Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να διατάξει την ανάπτυξη ναυτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για ενδεχόμενη στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν.
Η εν λόγω κίνηση υλοποιείται σε μια περίοδο έντονης καταστολής διαδηλώσεων στο εσωτερικό της χώρας και συνοδεύεται από δηλώσεις που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και πλήγματος κατά της ιρανικής ηγεσίας, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του από το Νταβός, τόνισε: «Ένας μεγάλος στόλος κατευθύνεται προς την περιοχή και θα δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Δεν θέλω να συμβεί τίποτα, αλλά τους έχουμε υπό στενή παρακολούθηση».
Αεροπλανοφόρο και πλοία στον Ινδικό Ωκεανό
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και η ομάδα κρούσης του πλέουν ήδη στον Ινδικό Ωκεανό, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ο τελικός τους προορισμός. Το Lincoln συνοδεύεται από τρία αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων κλάσης Arleigh Burke – τα USS Spruance, USS Michael Murphy και USS Frank E. Petersen Jr. – τα οποία είναι εξοπλισμένα με πυραύλους Tomahawk, ενώ στην ομάδα περιλαμβάνονται και μαχητικά αεροσκάφη F-35C.
Ιστορικά προηγούμενα και αγορές σε επιφυλακή
Η συγκεκριμένη ανάπτυξη θυμίζει τη συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων στην Καραϊβική Θάλασσα, λίγες εβδομάδες πριν από τη στρατιωτική επιχείρηση της 3ης Ιανουαρίου κατά του προέδρου της Βενεζουέλα, Νικολάς Μαδούρο. Με φόντο τις περσινές αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν, η πολεμική ρητορική αυξάνει τη νευρικότητα στις αγορές, λόγω του φόβου ενός νέου κύκλου συγκρούσεων.
Τα διλήμματα του Λευκού Οίκου
Παρά τις σκληρές δηλώσεις, ο Τραμπ έχει στο παρελθόν υποχωρήσει από απειλές για άμεση επίθεση, επικαλούμενος εγγυήσεις ότι η Τεχεράνη δεν θα προχωρήσει σε μαζικές εκτελέσεις διαδηλωτών. Στον αντίποδα, το Ιράν έχει προειδοποιήσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να μην εμπλακούν υπέρ των διαδηλώσεων.
Οι εκτεταμένες κινητοποιήσεις, που θεωρούνται η σοβαρότερη πρόκληση για το ιρανικό καθεστώς εδώ και δεκαετίες, ξεκίνησαν από την Τεχεράνη μετά την κατάρρευση του νομίσματος και εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα, με συνθήματα κατά του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.
Σενάρια κλιμάκωσης και διεθνείς εκτιμήσεις
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η συσσώρευση αμερικανικών δυνάμεων προσφέρει στον Τραμπ ευελιξία επιλογών, χωρίς ωστόσο να προεξοφλεί άμεση επίθεση. Όπως σημειώνει η Μόνα Γιακουμπιάν του Center for Strategic and International Studies, η κίνηση μπορεί να αποτελεί είτε προετοιμασία επίθεσης είτε τακτική πίεσης για παραχωρήσεις μέσω διαπραγματεύσεων.
Η Eurasia Group εκτιμά σε 65% την πιθανότητα αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν έως τα τέλη Απριλίου, ενώ η Rapidan Energy Group ανεβάζει το ποσοστό στο 70% για τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες.
Κίνδυνοι και εναλλακτικές κινήσεις
Μια στρατιωτική δράση κατά του Ιράν συνεπάγεται τεράστιους κινδύνους. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν, εναλλακτικά, να ενισχύσουν την πρόσβαση στο δορυφορικό διαδίκτυο Starlink για τους διαδηλωτές ή να προχωρήσουν σε στοχευμένα πλήγματα στις δομές διοίκησης και ελέγχου του καθεστώτος.
Παρότι το ιρανικό καθεστώς εμφανίζεται να έχει καταστείλει βίαια τις διαδηλώσεις, η αμερικανική ομάδα κρούσης απέχει ακόμη ημέρες από την πλήρη επιχειρησιακή της θέση.
Αντίδραση της Τεχεράνης και διεθνείς φόβοι
Ιρανός ανώτερος αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση θα θεωρηθεί υπαρξιακή απειλή και θα αντιμετωπιστεί χωρίς περιορισμούς. Το Soufan Center εκτιμά ότι, παρά τη ρητορική αυτοπεποίθησης της Τεχεράνης, η πιθανότητα αμερικανικών πληγμάτων παραμένει ανοιχτή.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η απειλή του Τραμπ βασίζεται στην εκτίμηση ότι το καθεστώς έχει αποδυναμωθεί από την ήττα των περιφερειακών συμμάχων του, την οικονομική κρίση και τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε στρατηγικές εγκαταστάσεις. Μια περιορισμένη χρήση στρατιωτικής ισχύος, σημειώνεται, θα μπορούσε ακόμη και να οδηγήσει σε ανατροπή του καθεστώτος.
