Μια υπογραφή στη Θεσσαλονίκη έρχεται να προσθέσει δύο ακόμη χώρες στον ενεργειακό χάρτη που χαράσσεται με αφετηρία την Ελλάδα.
Την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο του συνεδρίου του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, ο Κάθετος Διάδρομος κάνει το επόμενο βήμα προς τα Δυτικά Βαλκάνια, με Σερβία και Βόρεια Μακεδονία να μπαίνουν στο δίκτυο που φιλοδοξεί να μεταφέρει φυσικό αέριο από τις ελληνικές ακτές βαθύτερα στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα.
Πίσω από το νέο μνημόνιο συνεργασίας βρίσκεται ένα σχέδιο που ωριμάζει εδώ και χρόνια και απέκτησε μεγαλύτερη ταχύτητα μετά την ενεργειακή κρίση και την προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο. Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουγγαρία, Σλοβακία και Ουκρανία μπήκαν σταδιακά στην ίδια ενεργειακή αλυσίδα. Τώρα ο χάρτης ανοίγει δυτικότερα.
Το ελληνικό LNG προς τα Βαλκάνια
Το LNG που φτάνει με πλοία στη Ρεβυθούσα και στην Αλεξανδρούπολη, πλέον, μπορεί μέσω του ελληνικού συστήματος και των διασυνδέσεων να κινηθεί προς τη Βουλγαρία και από εκεί βορειότερα.
Με την προσθήκη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας δημιουργούνται περισσότερες διαδρομές και δυνητικοί πελάτες. Κάθε νέα αγορά αυξάνει ταυτόχρονα το ενδιαφέρον για τις ελληνικές υποδομές.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού το project παρακολουθείται εδώ και καιρό. Η Ουάσιγκτον αναζητεί σταθερές πύλες για την είσοδο αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά και η Ελλάδα έχει βρεθεί ψηλά σε αυτόν τον σχεδιασμό.
Ο πρώην Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών για τους ενεργειακούς πόρους, Τζέφρι Πάιατ, είχε χρησιμοποιήσει μάλιστα μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική έκφραση, λέγοντας πως οι ΗΠΑ είναι «all in» στο ελληνικό όραμα για τον Κάθετο Διάδρομο.
Η εμπιστοσύνη των ΗΠΑ στο έργο
Η αμερικανική στήριξη συναντά πλέον και τις εμπορικές συμφωνίες. Εδώ μπαίνει δυναμικά στην εικόνα η AKTOR. Η Atlantic SEE LNG Trade, το κοινό εταιρικό σχήμα της AKTOR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, έχει προχωρήσει σε μακροχρόνια συμφωνία με την αμερικανική Venture Global.
Με βάση τη διευρυμένη συμφωνία, προβλέπεται από το 2030 η προμήθεια τουλάχιστον 1 εκατ. τόνων LNG ετησίως για χρονικό ορίζοντα 20 ετών. Οι ποσότητες αυτές αποκτούν μεγαλύτερη αξία όταν βρίσκουν αγορές πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να εξασφαλίσει ο Κάθετος Διάδρομος: να συνδέσει τις εισαγωγές LNG με μια μεγάλη ζώνη κατανάλωσης που ξεκινά από τα Βαλκάνια και μπορεί να φτάσει έως την Ουκρανία.
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου έχει επενδύσει προσωπικά στη συγκεκριμένη στρατηγική. Ο επικεφαλής της AKTOR έχει χαρακτηρίσει τον Κάθετο Διάδρομο «εθνική προσπάθεια», επιμένοντας στην ανάγκη δημιουργίας μακροχρόνιων συμβολαίων και σταθερών ενεργειακών ροών. Σε δημόσιες παρεμβάσεις του έχει συνδέσει το project με μια μεγαλύτερη ευκαιρία για την ελληνική οικονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας.
Οι υποδομές και η νέα αγορά
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται τώρα στις υποδομές. Ο IGB μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, το FSRU Αλεξανδρούπολης, η Ρεβυθούσα και τα εθνικά δίκτυα αποτελούν τους κρίκους της αλυσίδας. Στη Βουλγαρία προχωρούν παράλληλα επενδύσεις για μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα, ενώ οι διαχειριστές των χωρών που συμμετέχουν αναζητούν τρόπους ώστε το αέριο να περνά από σύνορο σε σύνορο με ανταγωνιστικό κόστος. Η Σερβία προσθέτει μια μεγάλη βαλκανική αγορά. Η Βόρεια Μακεδονία προσφέρει έναν ακόμη δρόμο προς τα βόρεια.
Για την Αθήνα κάθε επέκταση του δικτύου μεταφράζεται σε περισσότερη κίνηση μέσω ελληνικών υποδομών, μεγαλύτερο εμπορικό ενδιαφέρον και ισχυρότερο διαπραγματευτικό αποτύπωμα στην περιοχή. Και κάπως έτσι μια ενεργειακή ιστορία που ξεκίνησε με αγωγούς και τερματικούς σταθμούς περνά στη φάση των μεγάλων συμβολαίων και των διεθνών συμμαχιών.
Την Παρασκευή στη Θεσσαλονίκη προστίθενται δύο ακόμη κομμάτια σε αυτό το παζλ. Αν οι ποσότητες αμερικανικού LNG ακολουθήσουν τελικά τη διαδρομή που σχεδιάζεται, τα πλοία θα ξεφορτώνουν στην Ελλάδα και το αέριο θα συνεχίζει προς τα Βαλκάνια και την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.
Μαζί του θα ταξιδεύει και κάτι πολύτιμο για την Αθήνα: ένας πολύ ισχυρότερος ρόλος στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.
