Ομιλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην εκδήλωση του υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, στο Ωδείο Αθηνών.
Τον στόχο η ανάπτυξη που επιτυγχάνεται να φτάσει σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας κατέθεσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην ομιλία του στην εκδήλωση για την παρουσίαση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, το οποίο ανέρχεται στα 23 δισ. ευρώ από εθνικούς πόρους.
Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται αποκλειστικά από εθνικούς πόρους και αποτελεί το κεντρικό αναπτυξιακό εργαλείο της χώρας για την επόμενη πενταετία, λειτουργώντας συμπληρωματικά με τα ευρωπαϊκά κονδύλια καθώς ολοκληρώνεται το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ο πρωθυπουργός ξεκίνησε την ομιλία του με τη φράση του Όσκαρ Ουάιλντ ότι «αν έχεις εξαντλήσει το θέμα σου έχεις εξαντλήσει και το ακροατήριό σου» και με ευχαριστίες στους καθ' ύλην αρμόδιους.
Τόνισε ότι οι πόροι του προγράμματος είναι απόρροια μιας εξαιρετικά πετυχημένης οικονομικής διαχείρισης. «Θέλω να σταθώ στο ύψος των πόρων του 2026-2030, τα 23 δισ. ευρώ και προφανώς δεν θα μπορούσαμε να διαθέσουμε αυτούς τους πόρους για ανάπτυξη και επενδύσεις αν δεν ήταν απόρροια μιας εξαιρετικά πετυχημένης οικονομικής διαχείρισης που ξεκινάει από το 2019 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα», είπε χαρακτηριστικά.
Τόνισε στο σημείο αυτό ότι η Ελλάδα «έχει καταφέρει να μπορεί να πετυχαίνει τους δημοσιονομικούς της στόχους, να πετυχαίνει πρωτογενή πλεονάσματα, να μειώνει το ύψος του χρέους με ρυθμούς ταχύτερους από οποιαδήποτε χώρα στην ιστορία του ΟΟΣΑ και ταυτόχρονα να διαθέτει πόρους και για κοινωνική πολιτική και για επενδύσεις. Κι αυτό θα έλεγα ότι είναι το επιστέγασμα, η καλύτερη απόδειξη μιας οικονομικής πολιτικής η οποία τελικά μπορεί και διαχέει τα οφέλη της ανάπτυξης προς όφελος όλων των Ελληνίδων και όλων των Ελλήνων. Μια ανάπτυξη η οποία πρέπει να φθάνει και θα φθάσει σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας και στους 1008 ταχυδρομικούς κωδικούς», τόνισε ο πρωθυπουργός.
«Το 2030 η Ελλάδα θα είναι μια πολύ καλύτερη χώρα»
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε, στη συνέχεια, ότι και ενόψει του προεκλογικού προγράμματος της κυβέρνησης που θα αρχίσει να ξεδιπλώνεται από τη ΔΕΘ με ορίζοντα τις εκλογές του 2027, οφείλουμε όλοι να δουλέψουμε και να θέσουμε ψηλά τον πήχη των προσδοκιών μας. Πρόσθεσε ότι οι ψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, αποτέλεσμα πρωτίστως δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων με καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, με περισσότερο συντονισμό θα βρεθούν στην κορωνίδα των κυβερνητικών προτεραιοτήτων. Κι όλη αυτή η συζήτηση αυτή συνδέεται με την σκληρή διαπραγμάτευση για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.
Και σε αυτή την περίπτωση υπογράμμισε την ανάγκη για περισσότερο συντονισμό και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα μεταξύ χρηματοδοτικών εργαλείων τα οποία στο παρελθόν μπορεί να είχαν μια πολύ πιο διακριτή κατανομή.
«Όλα αυτά επιβάλλουν να μπορέσουμε να κινηθούμε με μεγαλύτερες ταχύτητες και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.
