Αποδυνάμωση παραδοσιακών κομμάτων και άνοδος νέων πολιτικών σχηματισμών προμηνύουν πολυκομματική Βουλή και αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού στην Κύπρο.
Σε μια από τις πιο απρόβλεπτες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών, η Κύπρος εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων πολιτικών ανακατατάξεων που φαίνεται να αλλάζουν ριζικά τον παραδοσιακό κομματικό χάρτη. Οι βουλευτικές εκλογές της 24ης Μαΐου διεξάγονται σε κλίμα αυξημένης αβεβαιότητας, με τις δημοσκοπήσεις να καταγράφουν σημαντική υποχώρηση των ιστορικών πολιτικών δυνάμεων και ταυτόχρονη ενίσχυση νέων σχηματισμών που επιχειρούν να εκφράσουν είτε το κέντρο είτε αντισυστημικά ρεύματα. Το ενδεχόμενο μιας ιδιαίτερα πολυκομματικής Βουλής, με πρωτοφανή κατακερματισμό της ψήφου και έως και δέκα κοινοβουλευτικά κόμματα, αναδεικνύει μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα και σηματοδοτεί μια μεταβατική περίοδο για τη δημόσια ζωή της χώρας, όπου οι παραδοσιακές ισορροπίες δείχνουν να επαναπροσδιορίζονται υπό την πίεση νέων κοινωνικών και πολιτικών δυναμικών.
Στις 24 Μαΐου οι Κύπριοι ψηφοφόροι προσέρχονται στις κάλπες για μία από τις πιο ιδιαίτερες βουλευτικές εκλογές των τελευταίων δεκαετιών. Παρότι η Βουλή διαθέτει περιορισμένες αρμοδιότητες στο προεδρικό σύστημα της Κυπριακής Δημοκρατίας, το αποτέλεσμα θεωρείται κρίσιμο, καθώς αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τον πολιτικό χάρτη της χώρας.
Οι αναλύσεις
Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Σωτήρη Παρούτη και τις δημοσκοπήσεις, το βασικό χαρακτηριστικό των εκλογών είναι η αποδυνάμωση των παραδοσιακών κομμάτων και η ανάδειξη νέων πολιτικών σχηματισμών που διεκδικούν τον χώρο του κέντρου. Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις, η νέα Βουλή μπορεί να είναι η πιο πολυκομματική στην ιστορία της χώρας, με έως και δέκα κόμματα να εκπροσωπούνται κοινοβουλευτικά.
Όπως αναφέρει η DW, παρά τις απώλειες που καταγράφουν σε πραγματικούς αριθμούς, τα δύο μεγάλα κόμματα της Κύπρου αναμένεται να διατηρήσουν την κυριαρχία τους και να δώσουν μάχη για την πρώτη θέση. Για τον Δημοκρατικό Συναγερμό (ΔΗΣΥ), το στοίχημα είναι η διατήρηση της πολιτικής αντοχής μετά την απώλεια της προεδρίας και τις εσωτερικές αναταράξεις που ακολούθησαν την εκλογή του Νίκου Χριστοδουλίδη. Από την άλλη πλευρά, το ΑΚΕΛ βλέπει τις εκλογές ως ευκαιρία επιστροφής στην κορυφή, αξιοποιώντας τη φθορά του ΔΗΣΥ.
Τρίτη πολιτική δύναμη αναμένεται να αναδειχθεί το ακροδεξιό ΕΛΑΜ, με ποσοστά κοντά στο 10%. Το κόμμα εισήλθε για πρώτη φορά στη Βουλή το 2016, έχοντας τότε συνδεθεί πολιτικά με τη Χρυσή Αυγή. Ωστόσο, μέσα από μια στρατηγική ανανέωσης της εικόνας του και με την ένταξη στελεχών από άλλους δεξιούς χώρους, κατάφερε να ενισχύσει σημαντικά την επιρροή του. Με σύνθημα «Πρώτα η Κύπρος», έντονη αντιμεταναστευτική ρητορική και συντηρητικές θέσεις σε κοινωνικά ζητήματα, το ΕΛΑΜ εμφανίζεται πλέον ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει σημαντικές πολιτικές εξελίξεις.
Παράλληλα, κεντρικό χαρακτηριστικό των φετινών εκλογών είναι η σταδιακή εξαφάνιση παραδοσιακών κομμάτων του κεντρώου χώρου και η αντικατάστασή τους από νέες πολιτικές δυνάμεις που επιχειρούν να παρουσιαστούν ως εναλλακτική απέναντι στο υφιστάμενο πολιτικό σύστημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κίνημα «Άμεση Δημοκρατία» του Φειδία Παναγιώτου, του νεαρού YouTuber που εξελέγη ευρωβουλευτής το 2024 αξιοποιώντας τη μεγάλη απήχησή του στα κοινωνικά δίκτυα. Το κίνημα προωθεί ένα μοντέλο συμμετοχικής δημοκρατίας, με αξιοποίηση της τεχνολογίας και μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, απευθυνόμενο κυρίως σε νεότερους ψηφοφόρους και αντισυστημικά ακροατήρια.
Παράλληλα, το νεοσύστατο ΑΛΜΑ, υπό τον πρώην Γενικό Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη, επιδιώκει να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο, εστιάζοντας κυρίως στη μάχη κατά της διαφθοράς. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ενδέχεται να συγκεντρώσει περίπου 8%.
Η άνοδος νέων σχηματισμών με πιο ασαφές ιδεολογικό αποτύπωμα προκαλεί έντονο προβληματισμό στο παραδοσιακό πολιτικό σύστημα, ενώ αναλυτές επισημαίνουν ότι η τάση αποϊδεολογικοποίησης και η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς αποτελούν πλέον ευρύτερο φαινόμενο, που δεν περιορίζεται μόνο στην Κύπρο.
