Το ΕΚΠΑ ακολουθεί σαφή στρατηγική: ενίσχυση των φοιτητικών υποδομών, επένδυση στη διεθνοποίηση, προώθηση της κοινωνικής παρέμβασης και αναβάθμιση της ακαδημαϊκής ποιότητας.
Σε μια εποχή κατά την οποία ο δημόσιος διάλογος για τα ελληνικά πανεπιστήμια εξαντλείται συχνά σε ζητήματα εντάσεων, ελλείψεων και παθογενειών, υπάρχουν περιπτώσεις που αξίζει να αναδεικνύονται ως παραδείγματα ουσιαστικής προόδου. Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών φαίνεται να αποτελεί μία από αυτές.
Το αρχαιότερο πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας, με ιστορία σχεδόν δύο αιώνων, δεν επαναπαύεται στο κύρος που του προσφέρει η παράδοσή του. Αντιθέτως, επιχειρεί να μετασχηματίσει το ιστορικό του αποτύπωμα σε σύγχρονη αναπτυξιακή δυναμική, επενδύοντας ταυτόχρονα στη γνώση, στις υποδομές, στη διεθνή εξωστρέφεια αλλά – κυρίως – στον ίδιο τον φοιτητή.
Η πανεπιστημιακή εμπειρία δεν περιορίζεται πλέον στο αμφιθέατρο και στο σύγγραμμα. Η ποιότητα σπουδών συνδέεται άρρηκτα με τις συνθήκες διαβίωσης, την ασφάλεια, την προσβασιμότητα, την κοινωνική μέριμνα και την αίσθηση ότι το Ίδρυμα αντιλαμβάνεται τις πραγματικές ανάγκες της νέας γενιάς.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πρωτοβουλία αναβάθμισης των φοιτητικών εστιών, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης. Οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται δεν έχουν απλώς τεχνικό χαρακτήρα. Αφορούν την ενίσχυση της ασφάλειας, την αποκατάσταση εγκαταστάσεων που είχαν απαξιωθεί, τη βελτίωση της υγιεινής, την αναβάθμιση κοινόχρηστων χώρων, τη δημιουργία γυμναστηρίων και αναγνωστηρίων, καθώς και την εγκατάσταση συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης.
Η τελετή παράδοσης των αναβαθμισμένων χώρων πραγματοποιήθηκε στις 21 Απριλίου παρουσία του πρύτανη καθηγητή Γεράσιμου Σιάσου, ο οποίος υπογράμμισε την ανάγκη διαρκούς στήριξης των φοιτητών καθ’ όλη τη διάρκεια της ακαδημαϊκής τους διαδρομής, ενώ εξέφρασε και τις ευχαριστίες του προς τη HELLENiQ ENERGY για τη σημαντική δωρεά επίπλωσης κοινόχρηστων χώρων.
Η συγκεκριμένη πολιτική αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια περίοδο στεγαστικής πίεσης και αυξημένου κόστους ζωής για τους νέους ανθρώπους. Η φοιτητική μέριμνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα παροχή· αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και προϋπόθεση ισότητας ευκαιριών.
Παράλληλα, το ΕΚΠΑ επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει και τον κοινωνικό του ρόλο. Η διοργάνωση της ημερίδας για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα AFROEQUALITY, με αντικείμενο την αντιμετώπιση της αφροφοβίας, του ρατσισμού και της ρητορικής μίσους, καταδεικνύει ότι το σύγχρονο Πανεπιστήμιο δεν περιορίζεται στη μετάδοση επιστημονικής γνώσης αλλά παρεμβαίνει ενεργά στα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα της εποχής.
Η προώθηση της ισότητας, η ενίσχυση της ενεργού πολιτειότητας και η καλλιέργεια δημοκρατικής συνείδησης αποτελούν σήμερα εξίσου σημαντικές αποστολές με την εκπαιδευτική διαδικασία. Το Πανεπιστήμιο οφείλει να παράγει όχι μόνο επιστήμονες αλλά και πολίτες.
Την ίδια στιγμή, η διεθνής εικόνα του Ιδρύματος παρουσιάζει αξιοσημείωτη βελτίωση. Η ανοδική πορεία στις διεθνείς αξιολογήσεις QS αποτελεί απτή απόδειξη αυτής της εξέλιξης. Η επίδοση του ΕΚΠΑ σε 24 επιστημονικά πεδία για το 2026, έναντι 14 το 2021, δεν είναι ένας απλός αριθμητικός δείκτης. Αντανακλά αυξημένη ερευνητική παραγωγή, ενίσχυση διεθνών συνεργασιών, ακαδημαϊκή αναγνώριση και συστηματική προσπάθεια.
Παράλληλα, οι επενδύσεις σε νέες πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, η ενδυνάμωση της εξωστρέφειας, οι διεθνείς συμπράξεις, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα και η συνεχής διεύρυνση του ερευνητικού αποτυπώματος αποδεικνύουν ότι το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο όχι μόνο μπορεί να ανταγωνιστεί διεθνώς, αλλά και να πρωταγωνιστήσει.
Σε αυτήν τη συνολική προσπάθεια δεν μπορεί να παραγνωριστεί ο ρόλος της πρυτανικής αρχής και ειδικότερα του πρύτανη καθηγητή Γεράσιμου Σιάσου. Υπό τη διοίκησή του, το ΕΚΠΑ δείχνει να ακολουθεί μια σαφή στρατηγική: ενίσχυση των φοιτητικών υποδομών, επένδυση στη διεθνοποίηση, προώθηση της κοινωνικής παρέμβασης και αναβάθμιση της ακαδημαϊκής ποιότητας.
Η κριτική απέναντι στα πανεπιστήμια είναι αναγκαία όταν υπάρχουν προβλήματα. Όμως εξίσου αναγκαία είναι και η αναγνώριση όταν υλοποιούνται ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις και παράγονται μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το ΕΚΠΑ δείχνει σήμερα ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι καταδικασμένο να διαχειρίζεται μόνο τις αδυναμίες του. Μπορεί να καινοτομεί, να εξελίσσεται, να ανοίγεται στην κοινωνία και να στηρίζει έμπρακτα τους φοιτητές του.
Η πορεία αυτή δείχνει ότι το Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν αρκείται πλέον στο ιστορικό του βάρος. Επιχειρεί να μετατρέψει την παράδοσή του σε μοχλό ανανέωσης, διαμορφώνοντας ένα πρότυπο δημόσιου πανεπιστημίου που υπηρετεί ταυτόχρονα τη γνώση, την κοινωνία και τη νέα γενιά.
*Ο Νίκος Παγώνης είναι διοικητικός υπάλληλος ΕΚΠΑ, πρώην υποδιοικητής e-ΕΦΚΑ.