Μίλησε επίσης για την ανάγκη να συγκεράσουμε ταχύτητα και διαφάνεια. «Αυτό που θέλω να κρατήσετε από τη σημερινή εκδήλωση είναι η αισιοδοξία την οποία βλέπω στην αίθουσα και από την πλευρά των υπουργείων και των περιφερειών σχετικά με το ύψος του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης και τη δυνατότητά μας να το χρησιμοποιήσουμε ως ένα πραγματικό εφαλτήριο για να κάνουμε ένα μεγάλο αναπτυξιακό άλμα», τόνισε.
Ο πρωθυπουργός σημείωσε, τέλος, ότι η δύσκολη δουλειά ξεκινά τώρα, δεσμευόμενος ότι η Ελλάδα το 2030 μπορεί και θα είναι μια πολύ καλύτερη χώρα.
Ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης
Έμφαση έδωσε τον καθοριστικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης στην υλοποίηση του προγράμματος. Όπως είπε, η ανάπτυξη πρέπει να φτάσει όχι απλά σε κάθε περιφέρεια, σε κάθε γωνιά κάθε περιφέρειας, «κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από μια στενή συνεργασία των περιφερειών με την κεντρική κυβέρνηση. Μια συνεργασία όμως η οποία θα μας επιβάλλει όλοι να ενταχθούμε σε ένα πλαίσιο το οποίο θα υπηρετεί σημαντικές εθνικές προτεραιότητες», όπως τόνισε.
Στα 23 δισ. ευρώ το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης
Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030, συνολικού προϋπολογισμού 23 δισεκατομμυρίων ευρώ, τέθηκε και επίσημα σε τροχιά λειτουργίας.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, χαρακτήρισε το ΕΠΑ απόδειξη της προόδου της ελληνικής οικονομίας, σημειώνοντας ότι η χώρα αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με τις επενδύσεις να αυξάνονται κατά 12,1% το α' τρίμηνο του έτους και την ανεργία να υποχωρεί κοντά στο 8%.
Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, υπογράμμισε τη θεαματική αύξηση των διαθέσιμων πόρων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, οι οποίοι από 5,6 δισ. ευρώ το 2019 ανέρχονται στο ύψος-ρεκόρ των 16,7 δισ. ευρώ για το 2026. Παράλληλα, σημείωσε ότι στις 30 Σεπτεμβρίου υποβάλλεται το τελευταίο αίτημα πληρωμής στο Ταμείο Ανάκαμψης, με στόχο να μην χαθεί κανένας πόρος.
Όπως ανέλυσε η γενική γραμματέας Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, Κατερίνα Οικονόμου, το ΕΠΑ διαρθρώνεται σε 37 συνολικά προγράμματα (20 τομεακά, 13 περιφερειακά και 4 ειδικά). Οι πόροι θα κατευθυνθούν κυρίως σε Περιφέρειες και Δήμους, εστιάζοντας στις υποδομές, την πολιτική προστασία, την κλιματική αλλαγή, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την καινοτομία και την κοινωνική συνοχή.
Τέλος, ο πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας και Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος, στάθηκε στη σημασία της ταχύτητας, της εδαφικής δικαιοσύνης και της καταπολέμησης της «ακυρομανίας» στα έργα, διαβεβαιώνοντας ότι οι 13 Περιφέρειες αποτελούν σταθερούς συμμάχους στην εθνική αναπτυξιακή προσπάθεια.
Η ομιλία
Αναλυτικά η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στην εκδήλωση για την παρουσίαση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι στην κυβέρνηση και στο ελληνικό κοινοβούλιο, κυρία και κύριοι περιφερειάρχες, κυρίες και κύριοι δήμαρχοι, κυρίες και κύριοι,
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω ενθυμούμενος μια ρήση του Oscar Wilde, η οποία λέει ότι αν έχεις εξαντλήσει το θέμα σου, έχεις εξαντλήσει και το ακροατήριό σου. Κατά συνέπεια, θα είμαι σύντομος και θα επιχειρήσω να συνοψίσω τα πολύ ενδιαφέροντα τα οποία ακούσαμε και να δώσω, πιστεύω, τα πολιτικά μηνύματα τα οποία πρέπει να προκύψουν από τη σημερινή εκδήλωση.
