Σε αποκαλύψεις για τη διαπραγμάτευση του 2015 προχώρησε ο Γερούν Ντάισελμπλουμ.
Σαφείς, συγκεκριμένες και με ονοματεπώνυμο ήταν οι αναφορές του Γερούν Ντάισελμπλουμ για τη διαπραγμάτευση του 2015, κατά τη δημόσια συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της παρουσίασης του ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο χιλιοστό», το οποίο καταγράφει τα γεγονότα της περιόδου πριν η χώρα φτάσει στο χείλος της εξόδου από την Ευρωζώνη.
Μιλώντας στην εκδήλωση, παρουσία πολιτικών και τεχνοκρατών της εποχής, ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup περιέγραψε ένα σκηνικό πλήρους αναντιστοιχίας ανάμεσα σε όσα συζητούνταν στις αίθουσες των Βρυξελλών και σε όσα αντιλαμβάνονταν οι τότε υπουργοί της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. «Οι Ελληνες υπουργοί έμπαιναν στην αίθουσα με τη δική τους πολιτική πραγματικότητα και τις δικές τους φιλοδοξίες, αλλά υπήρχε πολύ μικρή κατανόηση για το πλαίσιο μέσα στο οποίο βρίσκονταν οι υπόλοιποι», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα της περιόδου.
Η τοποθέτηση του Ντάισελμπλουμ δεν ήταν γενική ή θεωρητική. Περιέγραψε με σαφήνεια την αδυναμία της τότε ελληνικής πλευράς να αντιληφθεί ότι δεν διαπραγματευόταν σε κενό, αλλά απέναντι σε χώρες που είχαν ήδη περάσει αντίστοιχες ή και πιο σκληρές κρίσεις. Οπως σημείωσε, κράτη της Βαλτικής, με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα από την Ελλάδα, είχαν εφαρμόσει σκληρά προγράμματα προσαρμογής και αναρωτιούνταν γιατί έπρεπε να συνεχίσουν να στηρίζουν μια χώρα που εμφανιζόταν να μην κατανοεί τις δεσμεύσεις της. Ειδική αναφορά έκανε σε έντονες αντιπαραθέσεις με υπουργούς άλλων χωρών, επισημαίνοντας ότι «το πλαίσιο των άλλων χωρών δεν έγινε ποτέ πραγματικά κατανοητό». Η φράση αυτή αποτυπώνει το βασικό πρόβλημα εκείνης της περιόδου: έλλειψη κοινής γλώσσας και κατανόησης των συσχετισμών.
Το πρόβλημα «Βαρουφάκης»
Ακόμη πιο συγκεκριμένος ήταν όταν αναφέρθηκε στον Γιάνη Βαρουφάκη, τον οποίο χαρακτήρισε «το πραγματικά προβληματικό σημείο» των διαπραγματεύσεων. Οπως είπε, εκτός Eurogroup ο τότε υπουργός Οικονομικών υποστήριζε ότι η Ελλάδα δεν επιθυμεί νέο πρόγραμμα, ενώ εντός των συνεδριάσεων ζητούσε πρόσθετη χρηματοδότηση. «Ελεγε “δεν θέλουμε άλλο πρόγραμμα”. Και ταυτόχρονα, “χρειαζόμαστε περισσότερα δάνεια”. Αυτή ήταν μια πολύ δύσκολη συζήτηση», ανέφερε.
Αντιθέτως, για τον Ευκλείδη Τσακαλώτο σημείωσε ότι οι συζητήσεις ήταν «ουσιαστικές και εποικοδομητικές», ακόμη και αν υπήρχε μεγάλη απόσταση στις θέσεις. Η σύγκριση δεν είναι τυχαία. Δείχνει ότι το ζήτημα δεν ήταν μόνο πολιτικό, αλλά και καθαρά διαπραγματευτικό.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε και η αποκάλυψη του Ντάισελμπλουμ ότι, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Βαρουφάκη, δεν άκουγε μετάφραση στα ακουστικά του. Το ίδιο περιστατικό επιβεβαίωσε και ο Τόμας Βίζερ, ο οποίος περιέγραψε τον τότε Ελληνα υπουργό ως «θυμωμένο άνθρωπο» και σημείωσε ότι προσπαθούσε «να καταλάβει από τις εκφράσεις του προσώπου τι έλεγε».
Το περιστατικό λειτουργεί ενδεικτικά για το κλίμα εκείνης της περιόδου, όπου ακόμη και βασικές διαδικασίες επικοινωνίας εμφάνιζαν προβλήματα. Ο Ντάισελμπλουμ προχώρησε και σε μια σημαντική παραδοχή: ότι στα δύο πρώτα προγράμματα υπήρξε υπερβολική έμφαση στη λιτότητα. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι τα επόμενα προγράμματα εστίασαν σε μεταρρυθμίσεις, οι οποίες, όπως είπε, δεν ήταν λανθασμένες, αλλά εφαρμόστηκαν σε υπερβολικό βαθμό ταυτόχρονα.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της εμπιστοσύνης. Οπως ανέφερε, η αποκάλυψη των πραγματικών δημοσιονομικών στοιχείων της Ελλάδας στην αρχή της κρίσης έπληξε σοβαρά την αξιοπιστία της χώρας. «Η εμπιστοσύνη είναι κρίσιμη όταν συμμετέχεις στην Ευρωζώνη», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς αυτήν κάθε διαπραγμάτευση γίνεται δυσκολότερη.
Η συνολική αποτίμηση που προκύπτει από τις τοποθετήσεις του Ντάισελμπλουμ είναι σαφής: το 2015 δεν ήταν απλώς μια σκληρή διαπραγμάτευση, αλλά μια περίοδος όπου η έλλειψη κατανόησης, οι αντιφάσεις και η αδυναμία οικοδόμησης εμπιστοσύνης επιβάρυναν καθοριστικά τη θέση της Ελλάδας. Το ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό», που θα προβάλλεται στον ΣΚΑΪ από τις 4 Μαΐου, επιχειρεί να αποτυπώσει ακριβώς αυτή την περίοδο. Και οι μαρτυρίες όσων συμμετείχαν τότε, όπως αυτή του Ντάισελμπλουμ, λειτουργούν ως υπενθύμιση του πώς οι πολιτικές επιλογές και οι χειρισμοί μπορούν να καθορίσουν την πορεία μιας χώρας για χρόνια.
