Σχεδόν εννέα χρόνια μετά τη φυγή του από την Ισπανία, ο Κάρλες Πουτζντεμόντ μπορεί πλέον να επιστρέψει στη χώρα χωρίς να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο άμεσης σύλληψης, μετά την ανάκληση του εντάλματος που παρέμενε σε ισχύ εις βάρος του.
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου ακολούθησε την κρίση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι ο νόμος περί αμνηστίας καλύπτει και το αδίκημα της υπεξαίρεσης δημόσιων πόρων που συνδέεται με το καταλανικό αυτονομιστικό εγχείρημα του 2017.
Η εξέλιξη απομακρύνει το σημαντικότερο νομικό εμπόδιο για την επιστροφή του πρώην προέδρου της Καταλονίας από το Βέλγιο. Δεν συνεπάγεται, πάντως, σε αυτή τη φάση την οριστική παύση της ποινικής διαδικασίας που τον αφορά.
Η απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα
Το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι η προηγούμενη περιοριστική ερμηνεία του νόμου περί αμνηστίας παραβίαζε το δικαίωμα δικαστικής προστασίας. Η απόφαση εκδόθηκε μετά την προσφυγή της πρώην υπουργού της Καταλονίας Ντολόρς Μπάσα και δημιουργεί νέα δεδομένα για αντίστοιχες υποθέσεις, μεταξύ των οποίων και εκείνη του Πουτζντεμόντ.
Ο ανακριτής Πάμπλο Γιαρένα διευκρίνισε ότι η ανάκληση του εντάλματος δεν ισοδυναμεί ακόμη με οριστική εφαρμογή της αμνηστίας ούτε με παύση της δίωξης. Θα πρέπει προηγουμένως να εξεταστεί πλήρως η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου και οι συνέπειές της για την υπόθεση.
Ο Πουτζντεμόντ είχε εγκαταλείψει την Ισπανία το 2017, μετά το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Καταλονίας και την πολιτική και δικαστική σύγκρουση που ακολούθησε.
Η αμνηστία που προκάλεσε πολιτική σύγκρουση
Ο νόμος περί αμνηστίας εγκρίθηκε οριστικά από το ισπανικό Κοινοβούλιο τον Μάιο του 2024 και αποτέλεσε ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα πολιτικά εγχειρήματα της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ.
Η προώθησή του εντασσόταν στη συμφωνία του Σάντσεθ με καταλανικές αυτονομιστικές δυνάμεις, μεταξύ των οποίων το Junts του Πουτζντεμόντ, προκειμένου να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική στήριξη που χρειαζόταν για την επανεκλογή του στην πρωθυπουργία το 2023.
Μέχρι σήμερα, το Ανώτατο Δικαστήριο αρνούνταν να εφαρμόσει την αμνηστία στην περίπτωση της υπεξαίρεσης δημόσιων πόρων, θεωρώντας ότι η χρηματοδότηση του δημοψηφίσματος μπορούσε να θεωρηθεί προσωπικό περιουσιακό όφελος.
Η νέα ερμηνεία του Συνταγματικού Δικαστηρίου ανατρέπει ουσιαστικά αυτή την προσέγγιση και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την επιστροφή μιας από τις πλέον εμβληματικές μορφές της καταλανικής κρίσης.
Ο Πέδρο Σάντσεθ χαιρέτισε την εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση επιτρέπει στην Ισπανία να «κοιτάξει προς το μέλλον» και συμβάλλει στην αποκλιμάκωση των εντάσεων που σημάδεψαν την καταλανική κοινωνία τα προηγούμενα χρόνια.
