κάποιον να αναφέρεται σε ένα ιστορικό γεγονός – θα θυμούνται μάλλον τους βαθμούς τους στο σχολείο! Αν αναφερθείς στα Ιμια, θα απαντήσουν με τον πιο ανιστόρητο και ανελλήνιστο τρόπο «μα τώρα θα πηγαίνουμε τριάντα χρόνια πίσω;»
Οι μετά Ίμια προκλήσεις
Στα χρόνια που ακολούθησαν, διαπιστώνουμε πως η Τουρκία τέτοιες ή παρόμοιες ευκαιρίες αναζητούσε πάντα. Μία από αυτές ήταν η προσφυγή της χώρας σε διεθνή δανεισμό και η επιβολή των μνημονίων.
Ετσι, από το 2012 υλοποιείται στην Τουρκία ειδικό επιχειρησιακό σχέδιο επονομαζόμενο «Barbaros», εντασσόμενο στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής δια της ναυτικής ισχύος. Περιλαμβάνει αποστολές πλοίων σε διάφορα λιμάνια και με σκοπό την επίδειξη της ναυτικής παρουσίας στις περιοχές ενδιαφέροντος της Τουρκίας και την προβολή των δυνατοτήτων του τουρκικού πολεμικού ναυτικού, στη διεξαγωγή επιχειρήσεων μεγάλης διάρκειας και τέλος στην κάλυψη των αναγκών ασφαλείας σε διεθνές επίπεδο.
Επιπρόσθετα, στο πολεμικό στρατηγείο της τουρκικής Διοίκησης Ναυτικών Δυνάμεων στην Αγκυρα έχει συγκροτηθεί και λειτουργεί, ήδη από το 2006, ένα επιτελείο με την κωδική ονομασία «Barbaros», το οποίο συντονίζει τον ομώνυμο επιχειρησιακό σχεδιασμό (βλ. βιβλίο «Απόρρητος Φάκελος Τουρκία-Η Εθνική Στρατηγική της Τουρκίας», Χρ. Μηνάγιας, σελ. 227-229).
Το 2011, όταν η Κύπρος αποφάσισε να προχωρήσει σε έρευνες για υδρογονάνθρακες, η Τουρκία κατέστησε σαφείς τις προθέσεις της. Ηδη μεταξύ του 2010 και του 2012 ετοίμασε τους «χάρτες» που εξαφάνιζαν το Καστελόριζο, τους ίδιους «χάρτες» που παρουσίασε ο τότε υπουργός Αμυνας Ακάρ το 2018 στη Λιβύη, τους ίδιους που χρησιμοποιήθηκαν για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ολοι όσοι παριστάνουν τώρα τους έκπληκτους είναι απλά φυγόμαχοι τυχοδιώκτες.
Εισβολή στην κυπριακή ΑΟΖ
Από το 2011 η Τουρκία στέλνει για έρευνες νοτίως της Κύπρου το Πίρι Ρέις, έχει οργανώσει (Φεβρουάριος 2012) τελετή έναρξης των εργασιών από την Τουρκική Ανώνυμη Εταιρεία Πετρελαίου (ΤΡΑΟ), έχει συνάψει (Ιούνιος 2012) παράνομη «συμφωνία οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας» με το ψευδοκράτος και την επικύρωσε με τον νόμο 6344/2012 και το φθινόπωρο του 2014 οι προκλήσεις κορυφώθηκαν με την αποστολή του Μπαρμπαρός, που πραγματοποίησε έρευνες ανατολικά της Κύπρου. Από κοντά και πολεμικά πλοία που προστάτευαν το ερευνητικό.
«Περιμένουμε η ελληνοκυπριακή πλευρά να πάψει να συμπεριφέρεται ως μοναδικός κύριος των πηγών του νησιού, να σταματήσει τις μονομερείς έρευνες και να υιοθετήσει την αντίληψη περί σύστασης ενός νέου συνεταιρισμού», είχε πει ο Ερντογάν. Και όλοι αυτοί που σήμερα παριστάνουν τους ανήσυχους, περιορίστηκαν απλά να εκδώσουν μια ανακοίνωση.
Αναρίθμητες υπήρξαν οι παραβιάσεις και το 2010, 2011 και 2012. Μάλιστα, τον Ιούλιο του 2012, η Αγκυρα είχε στείλει τη φρεγάτα GOKOVA στα Δαρδανέλια μέσω… Κυκλάδων, αφού προηγουμένως κινήθηκε μεταξύ Κάσου και Κρήτης! Μέχρι να βγει το 2012, οι παραβιάσεις και οι «κρουαζιέρες» ξεπέρασαν κάθε όριο! Κανονικό καθημερινό μπαράζ! Παρ’ όλα αυτά, τον Μάιο του 2012 η Κομισιόν και η Τουρκία ξεκίνησαν την εφαρμογή της… θετικής ατζέντας για την Τουρκία!
Οι διπλές εκλογές του 2012
Σημειώστε ότι η μεγαλύτερη έξαρση παρουσιάστηκε τον καιρό που κάναμε τις δύο εκλογές του 2012, αλλά και στη διάρκεια της προηγούμενης μεταβατικής κυβέρνησης Παπαδήμου. Και αυτό αποδεικνύει πως όταν υπάρχει πολιτική αστάθεια, οι κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται.
Οι προκλήσεις συνεχίστηκαν και το 2013 και το 2014. Οχι τυχαία! Η χώρα προσπαθούσε να ορθοποδήσει, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, με επικεφαλής τον Αλέξη Τσίπρα, πραγματοποιούσε έφοδο προς την εξουσία, υποσχόμενος τα πάντα στους πάντες. Η επόμενη πολιτική αστάθεια ήταν ορατή.
Σ’ αυτές τις προκλήσεις θα αναφερθούμε στην επόμενη συνέχεια της έρευνάς μας, που σκοπό έχει να καταγράψει τα πραγματικά γεγονότα και τον τρόπο αντίδρασης των ελληνικών κυβερνήσεων. Για να γίνει επιτέλους αντιληπτό πως δεν είναι δυνατόν να γίνονται όλοι τουρκοφάγοι μόλις εγκαταλείψουν την εξουσία…
