Σημαντική αναθεώρηση στη φιλοσοφία και την εφαρμογή των καθαρισμών οικοπέδων εισάγει το νομοσχέδιο του Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη».
Στόχος είναι ένα ενιαίο, λειτουργικό και ενεργό σύστημα πρόληψης, που θα συνδέει δηλώσεις, ελέγχους και παρεμβάσεις.
Κεντρικός άξονας της ρύθμισης είναι η αναμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, ώστε να πάψει να αποτελεί απλή καταγραφή υποχρεώσεων και να εξελιχθεί σε εργαλείο επιχειρησιακής διαχείρισης, σε πραγματικό χρόνο.
Παρατείνεται ο καθαρισμός και η δήλωση έως 15 Ιουνίου
Στην καρδιά της μεταρρύθμισης βρίσκεται η αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας. Το Μητρώο παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως βάση καταγραφής των υποχρεώσεων των πολιτών κατά την αντιπυρική περίοδο και μετατρέπεται σε ένα ολοκληρωμένο εργαλείο, το οποίο θα συνδέεται άμεσα με την υποβολή δηλώσεων, τους ελέγχους και τις παρεμβάσεις των αρμόδιων Αρχών.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει παράταση τόσο για τον καθαρισμό των οικοπέδων όσο και για τη δήλωσή τους έως τις 15 Ιουνίου. Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες ή οι υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό οικοπέδων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με υποχρέωση συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ η δήλωση καθαρισμού υποβάλλεται επίσης έως τις 15 Ιουνίου. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα παρέχει επαρκές περιθώριο συμμόρφωσης και επιτρέπει καλύτερο επιχειρησιακό προγραμματισμό των ελεγκτικών μηχανισμών.
Η σημαντικότερη μεταβολή, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, αφορά την «καθετοποίηση της διαδικασίας» και τη σαφή κατανομή ρόλων. Με βάση το νέο πλαίσιο, οι δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών οικοπεδικών ή ακάλυπτων χώρων, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων επί των δηλώσεων και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, θα έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει τα προβλεπόμενα πρόστιμα και κυρώσεις, τόσο για τη μη υποβολή δήλωσης όσο και για τη μη τήρηση των μέτρων καθαρισμού, ενημερώνοντας παράλληλα τον αρμόδιο δήμο για την άμεση αποκατάσταση της παράβασης.
Στο πεδίο των κυρώσεων, το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική παράβαση (μη καθαρισμός). Έτσι, σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, οι κυρώσεις είναι ηπιότερες εφόσον ο ιδιοκτήτης έχει προχωρήσει σε καθαρισμό και βαρύτερες όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί. Για τον λόγο αυτό θεσπίζονται κατώτατα και ανώτατα όρια προστίμων. Συγκεκριμένα, για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ, ενώ σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης αλλά διενέργειας καθαρισμού, το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου εφόσον ο ιδιοκτήτης διορθώσει άμεσα την παράβασή του.
Το εν λόγω νομοσχέδιο προβλέπει επίσης μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης για την πρόληψη κινδύνου πυρκαγιάς. Η διαδικασία ξεκινά με προσπάθεια επικοινωνίας και συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Εάν αυτό δεν καταστεί εφικτό και διαπιστωθεί άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς, ιδίως σε ζώνες αυξημένου κινδύνου, η Πυροσβεστική Υπηρεσία προχωρά σε έγγραφη διαπίστωση επικινδυνότητας και ο δήμος αναλαμβάνει τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό. Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα επείγουσας παρέμβασης σε περιπτώσεις άμεσου και υψηλού κινδύνου, υπό την ίδια προϋπόθεση.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται και για τις κλιματικές και οικολογικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Σε περιπτώσεις δυσμενών συνθηκών, δίνεται η δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών με σχετική υπουργική απόφαση, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει ειδικές εναλλακτικές διαδικασίες για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες, προκειμένου να αποφευχθεί ο ψηφιακός αποκλεισμός. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δήλωση θα μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο και να αποσταλεί με κάθε πρόσφορο μέσο στην αρμόδια υπηρεσία.
Κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης, ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις της Κ.Ε.Δ.Ε. και της ΠΟΜΙΔΑ, οι οποίες εστίασαν στη σαφήνεια του πεδίου εφαρμογής, στον ρητό ορισμό των υπόχρεων κατηγοριών, συμπεριλαμβανομένων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες που έχουν ήδη συμμορφωθεί ή αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσκολίες.
Συνολικά, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η νέα ρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση από ένα καθεστώς ασάφειας και άνισης εφαρμογής σε ένα πλαίσιο συνεκτικό, ενεργό και προληπτικό, με στόχο ο καθαρισμός οικοπέδων να αποτελέσει σταθερή υποχρέωση εθνικής πρόληψης και όχι μια αποσπασματική πρακτική κάθε καλοκαίρι.
