Η Βουλή εκκινεί σήμερα τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, με τη συγκρότηση της ειδικής επιτροπής, παρεμβάσεις πολιτικών αρχηγών και αιχμή τις προτάσεις της ΝΔ για στέγη, Δικαιοσύνη και έλεγχο συνταγματικότητας.
Η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης ξεκινά σήμερα στην Ολομέλεια της Βουλής, με τον πρόεδρο του Σώματος, Νικήτα Κακλαμάνη, να ανακοινώνει τη συγκρότηση της προβλεπόμενης Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία θα αποτελείται από 42 μέλη και αναμένεται να αποκτήσει διακομματικό προεδρείο.
Κατά τη σημερινή συνεδρίαση θα καθοριστεί το χρονοδιάγραμμα των εργασιών της επιτροπής, ενώ η διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει τουλάχιστον δύο μήνες και δεν αποκλείεται να επεκταθεί ακόμη και μέσα στον Αύγουστο. Παράλληλα, αναμένονται τοποθετήσεις από πολιτικούς αρχηγούς, κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους και έως 15 βουλευτές.
Στέγη, περιουσία και περιβάλλον - Οι προτάσεις της ΝΔ
Στον πυρήνα της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας βρίσκονται παρεμβάσεις στα άρθρα 17 και 24 του Συντάγματος, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας της περιουσίας, τη διευκόλυνση της στεγαστικής πολιτικής και την ενσωμάτωση νέων περιβαλλοντικών εγγυήσεων.
Σύμφωνα με το κυβερνών κόμμα, παρότι το Σύνταγμα προστατεύει την ιδιοκτησία, δεν περιλαμβάνει ρητές προβλέψεις για την περιουσία, η οποία σήμερα καλύπτεται κυρίως από διεθνή κείμενα. Παράλληλα, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, ενός εργαλείου που θεωρείται κρίσιμο για τον χωροταξικό σχεδιασμό, την προστασία διατηρητέων κτιρίων και την καλύτερη αξιοποίηση ιδιωτικών ακινήτων.
Στο πεδίο της στέγασης, η ΝΔ προωθεί τη συνταγματική κατοχύρωση της αξιοποίησης εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς, σε μια λογική που συνδέεται με το πρόγραμμα Κοινωνικής Αντιπαροχής, μέσω του οποίου ανεκμετάλλευτα ακίνητα του Δημοσίου θα αξιοποιηθούν για την παραγωγή προσιτών κατοικιών.
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν επίσης τη θεσμοθέτηση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου, ώστε κάθε παρέμβαση με αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα να συνοδεύεται από αντισταθμιστικές δράσεις, όπως δενδροφυτεύσεις. Παράλληλα, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της προώθησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καθώς και ειδική αναφορά στην προστασία των ζώων.
Έλεγχος συνταγματικότητας - Νέα διαδικασία πριν από τη δημοσίευση νόμων
Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και στον έλεγχο συνταγματικότητας των νόμων, μέσω της δημιουργίας μηχανισμού προληπτικής κρίσης πριν από τη δημοσίευσή τους.
Ειδικότερα, μετά την ψήφιση ενός νομοσχεδίου αλλά πριν από τη δημοσίευσή του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός ή η απόλυτη πλειοψηφία των βουλευτών θα μπορούν να ζητούν την κρίση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου. Η απόφαση του ΑΕΔ θα δεσμεύει τα δικαστήρια στο μέλλον, ενώ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα μπορεί να ενεργοποιεί τη διαδικασία μία φορά ανά κοινοβουλευτική σύνοδο.
Κατά την κυβερνητική επιχειρηματολογία, η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναμένεται να επιταχύνει τη δικαστική κρίση για ζητήματα συνταγματικότητας, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου, την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και τη σταθερότητα του επενδυτικού περιβάλλοντος.
Κράτος δικαίου και ευθύνη υπουργών - Οι θεσμικές τομές
Η κυβερνητική πρόταση περιλαμβάνει παρεμβάσεις που αφορούν το κράτος δικαίου, τη λειτουργία των θεσμών και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.
Μεταξύ αυτών, προβλέπεται η αλλαγή του τρόπου επιλογής των ηγεσιών των τριών Ανώτατων Δικαστηρίων. Αντί της σημερινής διαδικασίας μέσω του Υπουργικού Συμβουλίου, η τελική επιλογή θα γίνεται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, η οποία θα επιλέγει έναν από τους τρεις δικαστικούς λειτουργούς που θα έχουν προηγουμένως προταθεί από την Ολομέλεια του αντίστοιχου δικαστηρίου.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών. Η ΝΔ προτείνει την κατάργηση της αρμοδιότητας της Βουλής να διενεργεί προανακριτικές εξετάσεις σε βάρος υπουργών και υφυπουργών, καθώς και την κατάργηση της υποχρεωτικής άμεσης διαβίβασης στοιχείων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα στο Κοινοβούλιο.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο μοντέλο, την ανάκριση, την προανάκριση ή την προκαταρκτική εξέταση θα αναλαμβάνει εισαγγελέας Εφετών, ενώ η πρόταση για άσκηση δίωξης θα προέρχεται από ανώτατο δικαστικό όργανο. Οι σχετικές υποθέσεις θα φτάνουν στη Βουλή μόνο αφού έχουν ωριμάσει επαρκώς δικαστικά, ώστε να αποφασίζεται η κίνηση ή μη της ποινικής δίωξης.
