Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκεται σε εύθραυστη ισορροπία, με μια σειρά από εξελίξεις να αυξάνουν αισθητά την πιθανότητα ευρείας στρατιωτικής σύγκρουσης, αναφέρει σε δημοσίευμα του το Newsweek.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios, το σενάριο που εξετάζεται δεν αφορά περιορισμένα, στοχευμένα πλήγματα όπως εκείνα του περασμένου καλοκαιριού αλλά μια «μαζική, πολυήμερη επιχείρηση» που θα προσομοιάζει σε κανονικό πόλεμο.
Η διαρροή αυτή, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, τις δορυφορικές εικόνες που δείχνουν το Ιράν να οχυρώνει κρίσιμες εγκαταστάσεις, την εσωτερική πίεση που δέχεται η ιρανική ηγεσία και την αιφνιδιαστική κίνηση της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ, συνθέτουν ένα σκηνικό αυξημένου κινδύνου.
1. Επίδειξη ισχύος από τον Τραμπ στη Μέση Ανατολή
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διέταξε την αποστολή του USS Gerald R. Ford του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στον κόσμο στη Μέση Ανατολή. Εκεί θα ενωθεί με το USS Abraham Lincoln και αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων που ήδη επιχειρούν στην περιοχή.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ ενίσχυσαν την παρουσία τους με επιπλέον αεροσκάφη και ναυτικές δυνάμεις. Πρόσφατα, αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν ιρανικό drone που πλησίασε το Lincoln. Οι κινήσεις αυτές υπερβαίνουν το πλαίσιο της «αποτροπής ρουτίνας» και παραπέμπουν σε προετοιμασία για παρατεταμένες αεροναυτικές επιχειρήσεις, εάν απαιτηθεί.
2. Σχέδιο για «μαζική, πολυήμερη εκστρατεία»
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τα σχέδια που περιγράφονται αφορούν μια «massive, weekslong campaign» μια εκστρατεία διάρκειας εβδομάδων και όχι μεμονωμένα χτυπήματα ακριβείας.
Μια τέτοια ρητορική προετοιμάζει την αμερικανική κοινή γνώμη για παρατεταμένη σύγκρουση και στέλνει σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας προς την Τεχεράνη. Ωστόσο, ταυτόχρονα αυξάνει και τον κίνδυνο κλιμάκωσης.
3. Διαπραγματεύσεις με «κόκκινες γραμμές»
Οι έμμεσες συνομιλίες στη Γενεύη, με τη μεσολάβηση του Ομάν, δεν έχουν γεφυρώσει το χάσμα. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance δήλωσε ότι οι συνομιλίες πήγαν «καλά σε ορισμένα σημεία», αλλά ξεκαθάρισε πως ο Τραμπ έχει θέσει «κόκκινες γραμμές» που η ιρανική πλευρά δεν αποδέχεται.
Βασικά αγκάθια παραμένουν ο εμπλουτισμός ουρανίου και το πυραυλικό πρόγραμμα. Το Ιράν επιμένει στο δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός του και αρνείται να εγκαταλείψει τα αποθέματα εμπλουτισμένα σε ποσοστό 60%, λίγο κάτω από το επίπεδο οπλικής χρήσης.
4. Οχύρωση πυρηνικών εγκαταστάσεων
Δορυφορικές εικόνες που δημοσιοποίησε το Reuters δείχνουν ότι το Ιράν επισκευάζει και ενισχύει κρίσιμες εγκαταστάσεις, ακόμη και ενώ συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές.
Αναλυτές που εξέτασαν εικόνες από την Planet Labs εντόπισαν νέες κατασκευές και καλύψεις σε πυρηνικές εγκαταστάσεις όπως η Νατάνζ και η Ισφαχάν, πιθανώς για να αποκρυφθεί δραστηριότητα ή να διαπιστωθεί αν κρίσιμος εξοπλισμός και εμπλουτισμένο υλικό διασώθηκαν από προηγούμενα πλήγματα. Σε ορισμένα σημεία, είσοδοι σηράγγων εμφανίζονται ενισχυμένες, ενώ βάσεις πυραύλων που είχαν πληγεί φαίνεται να έχουν αποκατασταθεί.
5. Εσωτερική πίεση στην Τεχεράνη
Η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό: χρόνια κυρώσεων, υψηλός πληθωρισμός, νομισματική αστάθεια και επαναλαμβανόμενα κύματα κοινωνικής αναταραχής έχουν διαβρώσει την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ έχει προειδοποιήσει ότι ακόμη και ο ισχυρότερος στρατός μπορεί να δεχθεί συντριπτικό πλήγμα, υπονοώντας ότι το Ιράν μπορεί να στοχεύσει αμερικανικά ναυτικά μέσα σε περίπτωση επίθεσης. Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί εμφανίζεται πιο διαλλακτικός, κάνοντας λόγο για «νέο παράθυρο» διπλωματίας. Η αντίθεση αυτή αντανακλά μια ηγεσία που ισορροπεί ανάμεσα στην επίδειξη ισχύος και την ανάγκη αποκλιμάκωσης.
6. Τα Στενά του Ορμούζ και το μήνυμα προς τις αγορές
Για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1980, το Ιράν ανακοίνωσε κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για στρατιωτικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά. Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα.
Οι ιρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν πυραύλους και περιόρισαν την κυκλοφορία πλοίων για ώρες, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας. Αν και προσωρινή, η κίνηση αποτέλεσε σαφή προειδοποίηση: μια πολεμική σύγκρουση θα είχε παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες, ιδίως στις αγορές ενέργειας.
Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν πρόσκαιρη άνοδο, πριν υποχωρήσουν με την ελπίδα συνέχισης των συνομιλιών.
Στιγμή υψηλού ρίσκου
Τα παραπάνω στοιχεία συνθέτουν μια περίοδο αυξημένου κινδύνου. Οι αμερικανικές δυνάμεις αναπτύσσονται στην περιοχή, ενώ η διπλωματία παραμένει «κολλημένη» στα βασικά ζητήματα.
Οι αγορές πρόβλεψης αποτυπώνουν επίσης ανησυχία: στην πλατφόρμα Polymarket η πιθανότητα αμερικανικού ή ισραηλινού πλήγματος έως τα τέλη Ιουνίου αγγίζει το 71%, ενώ στην Kalshi οι πιθανότητες επίτευξης πυρηνικής συμφωνίας πριν από τον Αύγουστο κινούνται μόλις στο 30%.
Ο πόλεμος δεν είναι αναπόφευκτος. Οι συνομιλίες συνεχίζονται και αμφότερες οι πλευρές δηλώνουν ότι προτιμούν μια συμφωνία. Ωστόσο, τα προειδοποιητικά σημάδια μιας ευρείας σύγκρουσης είναι ισχυρότερα από κάθε άλλη φορά τα τελευταία χρόνια.
