Η σύγκρουση Νέας Δημοκρατίας - ΠΑΣΟΚ για το ακίνητο της οικογένειας Ανδρουλάκη φέρνει στο προσκήνιο σοβαρά πολιτικά και ηθικά ερωτήματα για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ.
Η νέα πολιτική σύγκρουση ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ γύρω από την υπόθεση του ακινήτου της οικογένειας Ανδρουλάκη στο Ηράκλειο δεν είναι απλώς ακόμη μία κομματική αντιπαράθεση υψηλών τόνων. Είναι μια υπόθεση που χτυπά στον πυρήνα της πολιτικής εικόνας που προσπαθεί να καλλιεργήσει εδώ και χρόνια ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης: εκείνης του «άφθαρτου», του «ηθικού» και του πολιτικού που δήθεν στέκεται υπεράνω του παλιού συστήματος. Μόνο που η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη και πολιτικά άβολη για τη Χαριλάου Τρικούπη. Διότι όταν ένας πολιτικός που επενδύει καθημερινά στη ρητορική περί διαφάνειας, λογοδοσίας και ηθικής τάξης εμφανίζεται να έχει οικογενειακό ακίνητο που απέφερε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ από το ελληνικό Δημόσιο μέσα στην πιο δύσκολη μνημονιακή περίοδο, τότε το πολιτικό αφήγημα αρχίζει να τρίζει επικίνδυνα.
Η υπόθεση πήρε εκρηκτικές διαστάσεις μετά τις δημόσιες παρεμβάσεις του Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος έβαλε στο κάδρο όχι τη νομιμότητα της διαδικασίας αλλά το πολιτικό και ηθικό της αποτύπωμα. Το κυβερνητικό στρατόπεδο ουσιαστικά επιχειρεί να αποδομήσει το ηθικό πλεονέκτημα που επιχειρεί να εμφανίσει το ΠΑΣΟΚ, υπενθυμίζοντας ότι την περίοδο που η ελληνική κοινωνία βυθιζόταν στην κρίση, υπήρχαν πολιτικά πρόσωπα που διατηρούσαν προνομιακές οικονομικές σχέσεις με το Δημόσιο. Από την άλλη πλευρά, η Χαριλάου Τρικούπη καταγγέλλει «λάσπη» και «συκοφαντία», επιχειρώντας να μετατρέψει μια πολιτικά δύσκολη υπόθεση σε αφήγημα δήθεν στοχοποίησης του Νίκου Ανδρουλάκη.
Η «ηθική υπεροχή» που κατέρρευσε σε μια ανάρτηση
Το πρόβλημα όμως για το ΠΑΣΟΚ είναι ότι αυτή τη φορά η συζήτηση δεν περιορίζεται σε γενικές πολιτικές καταγγελίες ή σε μια τυπική κομματική αντιπαράθεση. Αγγίζει το πεδίο της πολιτικής αξιοπιστίας. Και όταν ένας αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης εμφανίζεται καθημερινά ως τιμητής της ηθικής και της διαφάνειας, τότε είναι αναπόφευκτο να δεχθεί σκληρό έλεγχο και για τις δικές του υποθέσεις.
Η ανάρτηση του Άδωνι Γεωργιάδη λειτούργησε σαν σπίθα σε ξερό πολιτικό τοπίο. Μέσα σε λίγες ώρες, το αφήγημα του «ηθικά άμεμπτου» ΠΑΣΟΚ άρχισε να δέχεται σοβαρές ρωγμές. Και αυτό γιατί η υπόθεση δεν αφορά κάποιο μακρινό συγγενικό πρόσωπο ή μια αόριστη επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά ένα ακίνητο που συνδέεται άμεσα με την οικογένεια του ίδιου του προέδρου του ΠΑΣΟΚ και με πολυετή οικονομική σχέση με το ελληνικό Δημόσιο.
Το ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι όλα έγιναν νόμιμα, μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών και χωρίς καμία παρατυπία. Μόνο που η πολιτική συζήτηση δεν εξαντλείται πάντα στη νομιμότητα. Υπάρχει και το πεδίο της πολιτικής ηθικής — ακριβώς εκεί όπου ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε να οικοδομήσει το πολιτικό του προφίλ.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία της υπόθεσης. Το κόμμα που εδώ και μήνες μιλά για «διαφάνεια», «κάθαρση» και «σύγκρουση με τα συμφέροντα», βρίσκεται ξαφνικά απολογούμενο για μια υπόθεση που δημιουργεί τουλάχιστον αμήχανα πολιτικά ερωτήματα. Όχι απαραίτητα ποινικά. Πολιτικά όμως απολύτως υπαρκτά.
