Η Αθήνα απορρίπτει ισχυρισμούς του Έντι Ράμα για πρόοδο στις διαβουλεύσεις ΑΟΖ με Αλβανία και χαράζει σαφή διπλωματική γραμμή σε εκκρεμή ζητήματα.
Σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο γεωπολιτικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια, η Αθήνα επανακαθορίζει με σαφήνεια τη στάση της απέναντι σε ζητήματα θαλασσίων ζωνών και διμερών εκκρεμοτήτων, βάζοντας φρένο σε δημόσιες τοποθετήσεις που κάνουν λόγο για επικείμενες συμφωνίες. Η ελληνική διπλωματία απορρίπτει σενάρια περί άμεσης προόδου στις συζητήσεις για την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αλβανία, υπογραμμίζοντας ότι δεν υφίσταται ολοκληρωμένο πλαίσιο συμφωνίας ούτε ενεργή διαδικασία που να οδηγεί σε άμεση κατάληξη. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι το ζήτημα έχει βρεθεί στο παρελθόν αντιμέτωπο με θεσμικά εμπόδια στο εσωτερικό της Αλβανίας, γεγονός που έχει ουσιαστικά παγώσει κάθε ουσιαστική εξέλιξη. Την ίδια στιγμή, η Αθήνα διαμορφώνει μια πιο ενεργητική και πολυεπίπεδη στρατηγική στην ευρύτερη περιοχή, αξιοποιώντας νομικά, διπλωματικά και ενεργειακά εργαλεία για την ενίσχυση των κυριαρχικών της θέσεων και την αποτροπή αμφισβητήσεων στο πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Αθήνα κρατά σαφείς αποστάσεις από τις τοποθετήσεις του Έντι Ράμα περί δήθεν προχωρημένων διαβουλεύσεων για την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ελλάδα, διαψεύδοντας ουσιαστικά το αφήγημα περί επικείμενης συμφωνίας για συνυποσχετικό και προσφυγή στη Χάγη.
Η ΑΟΖ δεν είναι στις άμμεσες προτεραιότητες
Ανώτερη διπλωματική πηγή υπογραμμίζει ότι, παρά το γεγονός πως το θέμα βρίσκεται διαχρονικά στην ατζέντα των δύο χωρών, η διαδικασία είχε «παγώσει» όταν το ζήτημα του συνυποσχετικού οδηγήθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας, όπου και ουσιαστικά ακυρώθηκε.
Στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνεται ότι η συζήτηση για την οριοθέτηση έρχεται από το παρελθόν, αλλά το ζήτημα είχε παραπεμφθεί στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας και εκεί εξέπεσε και συνεπώς, είναι η πλευρά της Αλβανίας αυτή που πρέπει να προχωρήσει τις απαραίτητες διαδικασίες ώστε να αλλάξει η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αλβανία δεν συγκαταλέγεται πλέον στις άμεσες προτεραιότητες της ελληνικής διπλωματίας, ιδιαίτερα μετά τις συμφωνίες που έχουν ήδη επιτευχθεί με άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Ιταλία, αλλά και την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Ιόνιο.
Η στρατηγική της Αθήνας εστιάζει μεν στη συνολική διευθέτηση των διμερών ζητημάτων, ουδείς όμως επιβεβαιώνει αυτή την στιγμή ότι εντός του 2026 θα υπάρξει η αναφερόμενη από την αλβανική πλευρά πρόοδος.
Από ελληνικής πλευράς τονίζεται ότι δεν υπάρχει κείμενο για διμερή ζητήματα και εκκρεμότητες που πρόκειται να λυθούν μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, όπως ανέφερε ο κ. Ράμα στην συνέντευξη του στο Φόρουμ των Δελφών.
Ταυτόχρονα η Αθήνα απαντά με ψυχραιμία αλλά και σαφήνεια στην κλιμακούμενη ρητορική από την Τουρκία, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική στρατηγική έχει πλέον διαμορφωθεί σε πιο συγκροτημένη και ενεργητική βάση σε σχέση με το παρελθόν με την ανώτερη διπλωματική πηγή να τονίζει ότι η Ελλάδα έχει θέσει με συνέπεια στο διεθνές πεδίο τις θέσεις της, αξιοποιώντας εργαλεία και πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη νομική και πολιτική της επιχειρηματολογία.
Το πλαίσιο
Στο πλαίσιο αυτό, προβάλλεται ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός ως απάντηση στις τουρκικές θεωρίες περί «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ η προώθηση θαλάσσιων πάρκων εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική κατοχύρωσης κυριαρχικών δικαιωμάτων, απέναντι στις αναφορές περί «γκρίζων ζωνών». Παράλληλα, η εμβάθυνση συνεργασιών με μεγάλους ενεργειακούς ομίλους, όπως η Chevron, αλλά και η ενίσχυση των επαφών με τη Λιβύη, (αναμενετια η επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετριτη στην Τρίπολη στις 27 Απρίλιου)ερμηνεύονται ως έμπρακτη απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η Αθήνα εξακολουθεί να χαρακτηρίζει νομικά ανυπόστατο.
Την ίδια στιγμή, η ενίσχυση της αμυντικής παρουσίας στα νησιά του Αιγαίου επισημαίνεται ότι αποτελεί αυτονόητη άσκηση κυριαρχίας, απέναντι σε πάγιες τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης, που η ελληνική πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά.
Σε ό,τι αφορά την πρόσφατη ένταση γύρω από τους χάρτες αλιείας, ελληνικές πηγές σημειώνουν ότι πρόκειται για υλικό που υφίσταται ήδη από το 2018 και επανήλθε στην επικαιρότητα με αφορμή τεχνική ανάρτηση από αρμόδια υπηρεσία. Όπως επισημαίνεται, η τουρκική αντίδραση εντάσσεται στη γνωστή πρακτική της Άγκυρας να αξιοποιεί κάθε ευκαιρία για την προβολή διεκδικήσεων.
Αναφορικά με τις αντιδράσεις της Τουρκίας για την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η εξωτερική της πολιτική δεν τελεί υπό την έγκριση τρίτων χωρών. Η ίδια πηγή τόνιζε πάντως ότι το τελευταίο διάστημα υπάρχει όξυνση από πλευράς Τουρκίας που δεν είναι εποικοδομητική ενώ η η Ελλάδα θα συνεχίσει να εργάζεται υπέρ της ειρήνης, της ασφάλειας και της ευημερίας στην ευρύτερη περιοχή.
Σε ότι αφορά στο περιστατικό με την παρενόχληση δια ασυρμάτου του ολλανδικού πλοίου νοτιοανατολικά της Κρήτης επισημαίνεται ότι το πλοίο είχε πάρει άδεια από την Ελλάδα ως όφειλε και από ότι είναι γνωστό δεν ζήτησε άδεια από την Τουρκία και το σημαντικό είναι ότι αναγνωρίζεται ότι η αρμοδιότητα για την έκδοση αδειών στις συγκεκριμένες περιοχές ανήκει στην Ελλάδα. προσθέτοντας ότι αν ζητείται άδεια και από τρίτους αυτό είναι άλλο ζήτημα.
