Η στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα στις 03/01/2026 και η σύλληψη του (τέως πλέον) προέδρου Μαδούρο από τις αμερικανικές Αρχές είναι ιστορικής σημασίας.
Έτσι αναδεικνύεται ότι ο πόλεμος απέναντι στην τρομοκρατία και τον εξτρεμισμό έχει πλέον περάσει στη φάση της αντιμετώπισης της λεγόμενης ναρκο-τρομοκρατίας. Αυτός o όρος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Περουβιανό Πρόεδρο Φερνάντο Μπελαούντε Τέρι (Fernando Belaúnde Terry) το 1983, ως απάντηση στις επιθέσεις των εμπόρων ναρκωτικών εναντίον των οργάνων της τάξης της χώρας του.
Ως ναρκο-τρομοκρατία χαρακτηρίζεται η σύγκλιση δυο πρωτόλεια διακριτών εγκληματικών δραστηριοτήτων από οργανωμένες συμμορίες, της διακίνησης ναρκωτικών και της τρομοκρατίας κατά την οποία οι βίαιες ενέργειες των εμπόρων ναρκωτικών αποσκοπούν στον επηρεασμό κυβερνητικών αξιωματούχων μέσω εκφοβισμού και βίας. Στον εικοστό πρώτο αιώνα όπου οι διαχωριστικές γραμμές των εγκληματικών πρακτικών είναι δυσδιάκριτες, ο ορισμός έχει εξελιχθεί ώστε να περιλαμβάνει τρομοκρατικές οργανώσεις όπως οι Ταλιμπάν, η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και το ISIS, που χρησιμοποιούν τη διακίνηση ναρκωτικών ως μέσο χρηματοδότησης των δυσωδών ενεργειών τους. Αυτές οι οργανώσεις εμπλέκονται συχνά σε διάφορες εγκληματικές δραστηριότητες παράλληλα με το εμπόριο ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένου του λαθρεμπορίου όπλων (ενίοτε και πετρελαίου (ISIS) καθώς και του ξεπλύματος χρήματος.
Η παράδοση του Νικολάς Μαδούρο (63 ετών) και της συζύγου του Σίλια Φλόρες (69 ετών) στις αρχές της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (D.E.A.) των Η.Π.Α. έχει καίρια σημασία αφού η υπόθεση αυτή θα οριοθετήσει αντίστοιχες μελλοντικές ποινικές διαδικασίες κατά τις οποίες το διωκόμενο πολιτικό πρόσωπο αντιμετωπίζεται ως κοινός ποινικός και οχι πολιτικός κρατούμενος. Τονίζεται ότι στον Νικολάς Μαδούρο έχουν απαγγελθεί οι εξής βαριές κατηγορίες: συνωμοσία για ναρκο-τρομοκρατία, συνωμοσία για εισαγωγή κοκαΐνης στις Η.Π.Α., κατοχή πολυβόλων και εκρηκτικών συσκευών καθώς και συνωμοσία για κατοχή πολυβόλων και εκρηκτικών συσκευών κατά των Η.Π.Α.. Επομένως, αυτό έρχεται σε αντιπαραβολή με προηγούμενες παρόμοιες υποθέσεις όπως την περίπτωση του Στρατηγού Μανουέλ Νοριέγκα που αντιμετωπίστηκε ως αιχμάλωτος πολέμου. Επισημαίνεται ότι ο de facto δικτάτωρ του Παναμά αναγκάστηκε να παραδοθεί στις Αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις στις 03/01/1990 κατόπιν επέμβαση τους στη χώρα που ξεκίνησε στις 20/12/1989.
Σημειώνεται ότι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ατόμου που είχε κατηγορηθεί ως ναρκο-τρομοκράτης ήταν ο διαβόητος Κολομβιανός έμπορος ναρκωτικών Πάμπλο Εσκομπάρ ο οποίος ήταν υπεύθυνος για πολυάριθμες βίαιες ενέργειες εναντίον της κολομβιανής κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων δολοφονιών και βομβιστικών επιθέσεων. Η περιουσία του ηγέτη του Μεντεγίν (Medellín) Καρτέλ, υπολογίζεται ότι άγγιζε τα 30 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τον θάνατο του σε ηλικία 44 ετών το 1993.
Ναρκο-κράτη και νομικό υπόβαθρο
Η επιχείρηση είναι απότοκος της συμπερίληψης της Βενεζουέλας ανάμεσα στην μη επίζηλη λίστα κρατών που χαρακτηρίζονται ως «ναρκο-κράτη / ναρκοκράτη». Χαρακτηριστικά, η πρέσβης των Η.Π.Α. στον Ο.Η.Ε., Νίκι Χέιλι, είχε περιγράψει τη Βενεζουέλα ως ένα «ολοένα και πιο βίαιο ναρκο-κράτος» που αποτελεί απειλή για τον κόσμο σε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας (13/11/2017).
Ο όρος ναρκο-κράτος, που αποκαλείται επίσης ναρκο-καπιταλισμός ή ναρκο-οικονομία, είναι ένας πολιτικός και οικονομικός όρος που εφαρμόζεται σε χώρες όπου όλοι οι νόμιμοι θεσμοί διαπερνώνται από τη δύναμη και τον πλούτο του εμπορίου ναρκωτικών. Συνεπώς πρόκειται για ένα κράτος του οποίου η κυβέρνηση, η δικαιοσύνη και οι ένοπλες δυνάμεις έχουν ουσιαστικά διεισδυθεί από καρτέλ ναρκωτικών ή όπου το εμπόριο ναρκωτικών διευθύνεται αφανώς από στοιχεία της ίδιας της κυβέρνησης.
Υπογραμμίζεται ότι οι Η.Π.Α. είχαν ήδη προλειάνει από πέρυσι το έδαφος με την ενδυνάμωση του νομικού τους οπλοστασίου. Συγκεκριμένα, με το προεδρικό διάταγμα του Προέδρου Ντόναλντ Τράμπ (20/01/2025), «Χαρακτηρισμός καρτέλ και άλλων οργανώσεων ως ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων και ειδικά χαρακτηρισμένων παγκόσμιων τρομοκρατών», τέθηκαν οι βάσεις για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση αυτών των εγκληματικών συμμοριών και συνδικάτων που έχουν πλέον εξισωθεί με τρομοκρατικές ομάδες.
Εν κατακλείδι, βάσει του νέου πλαισίου ο κατηγορούμενος (εν προκειμένω ο Νικολάς Μαδούρο) αντιμετωπίζεται από την Αμερικανική δικαιοσύνη ως ένας ναρκο-τρομοκράτης που είναι υπεύθυνος για τις εγκληματικές δραστηριότητες του ναρκο-κράτους υπό την εποπτεία του παρά ως πολιτικός ηγέτης μιας διεθνώς αναγνωρισμένης ανεξάρτητης και κυρίαρχης κρατικής οντότητας.
*Ο Μιχάλης Αράπης (LLB, LLM, MA) είναι νομικός με μεταπτυχιακά στο «Διεθνές Εμπορικό Δίκαιο» και στον τομέα του «Κυβερνοεγκλήματος και της Τρομοκρατίας». Είναι ιδρυτής και πρόεδρος της Ε.Κ.Ο. Επιστημόνων Ηνωμένου Βασιλείου (H.B.) και μέλος του Δ.Σ. του think tank Synergia.