πιτρέψτε μου, καταρχάς, να ευχαριστήσω και να συγχαρώ προσωπικά τον αναπληρωτή υπουργό, τον Νίκο Παπαθανάση, στον οποίο αξίζει, πιστεύω, ένα θερμό χειροκρότημα, το επιτελείο του, την Κατερίνα Οικονόμου, τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, τον υφυπουργό Οικονομικών, τον κ. Θάνο Πετραλιά. Αν κρίνω από την ένταση του χειροκροτήματός σας για ένα πρόσωπο το οποίο δεν είναι τόσο γνωστό, έχετε καταλάβει ποιος ελέγχει τις ροές των χρηματοδοτήσεων σε αυτή την κυβέρνηση. Γιατί, πράγματι, εδώ έχει γίνει μια πολύ σοβαρή δουλειά σε βάθος, η οποία ξεκίνησε ουσιαστικά από το 2021, όταν για πρώτη φορά, στα πλαίσια του πρώτου ΕΠΑ, πειραματιστήκαμε με την έννοια ενός πιο μακροχρόνιου αναπτυξιακού σχεδιασμού, με τον οποίο θα μπορούμε να θέτουμε κεντρικές προτεραιότητες σε ορίζοντα πενταετίας ως προς το εθνικό σκέλος των δημόσιων πόρων που έχουμε στη διάθεσή μας για να χρηματοδοτήσουμε επενδύσεις στην πατρίδα μας.
Πόροι για ανάπτυξη και επενδύσεις
Και θέλω και εγώ να σταθώ στο ύψος των πόρων που διαθέτουμε για το ΕΠΑ 2026-2030. Μιλάμε για 23 δισεκατομμύρια ευρώ. Και προφανώς δεν θα μπορούσαμε να διαθέσουμε αυτούς τους πόρους για ανάπτυξη και επενδύσεις, εάν δεν ήταν απόρροια μίας εξαιρετικά επιτυχημένης οικονομικής διαχείρισης, η οποία ουσιαστικά ξεκινά από το 2019 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Η χώρα μας, κυρίες και κύριοι, έχει καταφέρει να μπορεί να πετυχαίνει τους δημοσιονομικούς της στόχους, να πετυχαίνει πρωτογενή πλεονάσματα, να μειώνει το ύψος του χρέους με ρυθμούς ταχύτερους από οποιαδήποτε χώρα στην ιστορία του ΟΟΣΑ και, ταυτόχρονα, να διαθέτει πόρους για κοινωνική πολιτική αλλά και για επενδύσεις.
Αυτό θα έλεγα ότι είναι το επιστέγασμα, η καλύτερη απόδειξη μίας οικονομικής πολιτικής η οποία τελικά μπορεί και διαχέει τα οφέλη της ανάπτυξης προς όφελος όλων των Ελληνίδων και όλων των Ελλήνων. Μία ανάπτυξη η οποία πρέπει να φτάνει και θα φτάσει σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας.
Έχουμε, λοιπόν, στη διάθεσή μας ένα σημαντικό «όπλο» για να μπορούμε να σχεδιάσουμε την αναπτυξιακή μας πολιτική, με ορίζοντα το 2030. Και εδώ θέλω να τονίσω ότι η επιλογή να διαθέσουμε αυτά τα πολλά δισεκατομμύρια στο ΕΠΑ, στο εθνικό αναπτυξιακό μας εργαλείο, είναι μία συνειδητή πολιτική επιλογή. Θα μπορούσαμε να διαθέσουμε λιγότερους πόρους στο ΕΠΑ και να διαθέσουμε περισσότερους πόρους σε κοινωνικές παροχές ή σε επιδόματα. Επιλέγουμε, όμως, να μην το κάνουμε, γιατί πιστεύουμε ακράδαντα ότι το «παιχνίδι» της πραγματικής σύγκλισης με την Ευρώπη στην επόμενη πενταετία θα κριθεί πρωτίστως στο πεδίο των επενδύσεων, δημόσιων και ιδιωτικών. Και θεωρούμε ότι είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να εξασφαλίσουμε μία «δύναμη πυρός» μέσω του ΕΠΑ για να μπορούμε να πετύχουμε αυτόν τον πολύ σημαντικό στόχο.