Το ΠΑΣΟΚ εγκλωβισμένο στη ρητορική του
Η Χαριλάου Τρικούπη προσπάθησε να απαντήσει με τη γνωστή συνταγή της «πολιτικής δίωξης». Ανακοινώσεις περί λάσπης, επιθέσεις κατά της κυβέρνησης και επίκληση της Δικαιοσύνης. Ωστόσο η αμυντική στάση του κόμματος πρόδωσε και τον βαθμό της πολιτικής πίεσης.
Γιατί η ουσία είναι ότι το ΠΑΣΟΚ έχει επενδύσει σχεδόν αποκλειστικά στην ηθικολογική αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση. Καθημερινά καταγγέλλει «διαπλοκή», «παρακμή» και «σκοτεινά συμφέροντα». Όταν όμως ανοίγει η συζήτηση για δικές του υποθέσεις, ξαφνικά όλα βαφτίζονται «συκοφαντία».
Η εικόνα αυτή δημιουργεί μια προφανή πολιτική αντίφαση. Διότι δεν μπορείς να εμφανίζεσαι ως απόλυτος τιμητής των πάντων και την ίδια στιγμή να απαιτείς πολιτική ασυλία όταν η δημόσια συζήτηση αγγίζει δικές σου υποθέσεις. Ειδικά όταν πρόκειται για οικονομικές σχέσεις με το Δημόσιο σε μια περίοδο όπου η κοινωνία δοκιμαζόταν σκληρά.
Ο Ανδρουλάκης και το πρόβλημα της πολιτικής αυθεντικότητας
Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε τα τελευταία χρόνια να εμφανιστεί ως ένας πολιτικός διαφορετικός από το «παλιό σύστημα». Ένας τεχνοκρατικός, χαμηλών τόνων αρχηγός, χωρίς βαρίδια και εξαρτήσεις. Όμως η συγκεκριμένη υπόθεση τραυματίζει ακριβώς αυτή την εικόνα.
Και αυτό γιατί υπενθυμίζει κάτι που το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί εδώ και χρόνια να ξεχάσει: ότι υπήρξε βασικός πυλώνας του παλιού πολιτικού συστήματος που κυβέρνησε τη χώρα τις δεκαετίες της ευημερίας, των πελατειακών σχέσεων και της κρατικής εξάρτησης. Η προσπάθεια να εμφανιστεί σήμερα ως δήθεν «νέα δύναμη κάθαρσης» μοιάζει ολοένα και πιο δύσκολη.
Η δε επιλογή του ΠΑΣΟΚ να μετατρέψει κάθε πολιτική κριτική σε αφήγημα «στοχοποίησης» δείχνει και κάτι ακόμη: πολιτική νευρικότητα. Διότι αν η υπόθεση ήταν τόσο πολιτικά αδιάφορη όσο επιχειρούν να παρουσιάσουν, δύσκολα θα προκαλούσε τόσο έντονες αντιδράσεις και τόσο επιθετική επικοινωνιακή άμυνα.
Η μάχη της αξιοπιστίας μόλις ξεκίνησε
Το επόμενο διάστημα η υπόθεση αναμένεται να συνεχίσει να δηλητηριάζει το πολιτικό κλίμα. Η κυβέρνηση βλέπει μια μεγάλη ευκαιρία να πλήξει το ηθικό αφήγημα του ΠΑΣΟΚ και προσωπικά του Νίκου Ανδρουλάκη. Από την άλλη, η Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζει ότι οποιαδήποτε σκιά γύρω από την εικόνα του προέδρου της μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη πολιτικά.
Το βασικό ερώτημα όμως παραμένει: μπορεί ένας πολιτικός που οικοδομεί καθημερινά καριέρα πάνω στην καταγγελία περί «ηθικής» να πείσει ότι οι δικές του υποθέσεις πρέπει να εξαιρούνται από τον δημόσιο έλεγχο; Γιατί στην πολιτική, πολλές φορές, η εικόνα αποδεικνύεται ισχυρότερη ακόμη και από τη νομική πραγματικότητα.
Και αυτή τη στιγμή, η εικόνα που σχηματίζεται για τον Νίκο Ανδρουλάκη μόνο πολιτικά άνετη δεν είναι.
