Σαφείς κόκκινες γραμμές μεταξύ του βοηθητικού ρόλου που έχει η τεχνητή νοημοσύνη στην αύξηση της παραγωγικότητας και της διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού βάζει η Νίκη Κεραμέως.
Σε μια εποχή που η αλγοριθμική τεχνολογία εισβάλλει αθόρυβα αλλά σαρωτικά στην καθημερινότητά μας, το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την εργασία, αλλά το πώς θα προστατευτεί ο άνθρωπος.
Τις βασικές γραμμές αυτής της κρίσιμης ισορροπίας περιέγραψε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, φέρνοντας στο προσκήνιο τη νομοθετική πρωτοβουλία που βάζει σαφή όρια στη χρήση των αλγορίθμων στους χώρους δουλειάς.
Σύμφωνα με την υπουργό, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελεί ένα σπουδαίο εργαλείο για την αύξηση της παραγωγικότητας, όμως η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού απαιτεί κόκκινες γραμμές, καθώς ο άνθρωπος δεν μπορεί να αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια ενός ψυχρού κώδικα.
Η νέα νομοθετική παρέμβαση, που εδράζεται σε σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, έρχεται να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα που ήδη διαμορφώνεται σε αρκετές επιχειρήσεις. Εκεί όπου οι αλγόριθμοι δεν περιορίζονται πλέον σε υποστηρικτικούς ρόλους, αλλά λαμβάνουν αυτόνομες αποφάσεις για την ανάθεση εργασιών, την αξιολόγηση, τις προαγωγές, ακόμη και για τη διακοπή μιας συνεργασίας.
Θέση του υπουργείου είναι ότι η διαδικασία αυτή χρειάζεται αυστηρά όρια και γείωση στην πραγματικότητα. Δεν νοείται να κρίνεται το επαγγελματικό μέλλον ενός εργαζομένου χωρίς ανθρώπινη εποπτεία, ασφαλιστικές δικλίδες και απόλυτη διαφάνεια.
Το ζητούμενο είναι η τεχνολογία να λειτουργεί ως βοηθός και όχι ως αόρατος, ανέλεγκτος μάνατζερ που αποφασίζει μόνος του. Παράλληλα με το ρυθμιστικό πλαίσιο, η συζήτηση μοιραία αγγίζει και το μεγάλο αγκαθωτό ζήτημα της πιθανής αναπλήρωσης θέσεων εργασίας από αυτοματοποιημένα συστήματα, με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας να εστιάζει στην ανάγκη της επανεκπαίδευσης.
Η τεχνολογική εξέλιξη είναι βέβαιο πως θα απορροφήσει πολλές από τις επαναλαμβανόμενες και μηχανικές διεργασίες, γεγονός που καθιστά επιτακτική την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού. Το στοίχημα είναι οι εργαζόμενοι να μη βρεθούν στο περιθώριο, αλλά να αποκτήσουν τα εφόδια που θα τους επιτρέψουν να μεταπηδήσουν σε πιο δημιουργικές, σύνθετες και παραγωγικές θέσεις.
Σύμφωνα με την κ. Κεραμέως, τα σχετικά προγράμματα κατάρτισης έχουν ήδη αγγίξει 730.000 πολίτες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των ψηφιακών δεξιοτήτων, ώστε η μετάβαση στη νέα εποχή να γίνει με όρους συμπερίληψης και όχι αποκλεισμού.
Ωστόσο, η συζήτηση για το μέλλον της εργασίας δεν εξαντλείται στους αλγορίθμους και στην κατάρτιση. Αγγίζει τον πυρήνα της καθημερινότητας, που δεν είναι άλλος από το επίπεδο των αμοιβών και τις συνθήκες στην αγορά. Τα στοιχεία δείχνουν σαφή υποχώρηση της ανεργίας στο 7,4%, αγγίζοντας τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα για τη χώρα, ενώ στους νέους το ποσοστό διαμορφώνεται στο 15%, αποτυπώνοντας αισθητή βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, όταν είχε καταγραφεί στο 21%.
Παρά τη θετική αυτή δυναμική, η υπουργός Εργασίας, με αφοπλιστική ειλικρίνεια, παραδέχεται ότι η μείωση της ανεργίας πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής πιέζει νοικοκυριά και εργαζομένους.
Ποιοτικότερες δουλειές
Αυτή η μετατόπιση του ενδιαφέροντος από την απλή εύρεση δουλειάς στην αναζήτηση ποιοτικότερης εργασίας αποτυπώνεται καθαρά και στη συμπεριφορά των ίδιων των πολιτών. Ενδεικτικό είναι ότι σε δράσεις όπως η «Ημέρα Καριέρας», στην οποία συμμετέχουν 140 επιχειρήσεις με περισσότερες από 3.000 προσφερόμενες θέσεις εργασίας, το προφίλ των ενδιαφερομένων έχει αλλάξει άρδην.
Ενώ στο παρελθόν η συντριπτική πλειονότητα ήταν άνεργοι που αναζητούσαν απεγνωσμένα διέξοδο, πλέον η πλειονότητα είναι εργαζόμενοι που διεκδικούν καλύτερες αμοιβές, επαγγελματική εξέλιξη και ποιοτικότερους όρους απασχόλησης.
Την ίδια στιγμή, η προσπάθεια επαναπατρισμού εξειδικευμένου δυναμικού συνεχίζεται εκτός συνόρων, με στοχευμένες πρωτοβουλίες όπως η εκδήλωση του ReBrain Greece στο Μόναχο, όπου μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις αναζητούν στελέχη για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες τους.
Επέκταση Ψηφιακής Κάρτας
Η προσπάθεια συμπληρώνεται από την επέκταση των ελεγκτικών μηχανισμών και των ψηφιακών εργαλείων διαφάνειας. Η σταδιακή ένταξη ακόμη 500.000 εργαζομένων στο σύστημα της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας μέσα στο επόμενο διάστημα στοχεύει στην πλήρη και αδιάβλητη καταγραφή του πραγματικού χρόνου απασχόλησης.
Η διασφάλιση ότι κάθε ώρα εργασίας θα δηλώνεται και θα πληρώνεται αποτελεί κομβικό βήμα για την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, αλλά και για τη διαμόρφωση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων.