Η περιφερειακή διάσταση του προγράμματος
Η δεύτερη πολιτική μου παρατήρηση αφορά αυτά τα οποία είπε ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ, ο αγαπητός Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, ο Γιώργος Χατζημάρκος, σχετικά με τη μεγάλη σημασία την οποία αποδίδουμε στην περιφερειακή διάσταση αυτού του προγράμματος. Είναι αλήθεια ότι όταν συναντηθήκαμε για πρώτη φορά με τη νέα σας ιδιότητα, μας θέσατε τις κεντρικές προτεραιότητες των Περιφερειών ως προς τη συνέχιση παλαιότερων έργων και την εξασφάλιση της χρηματοδότησής τους, αλλά και ως προς την ανάγκη να προικίσουμε τις Περιφέρειες με σημαντικούς πόρους, προκειμένου αυτές να μπορούν να επιλέξουν τις δικές τους προτεραιότητες για την επόμενη πενταετία. Και ακριβώς αυτό κάναμε. Σκοπός μας είναι να φτάσει η ανάπτυξη σε κάθε γωνιά της πατρίδας μας, και στους 1.008 ταχυδρομικούς κωδικούς που έχει η χώρα μας. Όχι απλά σε κάθε Περιφέρεια, σε κάθε γωνιά κάθε Περιφέρειας.
Και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από μια στενή συνεργασία μεταξύ των Περιφερειών και της κεντρικής κυβέρνησης. Μια συνεργασία, όμως, η οποία θα μας επιβάλλει όλοι να ενταχθούμε σε ένα πλαίσιο το οποίο θα υπηρετεί σημαντικές εθνικές προτεραιότητες. Και το γεγονός ότι έχουμε σήμερα περισσότερους πόρους στη διάθεσή σας δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να είμαστε περισσότερο συντονισμένοι για να υπηρετούμε οριζόντιες πολιτικές οι οποίες, παραδείγματος χάρη, θα έχουν εθνικό, περιφερειακό αλλά και ευρωπαϊκό σκέλος. Για παράδειγμα, η διαχείριση των υδάτων, ένα κρίσιμο ζήτημα το οποίο θα μας απασχολήσει την επόμενη πενταετία. Θεωρώ, λοιπόν, επιβεβλημένο ότι αυτός ο συντονισμός -για τον οποίο μάλιστα έχουμε και τα θεσμικά εργαλεία για να μπορούμε να τον πετύχουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο- πρέπει να συνεχίζεται έτσι ώστε να μπορούμε όλοι μαζί, κεντρικό κράτος και Περιφέρειες, να υπηρετήσουμε αυτή την εθνική στρατηγική, με ορίζοντα πενταετίας.
Μέχρι το 2030 θα κριθεί η θέση της Ελλάδος στην Ευρώπη
Ξέρετε, το ελληνικό κράτος δεν είχε συνηθίσει ούτε σε βαριές δομές συντονισμού ούτε σε μακροχρόνιο σχεδιασμό. Και αν πιστεύω ότι κάτι έχουμε πετύχει μέσα από τις λογικές του επιτελικού κράτους, είναι ακριβώς να αντιστρέψουμε αυτή τη λογική των αποσπασματικών πολιτικών, όπου οι Περιφέρειες λίγο-πολύ έκαναν ό,τι ήθελαν, χωρίς το κεντρικό κράτος να γνωρίζει ή να θέτει προτεραιότητες. Και ο σχεδιασμός γινόταν πάντα με ορίζοντα τον επόμενο χρόνο, άντε τον επόμενο εκλογικό κύκλο. Εμείς δεν κάνουμε αυτό. Ξέρουμε πολύ καλά ότι από τώρα μέχρι το 2030 θα κριθεί ουσιαστικά η θέση της Ελλάδος σε μια Ευρώπη η οποία αλλάζει. Θα κριθεί αν θα μπορέσουμε να πετύχουμε την πραγματική σύγκλιση προς όφελος όλων των Ελλήνων πολιτών ή αν θα παραμείνουμε σε μία κατηγορία χωρών που μονίμως θα «λαχανιάζουν» για να κυνηγούν εκείνες τις ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες διακρίνονται περισσότερο. Και προσωπικά έχω θέσει τον πήχη των προσδοκιών μας πολύ ψηλά.
Ενόψει, λοιπόν, και του προεκλογικού μας προγράμματος, το οποίο θα αρχίσει να ξεδιπλώνεται από τη Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης, με ορίζοντα τις εκλογές του 2027, οφείλουμε όλοι μαζί να δουλέψουμε για να θέσουμε ψηλά τον πήχη των προσδοκιών. Και οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, αποτέλεσμα πρωτίστως δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, με καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, με περισσότερο συντονισμό, θα βρεθούν στην «κορωνίδα» των κυβερνητικών προτεραιοτήτων. Όλη αυτή η συζήτηση, βέβαια, έρχεται και συνδέεται με τη σκληρή διαπραγμάτευση η οποία έχει ήδη ξεκινήσει και αφορά το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Πρέπει να αρχίσουμε να συζητούμε λιγότερο για ΕΣΠΑ και περισσότερο για ΕΠΕΣ, που είναι η καινούρια λογική πια, στην οποία και εκεί απαιτείται περισσότερος συντονισμός και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα μεταξύ χρηματοδοτικών εργαλείων, τα οποία στο παρελθόν μπορεί να είχαν μία πολύ πιο διακριτή κατανομή.
Όλα αυτά επιβάλλουν να μπορέσουμε να κινηθούμε με μεγαλύτερες ταχύτητες και με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Και πρόσεξα αυτό το οποίο είπε ο κ. περιφερειάρχης, την ανάγκη να συγκεράσουμε -και το έχουμε πετύχει σε πολύ μεγάλο βαθμό- ταχύτητα και διαφάνεια ως προς την ωρίμανση και την προκήρυξη των έργων τα οποία θα κληθούμε να υλοποιήσουμε τα επόμενα χρόνια. Είναι και αυτή μία μεγάλη πρόκληση, θα έλεγα, για την επόμενη τετραετία, εφόσον μας εμπιστευτεί ο ελληνικός λαός.
Εφαλτήριο για να κάνουμε ένα μεγάλο αναπτυξιακό άλμα
Αυτό, λοιπόν, το οποίο θέλω να κρατήσετε από τη σημερινή εκδήλωση, είναι την αισιοδοξία την οποία βλέπω στην αίθουσα σήμερα, κυρίως από πλευράς και των υπουργείων, αλλά και των Περιφερειών, σχετικά με το ύψος του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, και τη δυνατότητά μας να το χρησιμοποιήσουμε ως ένα πραγματικό εφαλτήριο για να κάνουμε ένα μεγάλο αναπτυξιακό άλμα. Ένα άλμα το οποίο θα είναι αποτέλεσμα επενδύσεων που θα είναι εναρμονισμένες με τις προτεραιότητες της εποχής: όχι μόνο δρόμοι αλλά και ψηφιακά δίκτυα, όχι μόνο σχολεία αλλά και διαχείριση νερών, όχι μόνο κοινωνική προστασία αλλά και υποδομές πολιτικής προστασίας.
Αυτές είναι οι μεγάλες προκλήσεις -οι περιφερειάρχες το γνωρίζουν πολύ καλύτερα-, τις οποίες καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε την επόμενη πενταετία. Θερμά συγχαρητήρια λοιπόν και πάλι στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στο επιτελείο του Νίκου Παπαθανάση, γι’ αυτή την πολύ σημαντική δουλειά η οποία έχει γίνει. Όμως, η δύσκολη δουλειά ξεκινάει τώρα και το 2030 η Ελλάδα μπορεί και θα είναι μία πολύ-πολύ καλύτερη χώρα. Σας ευχαριστώ πολύ.
